De malaise in de aardappelsector houdt de landbouwers ondertussen al het volledige seizoen 2025 in zijn greep. De meerderheid van de contracten worden, al dan niet op tijd en aan de voorafgesproken prijs, opgehaald bij de landbouwer. Maar de slabakkende handel zorgt ervoor dat er bij bepaalde afnemers ook druk komt te staan op de contractaardappelen. Het effect van deze marktsituatie heeft bijgevolg dan ook de zwaarste impact op de vrije aardappelen, waar zelfs aan bodemprijzen er in praktijk amper of geen transacties plaatsvinden. Dag na dag wordt het duidelijker dat er aanzienlijke volumes aardappelen waarschijnlijk geen afzet zullen vinden in de aardappelverwerking en dat alternatieve pistes moeten worden onderzocht. Hier geven we een aantal tips.
Voedselbanken/Waste warriors
Overschotten van aardappelen kunnen mogelijks nog een valorisatie krijgen in de voedselketen via bijvoorbeeld het systeem van de Voedselbanken of initiatieven zoals ‘Ode aan de patat’, een samenwerking tussen Boerenbond, VLAM, ABS, Belgapom, Belpotato.be en Waste Warriors om op 18 april aardappelen aan een voordelige prijs rechtstreeks te verkopen aan de consument. Deze afzet zal niet de grootste volumes omvatten, maar kan maatschappelijk wel een positieve bijdrage leveren. Boerenbond roept zijn leden dan ook op om op 18 april mee te doen aan deze gecoördineerde actie.
Hier kan je inschrijven om deel te nemen aan deze actie:
Aardappelen worden niet geteeld als veevoeder, maar in tijden van overschot kan het een interessante én duurzame optie zijn. Het correct inpassen in het rantsoen vraagt wel de nodige aandacht om het optimale technische rendement te behalen. Binnenkort wordt de eerste snede gras ingekuild en is er een optie om er ook een aandeel aardappelen in te verwerken.
Aardappelen zijn door hun lage drogestofgehalte geen ideaal uitgangsmateriaal voor vergisting. Toch kunnen ze wel gebruikt worden in een biovergister. Verken hiervoor tijdig de opties en voorwaarden die de vergistingsinstallaties stellen. Doorgaans moeten de aardappelen minstens proper en vrij van stenen zijn, en zijn de mogelijke innamevolumes potentieel beperkt en te spreiden in de tijd. Als gevraagd wordt om ook restfractie zoals digestaat of dikke fractie af te nemen, ga dan goed na wat de inhoud is, wat de afzetmogelijkheden zijn op je bedrijf en voor welke teelt.
Retour naar landbouwgrond
De laatste optie is de aardappelen terugbrengen naar de akker. Er lijken zich hiervoor 2 periodes aan te dienen, nl. op korte termijn voor het inzaaien van de voorjaarsteelten, of op langere termijn op de graanstoppels in de zomer.
Zeker het uitrijden in het voorjaar brengt potentieel heel wat risico mee als de aardappelen in het veld gaan kiemen. Zeker wanneer deze vroeg worden uitgereden zijn deze planten de eerste infectiebronnen voor de aardappelziekte en de ideale uitvalsbasis voor bv. de coloradokever. Door gepaste techniek moet zoveel mogelijk voorkomen worden dat de aardappelen op het veld zouden kiemen, en aardappelen die toch kiemen moeten correct en vooral zo snel mogelijk bestreden worden. Wanneer ze in het voorjaar uitgereden worden is het aangewezen om ze onder te ploegen, om zo al het deel aardappelen dat kan opkomen te beperken.
Boerenbond vraagt aan de getroffen landbouwers om ook aandacht te hebben voor alle aspecten van plantgezondheid. Aardappelen terug naar het veld brengen zijn niet alleen een bron voor de aardappelplaag, ook typische aardappelaaltjes blijven zo aanwezig in de bodem. Het is belangrijk om hiermee rekening te houden in de teeltplanning van de komende jaren.
Grondstoffenverklaring voor storten op het land
De laatste stap in de cascade van waardenbehoud is het storten van aardappelen op het land. Dat mag niet zomaar en daar is een grondstoffenverklaring voor nodig. Om dit dossier rond te krijgen wordt veel onderbouwing gevraagd. Naast de nutriëntensamenstelling moet er zeker ook aangetoond worden dat alle bovenstaande alternatieve pistes ofwel volledig gebruikt worden ofwel uitgesloten zijn.
Boerenbond is momenteel in gesprek met OVAM om na te gaan of een grondstoffenverklaring op sectorniveau tot de mogelijkheden behoort. Ook dan zal je wel individueel een aanvraag moeten indienen, maar zal dit administratief bijzonder beperkt zijn.
Indien er voor de aardappelen een grondstofverklaring wordt bekomen, worden voedingsstoffen via deze aardappelen op het land gebracht. Boerenbond is in overleg met de Mestbank om de praktische modaliteiten vast te leggen. In de praktijk kunnen deze aardappelen ook gezien worden als oogstresten en dan is er geen specifieke aangifte van noodzakelijk in je mestbalans. Als landbouwer blijf je wel verantwoordelijk voor het behalen van je nitraatresidu op het einde van je teelt en nu al is duidelijk dat het opbrengen van aardappelen hier geen uitzondering gaat op vormen.
Boerenbond is tevreden dat zowel OVAM als de Mestbank meedenken naar praktisch werkbare oplossingen die ook fytosanitaire risico’s niet gaan vergroten.
Update 3/04/2025: druk op deze link om de gezamenlijke grondstoffenverklaring in te vullen.
Welke gevolgen heeft dit voor de fiscaliteit en inkomsten 2025?
De fiscus kan een oorzaak zoeken voor een dalende opbrengst ten opzichte van je productieareaal of je aangegeven inkomsten of verkopen . Dit is zowel relevant voor landbouwers die gebruik maken van het fiscaal landbouwforfait als voor landbouwers die gebruik maken van een fiscale boekhouding. De bewijsstukken die je nu verzamelt, zijn hierbij cruciaal. Als je echt overgaat tot het vernietigen van aardappelen raden we aan om dit vooraf kenbaar te maken bij de fiscus zodat ze dit kunnen komen vaststellen.
In de fiscale barema’s is een clausule voorzien waarbij uitzonderlijke verliezen van teelten kunnen in rekening gebracht worden als aftrekbare beroepsverliezen. Geoogste aardappelen opgeslagen in loodsen en die niet verkoopbaar zijn en vernietigd worden komen hiervoor ook in aanmerking. Om zulk algemeen verlies te kunnen aftrekken moet de taxatieambtenaar formeel met een aangetekend schrijven worden uitgenodigd om vernietiging te komen vaststellen. De landbouwer zal hierbij moeten bewijzen welke volumes vernietigd werden. Vanuit Boerenbond zal gepleit worden om deze verliezen gespreid over 2 inkomstenjaren te mogen in rekening brengen. Boerenbond probeert dit proces nog te vereenvoudigen zodat alle landbouwers die intekenen op de grondstoffenverklaring, dit attest hiervoor ook kunnen gebruiken.
Ontdek in onze economische sectoroutlook vleesvee hoe Boerenbond en KBC samen hun gemeenschappelijke economische kennis toegankelijk maken voor leden en klanten. Een beknopte webinarvideo voor en op maat van onze vleesveehouders.
Bayer toont op zijn proefplatform hoe gewasbescherming evolueert naar gerichte, goed getimede combinaties. Van aardappelen tot tarwe en mais: resistentie, timing en formulering bepalen steeds vaker het verschil.
Ondanks de vele voorzorgen die werden genomen om het draaglijker te maken voor de dieren, heeft de combinatie van hitte en hoge luchtvochtigheid voor oversterfte gezorgd op heel wat veehouderijen. Rendac heeft een achterstand, maar belooft er alles aan te doen om de achterstand zo snel mogelijk weg te werken.
Beitems Bodemfestival bracht landbouwers, onderzoekers en machinebouwers samen rond bodemgezondheid, met demo’s, getuigenissen en praktijkinzichten over innovatie, precisielandbouw en duurzaam bodembeheer.
