Robotics en AI helpende handen op de boerderij
Snel iets opzoeken, een tekstje laten schrijven of een gekke afbeelding laten maken... AI kan het allemaal en we doen het ook allemaal. Ook in de landbouw nemen AI en robotics een hoge vlucht. Ontwikkelaars gaan helemaal los met de nieuwe mogelijkheden, maar ook boeren zelf laten zich niet onbetuigd.
Net zoals in alle sectoren heeft de innovatiedrang in de landbouw een boost gekregen met de introductie van AI. Boeren zijn altijd op zoek naar manieren om nog beter voor hun dieren te zorgen. En constructeurs spelen daar met de nieuwe mogelijkheden graag op in. Op de Duitse landbouwbeurs EuroTier bijvoorbeeld buitelen de constructeurs over elkaar om de meest geavanceerde technieken in de spotlights te zetten.
Droge kalfjes en lichtgevende eitjes
Zo ontwikkelde een Duits bedrijf een intelligente stal rond de kalvende koe. Wanneer het systeem herkent dat er een gaat bevallen, wordt het klimaat van de stal aangepast zodat tocht vermeden wordt en het natte pasgeboren kalf geen kou krijgt bij geboorte. In de varkenshouderij bestaan er automatische systemen die varkens van hok verplaatsen om het hok daarna helemaal te reinigen.

In de pluimveehouderij wordt op de Duitse beurs dan weer een elektronisch ei voorgesteld. Niet om op te eten, maar om deze mee op de band te leggen langswaar de eitjes de stal verlaten. Het ei is uitgerust met led-lichtjes. Gaat het eitje op rood, dan betekent het dat er op die plaats nogal wild met de eitjes omgegaan wordt en dat de boer zijn transportbanden moet bijstellen.
In al deze systemen vormen camera's een cruciaal onderdeel... net als de software die de beelden interpreteert. AI-systemen herkennen patronen op camera en kunnen hier de juiste conclusies uit trekken. Ziet de camera dat een varken het slachtoffer is geweest van staartbijten door een ander varken, dan kan het varken via een sorteerhek naar een veilige plek worden geleid.
Boeren missen de boot niet
Ook boeren worden hier enthousiast van. Een ervan is Jonas Vanneste uit Diksmuide. Hij heeft samen met zijn ouders een gemengd landbouwbedrijf met onder andere melkvee, groenten, akkerbouw en vleesvarkens. Een drukgevulde werkweek dus en dat zorgt ervoor dat Jonas niet altijd zag wanneer een koe de signalen toonde dat ze klaar was om geïnsemineerd te worden, tochtigheid genoemd.

Veel melkveehouders gebruiken een systeem met sensoren aan de hals of de poot die de extra activiteit die gepaard gaat met tochtigheid herkennen. “Ik had dat ook, maar nog niet voor de groep van jonge koeien die voor de eerste keer gaat bevallen, de vaarzen. Omdat ik wist dat ik ging veranderen naar een systeem met melkrobots met andere activiteitsmeting wilde ik niet meer investeren in dure tijdelijke aanpassingen. Maar ik wilde wel mijn vaarzen beter in de gaten kunnen houden.”
Camerabeelden om koeien in de gaten te houden
Enter Jan-Jaap Verweij. De Nederlandse veehouder heeft een populair YouTube-kanaal ‘Jacob’s farm.’ Daar zag Jonas hoe hij op enkele uren tijd een AI-model had getraind dat op basis van camerabeelden op de robotarm van de melkrobot de spenen van zijn koeien kon identificeren, iets waar veel robots nog laser voor gebruiken. “Superinteressant dat een gewone landbouwer een model kan trainen op basis van camerabeelden met AI en opensource software. Zelf zag ik wel mogelijkheden bij mijn vaarzen. Als een camera spenen kan detecteren, dan is het toch ook mogelijk om op elkaar springende koeien – een belangrijk signaal van tochtigheid – te herkennen?
Notificaties via Telegram
Jonas nam contact op met Jan-Jaap en die reageerde enthousiast. Twee weken later had Jan-Jaap een werkend AI-model klaar, waarmee Jonas aan de slag kon. “Alle lof voor Jan-Jaap. Ik monteerde een camera van ongeveer 100 euro in mijn stal. Een computer en internetverbinding had ik al. Ik gebruikte spanbandjes om de camera voorlopig te monteren, rekening houdend met toekomstige aanpassingen. Maar de camera hangt er nog altijd.”
Sindsdien krijgt Jonas een melding met bijhorende foto op Telegram iedere keer wanneer er een tochtige koe wordt gespot.. “Eén keer was ik zelf met de veearts aan het werk in de stal. Ik kreeg een melding dat er een vaars tochtig was. We stonden er vlakbij, maar hadden het niet gezien. Maar de camera dus wel.”

Koeien herkennen?
Sinds het AI-model met tochtigheidsdetectie werkt, kan Jonas de vruchtbaarheidsresultaten op het bedrijf hoog houden. Zelfs tijdens de periodes waarin het druk is op het veld en Jonas minder in de stal kan zijn. “Bij mij gaat het om een kleine groep vaarzen, dus ik herken de gesignaleerde vaarzen aan hun vlekkenpatroon. In principe zou een AI-model ook via de camera vrij makkelijk koeien moeten kunnen identificeren, met uitzondering van de volledig zwarte of witte dieren.”
Mogelijkheden in de toekomst
Op zijn eigen landbouwbedrijf ziet Jonas nog toepassingen. Holstein-koeien kalven dan wel zelfstandig af, maar als boer wil je er toch bij zijn om te zien of alles goed verloopt. “Het water dat gebroken is, de poten van het kalf die uitsteken: dat is ook iets wat al via AI detecteerbaar is.” Daarnaast denkt hij nog aan de bloemkoolteelt. “Ik bezorgde Jan-Jaap een filmpje van de bloemkolen terwijl ik door het veld liep. In geen tijd kon hij er een model op trainen dat de bloemkolen individueel herkende. Er moeten dus mogelijkheden zijn om op een betaalbare manier gerichter mechanisch onkruid te wieden. Vroeger was het voor de gewone leek moeilijker om detectiesystemen en programma’s te schrijven. Door de opkomst van AI worden de mogelijkheden zoveel groter. Je eigen creativiteit is de enige beperking. AI gaat ook in de landbouw nog veel veranderen.”
Veelgestelde vragen
Wat is tochtigheid?
Een koe is tochtig wanneer ze klaar is om drachtig te worden. Ze gedraagt zich dan anders dan normaal, bijvoorbeeld door op andere koeien te springen of zich te laten bespringen. Als ze niet drachtig wordt, komt ze ongeveer om de drie weken opnieuw tochtig.
Wat kan AI betekenen voor boeren van bij ons?
AI kan boeren helpen om sneller en slimmer beslissingen te nemen. Denk aan systemen die koeien en gewassen opvolgen, ziekten of problemen vroeg signaleren en helpen bij het plannen van werk, bemesting of voeding. Ook administratie en het verwerken van gegevens kunnen eenvoudiger worden. Zo kan AI de boer tijd besparen en helpen om met minder middelen efficiënter en duurzamer te werken.
Gebruiken boeren al robots?
Ja zeker, robots zijn geen sciencefiction meer. Eén op vijf van onze landbouwers maakt er gebruik van, zo blijkt uit een Boerenbond-bevraging van 2026. Ze worden gebruikt voor verschillende toepassingen: om te melken, te voederen en de vloer proper te houden. In plantaardige sectoren wordt onder meer onkruid bestreden via robots. Ook precisietechnologie is sterk ingeburgerd: 40% van de bedrijven gebruikt het voor zaaien of planten, ziektebestrijding en bemesting.