Van genetica tot vrijloopkraamhokken: hoe PVL werkt aan emissiereductie in de varkensstal
Genetica, voederstrategieën en slimme sensoren: onderzoek bij PVL toont hoe ook buiten de stal nog belangrijke kansen liggen om ammoniakemissies te verlagen.
Tijdens een Tour de Boer van project RAMBO nam een groep varkenshouders een kijkje bij het Proef- en Vormingscentrum voor de Landbouw (PVL) in Bocholt. Het lopend onderzoek rond emissiereductie, nutriëntenefficiëntie en klimaat werd toegelicht. Staltechniek kwam aan bod, maar ook voeding, genetica en realtime emissiemetingen bieden volgens de onderzoekers kansen om de ammoniakuitstoot verder te verlagen.
Meer sturen op resultaten dan op technieken
Volgens Sander Palmans, coördinator van PVL, liggen er nog kansen om ammoniakemissies verder te verlagen via voeding en genetica. Tijdens de Tour de Boer stelde hij verschillende onderzoeksprojecten voor die daar vandaag al op inzetten.
Twee projecten stonden centraal.
In het project Nutriëntenbeer onderzoeken de partners hoe genetica kan bijdragen aan een betere benutting van nutriëntenen een lagere uitstoot.
Daarnaast wordt binnen Sojavrije varkens en kippen gekeken naar alternatieve eiwitbronnen en de klimaatimpact van sojavrije voeders.
Nutriëntenbeer: genetica als emissiereductiemaatregel
Binnen het project Nutriëntenbeer worden verschillende genetische eindbeerlijnen met elkaar vergeleken. Daarbij kijken de onderzoekers niet alleen naar technische prestaties, maar ook naar nutriëntenefficiëntie en de uitscheiding van stikstof en fosfor.
De eerste resultaten tonen aan dat zowel de keuze van de eindbeer als een verdere verlaging van het eiwitgehalte perspectiefvolle strategieën kunnen zijn om emissies verder te reduceren. Volgens de onderzoekers blijkt bovendien dat nutriëntenefficiëntie niet noodzakelijk hetzelfde is als voederconversie. Sommige genetische lijnen zijn beter in staat opgenomen nutriënten vast te leggen in groei, waardoor minder stikstof en fosfor worden uitgescheiden.
Mestbankaangifte: regressie of AVVT?
Binnen hetzelfde project vergelijkt PVL twee systemen voor de mestbankaangifte.
De regressie- of NUB-methode berekent de stikstof- en fosforuitscheiding via lineaire vergelijkingen op basis van de opname van ruw eiwit en fosfor. Het voordeel is dat het systeem relatief eenvoudig is, maar het werkt met gemiddelden en sluit daardoor niet altijd aan bij de werkelijke situatie op een individueel bedrijf.
De AVVT-methode (Andere Voeders en VoederTechnieken) vertrekt daarentegen van een volledige nutriëntenbalans. Daarbij worden alle aan- en afvoerstromen van dieren, voeders, stikstof en fosfaat geregistreerd en doorgerekend. Dat levert een nauwkeuriger beeld op van de werkelijke excretie op bedrijfsniveau, maar vraagt ook een grotere administratieve inspanning. Binnen het project onderzoekt PVL of de voordelen opwegen tegen die extra registratielast.
een visuele weergave van de AVVT-methode
Minder eiwit, minder ammoniak
Ook de PAS-maatregel V-4.5 kwam uitgebreid aan bod. Deze maatregel focust op een lagere ruweiwitopname bij vleesvarkens. Een lager eiwitgehalte in het voeder zorgt ervoor dat stikstof efficiënter wordt benut en minder wordt uitgescheiden. Daardoor daalt ook de ammoniakuitstoot.
Afhankelijk van de hoeveelheid ruw eiwit die per dierplaats per jaar wordt verstrekt, kan de ammoniakreductie oplopen van 5 tot 20 procent. Voor de hoogste reductie mag niet meer dan 96 kilogram ruw eiwit per vleesvarkensplaats per jaar worden gevoerd. Op PVL onderzoeken de onderzoekers hoe deze maatregel verder kan worden verfijnd en doorgetrokken in de praktijk.
Realtime meten in plaats van schatten
Naast voeding en genetica werd ook gekeken naar nieuwe manieren om emissies nauwkeuriger in kaart te brengen. AWS ontwikkelt momenteel een systeem dat ammoniakemissies continu kan opvolgen. Het uiteindelijke doel is betrouwbare emissiemetingen mogelijk te maken als alternatief voor traditionele nat-chemische metingen.
Daarvoor combineert het systeem verschillende technologieën, waaronder ammoniaksensoren, meetwaaiers, ventilatiemetingen, camera’s en cloudsoftware. Zo ontstaat een continue opvolging van de omstandigheden in de stal.
De ontwikkeling blijkt echter technisch uitdagend. Sensoren zijn gevoelig voor stof, temperatuur, luchtvochtigheid, drift en veroudering. Ze moeten daarom regelmatig worden gekalibreerd en vaak al na zes maanden worden vervangen. Toch zien de onderzoekers veel potentieel in systemen die emissies permanent monitoren en zo een beter inzicht geven in het ontstaan van emissiepieken.
In een volgend artikel lees je meer over de nieuwe zeugenstal van PVL.
Ontdek meer beloftevolle ammoniakreducerende technieken
Kom op 15 september naar het slotevent van project RAMBO in Sint-Niklaas. Je krijgt er een overzicht van de belangrijkste onderzoeksresultaten en praktijkervaringen rond emissiereductie in de varkens- en pluimveehouderij. Daarnaast kan je deelnemen aan keuzesessies over technieken, regelgeving en toekomstperspectieven voor de sector. Noteer de datum alvast in je agenda, het programma volgt in augustus.
Deze Tour de Boer is een initiatief van het project ‘RAMBO’ dat maatregelen en technieken wil ontwikkelen die varkens- en pluimveehouders in staat stellen om zelf hun ammoniakuitstoot aanzienlijk te verminderen. Er wordt onder andere gekeken naar verbeteringen op het gebied van voeding, huisvesting, stalklimaat en management. Ook de neveneffecten zoals methaan, dierengezondheid en – welzijn worden bekeken.
RAMBO is een project van Interreg Vlaanderen-Nederland, in samenwerking met:
FOD WASO verduidelijkt de regels: bedrijven zonder personeel hoeven voor stagiairs en duaal leren niet langer aan te sluiten bij een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk.
Landbouweducatie laat kinderen de sector van dichtbij beleven en vergroot begrip en draagvlak voor de landbouw van morgen. Ontdek hoe boeren hun verhaal kunnen delen met scholen en jongeren.
Jonge boeren lopen vast op de complexe NER-regels in Vlaanderen. Groene Kring vraagt snelle hervorming, zodat bedrijfsovernames haalbaar blijven en de sector toekomst krijgt.
Hoe breng je de milieu-impact van een product op een betrouwbare en vergelijkbare manier in kaart? Ontdek op 8 september hoe LCA en PEF daarbij helpen. Tijdens dit webinar krijg je praktische inzichten, voorbeelden en concrete handvaten voor de voedingsketen.
Provincie Antwerpen en Harvestis versterken de komende jaren het praktijkgerichte tuinbouwonderzoek met een nieuwe samenwerking en jaarlijkse steun van 100.000 euro voor duurzamere, rendabele oplossingen voor telers.
Publieke consultatie voor natuurbeheerplan Hazeberg - Molensteen in Bierbeek van 20 augustus tot 19 september 2026. Bekijk het plan en dien eventueel bezwaar in.
Vroeg zaaien maakt het verschil: uit een proef van Inagro, UGent en ILVO blijkt dat groenbemesters winteronkruiden sterk kunnen remmen, vooral met Japanse haver en goed gekozen mengsels.
Jonge boeren lopen vast op de complexe NER-regels in Vlaanderen. Groene Kring vraagt snelle hervorming, zodat bedrijfsovernames haalbaar blijven en de sector toekomst krijgt.
De Vlaamse uienteelt groeit snel, maar telers worstelen met gewasbescherming en rassenkeuze. Jonas Bodyn van Viaverda pleit voor een scherpere blik op opbrengst, kwaliteit en afzet.
Nieuw Shamonda-like virus duikt op bij runderen in Europa en verspreidt zich via insecten. Hoe groot is de dreiging, en hoe bescherm je vee tegen verdere besmettingen?
