Emissies in varkensstallen: wat tonen metingen en demo’s?

Betrouwbare metingen zijn cruciaal om emissies in varkensstallen correct te beoordelen. Onderzoek brengt meetmethodes en praktijkproeven samen en toont welke maatregelen potentieel hebben, en waar effecten beperkt blijven.

​Tijdens de studiedag VarkensInzicht bij ILVO op 2 april presenteerden onderzoekers de resultaten van het RAMBO-project. Ze onderzochten hoe emissiemetingen worden uitgevoerd en welke maatregelen emissies in varkensstallen kunnen beïnvloeden, met aandacht voor praktische haalbaarheid, management, meetbetrouwbaarheid en technische effecten.

De dag startte met een studiedeel in de voormiddag, waarin recente onderzoeksresultaten werden toegelicht. In de namiddag volgden demonstraties en standenbezoeken rond emissies en duurzaamheid. Omwille van bioveiligheidsredenen verving het project een stalbezoek door een demonstratie in een aparte zaal, met focus op emissiemetingen en emissiereducerende maatregelen.

Emissiemetingen en verificatie

Emissiemetingen in varkensstallen leveren waardevolle inzichten om emissiereducerende maatregelen en de impact van management op emissies te evalueren. Tijdens de demonstratie lichtten onderzoekers toe hoe emissies worden bepaald en hoe ze de betrouwbaarheid van metingen garanderen.
Een correcte emissiebepaling vereist altijd twee componenten:

• meting van gasconcentraties
• nauwkeurige bepaling van ventilatie

Meten van gasconcentraties

Voor het meten van gasconcentraties maken onderzoekers bij voorkeur gebruik van betrouwbare gasanalysers. Deze systemen leveren zeer nauwkeurige resultaten, maar zijn tegelijk complex en duur, waardoor ze minder geschikt zijn voor toepassing in de praktijk.

Goedkopere sensoren kunnen een alternatief vormen, op voorwaarde dat gebruikers ze regelmatig controleren en kalibreren. Dat kan onder meer door:

• vergelijking met referentiesensoren
• het aanbieden van gekende gasconcentraties

Bepalen van ventilatie

Voor het bepalen van de ventilatie vormen meetwaaiers in varkensstallen vaak een haalbare oplossing. Ook hier blijft regelmatige controle essentieel.
Door kalibratie, bijvoorbeeld in een windtunnel, stellen onderzoekers een correcte relatie vast tussen:

• de draaisnelheid van de meetwaaier
• het effectieve ventilatiedebiet, gemeten bij verschillende luchtsnelheden

Emissiereducerende maatregelen

Binnen het RAMBO-project werden verschillende maatregelen onderzocht om emissies in de varkenshouderij te reduceren.

Voedermaatregelen

Er zijn drie voedermaatregelen getest:

• toevoeging van zeolieten
• verlaging van de elektrolytenbalans
• gebruik van een additief op basis van yucca

Deze maatregelen spreken varkenshouders aan door hun gebruiksgemak en brede toepasbaarheid. Tijdens de proeven konden de onderzoekers echter geen eenduidige emissiereducties vaststellen.
De resultaten suggereren dat eventuele reducties beperkt blijven en in praktijkomstandigheden moeilijk waarneembaar zijn. Dat komt onder meer door de natuurlijke variatie tussen afdelingen, veroorzaakt door verschillen in afdelingsomstandigheden en diergedrag.

Zeolieten als luchtfilter

Naast toepassing in het voeder onderzochten onderzoekers zeolieten ook als luchtfilter in de stal. Deze mineralen kunnen ammoniak adsorberen. Metingen tonen een duidelijke reductie van NH₃‑concentraties vóór en na de filter.

Die daling vertaalde zich echter niet in een emissiereductie op afdelingsniveau. Mogelijk volstaat de capaciteit van het prototype niet in verhouding tot de ventilatiedebieten die typisch zijn voor vleesvarkensstallen.

Mestputadditieven

Er zijn twee mestputadditieven getest:

• een product op basis van micro‑organismen
• en een biostimulerend product dat de microbiële activiteit in de mest beïnvloedt.

Vooral het biostimulerende product resulteerde in een duidelijke emissiereductie op afdelingsniveau, zowel voor NH₃ als voor CH₄.

Dagontmesting

Tijdens de demonstratie deelde De Hoeve Innovatie praktijkervaringen met dagontmestingssystemen bij biggen, vleesvarkens en kraamzeugen. Dagontmesting resulteert niet alleen in significante emissiereducties, maar draagt ook bij aan circulariteit door de verwerking van dagverse mest via biovergisting.

Daarnaast leidt combinatie van de verbeterde luchtkwaliteit in de stallen en diergericht management tot positieve effecten op diergezondheid. In de praktijk maakte deze aanpak zelfs een volledig antibioticavrije productie mogelijk.

Duurzaamheidsmatrix

Veel maatregelen die binnen RAMBO werden onderzocht, bevinden zich nog in een verkennende fase en zijn momenteel niet erkend binnen vergunningskaders.

Om veehouders toch te ondersteunen bij het maken van keuzes, ontwikkelde het project een duurzaamheidsmatrix. Deze Excel‑tool bundelt erkende emissiereducerende maatregelen en stalinrichtingen voor varkens en pluimvee in Vlaanderen en Nederland. De tool is publiek beschikbaar en helpt gebruikers bij het selecteren van haalbare maatregelen, afgestemd op de specifieke bedrijfscontext.

De tool is publiek beschikbaar en helpt gebruikers bij het selecteren van haalbare maatregelen, afgestemd op hun specifieke bedrijfscontext.

Naar de tool