Praktijk en kennis komen samen op de Vlaamse Carbon Farming Dag

​Een levende bodem als vertrekpunt

Landbouwers, onderzoekers, bedrijven en andere organisaties zakten op 26 oktober af naar Lennik voor de Vlaamse Carbon Farming Dag. Een dag vol praktijkvoorbeelden, nieuwe technologieën en gesprekken over de kansen en uitdagingen van carbon farming. En daarvoor begonnen we niet in een vergaderzaal, maar met de botten aan op het veld.

De voormiddag waren we te gast op het landbouwbedrijf van Stijn Carton, één van de zes Vlaamse pilootbedrijven binnen het Smart Carbon Farming project. Stijn nam het bedrijf recent over van zijn vader, die die dag ook aanwezig was. Die betrokkenheid maakte meteen duidelijk hoeveel kennis en ervaring binnen een landbouwbedrijf van generatie op generatie wordt doorgegeven, terwijl er tegelijk ruimte is om nieuwe ideeën uit te proberen.

Stijn vertelde hoe hij vandaag naar zijn bodem en bedrijfsvoering kijkt. Daarbij zet hij sterk in op regeneratieve landbouw. Een mooi voorbeeld daarvan vonden we letterlijk onder onze voeten: zijn vanggewas bestaat uit een mengsel van maar liefst vijftien soorten. Tijdens de rondgang konden we er alvast acht terugvinden.

Met die verschillende gewassen wil Stijn zoveel mogelijk leven in zijn bodem krijgen. Zelf omschrijft hij het als het creëren van een echte ‘schimmelfabriek’. Schimmels vormen netwerken in de bodem die bijdragen aan de bodemstructuur en een rol spelen in de beschikbaarheid van nutriënten. Voor Stijn stopt kijken naar bodemvruchtbaarheid dan ook niet bij de klassieke stikstof, fosfor en kalium. Ook sporenelementen verdienen volgens hem aandacht om een completer beeld te krijgen van wat er in de bodem gebeurt en wat die nodig heeft.

​Meten om beter te begrijpen

Maar wat gebeurt er precies onder het bodemoppervlak? En hoe kunnen we dat steeds beter in kaart brengen? Daar kwam het onderzoek in beeld.

ILVO demonstreerde een autonome robot die binnen Smart Carbon Farming wordt ontwikkeld. De robot kan onder andere bodemverdichting meten. De bedoeling is om ook metingen van organische koolstof, pH en stikstof mogelijk te maken. De technologie zal vervolgens worden getest op de zes Vlaamse pilootbedrijven binnen het project.

Ook Agrometius liet zien wat vandaag al mogelijk is. Op het perceel van Stijn was recent een bodemscan uitgevoerd. Aan de hand van die resultaten kregen we een beeld van de informatie die zo’n scan kan opleveren. Maar minstens even interessant waren de praktische vragen errond: hoeveel kost zo'n scan, welke informatie krijg je ervoor terug en wat kan je daar als landbouwer mee?

Zo kwamen op één perceel verschillende perspectieven mooi samen: de ervaring van de landbouwer, nieuwe inzichten uit onderzoek en technologie die kan helpen om beter te begrijpen wat er in de bodem gebeurt.

Van een goede praktijk naar een haalbaar verdienmodel

​Na de voormiddag op het veld trokken we naar binnen, waar het verhaal breder werd. Weten welke maatregelen goed zijn voor bodem en klimaat is één ding. Minstens even belangrijk is hoe landbouwers ermee aan de slag kunnen en ook correct worden vergoed voor hun inspanningen.

Een reeks korte pitches liet zien dat er daarrond al veel beweegt. Claire CO₂, Farming for Climate en Arvesta (met de Carbon Farming Club) lichtten elk hun aanpak toe, en dat maakte meteen duidelijk dat er niet één manier is om carbon farming in de praktijk te brengen. KBC belichtte de financiële kant: wat kan de klimaattransitie betekenen voor investeringen en verzekeringen in de agrosector?

Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant zette het geheel in perspectief. Carbon farming is geen doel op zich, maar één onderdeel van goed en duurzaam bodembeheer, met voordelen die verder reiken dan koolstof: een betere waterhuishouding, minder erosie, meer biodiversiteit en een weerbaardere bodem. Daarom is het belangrijk om niet te wachten tot elk voordeel perfect meetbaar is, pioniers niet uit het oog te verliezen en voldoende in te zetten op begeleiding en kennisopbouw.

​Koolstofplatform Vlaanderen sloot af met een stand van zaken over carbon farming in Vlaanderen: hoe het Europese kader (CRCF) vertaald wordt naar beleid, en hoe bedrijven en landbouwers samen aan een haalbaar verdienmodel kunnen werken.

Samen zoeken naar oplossingen

Na alle voorbeelden en inzichten was het tijd om die verschillende perspectieven samen te leggen. In gemengde groepen gingen landbouwers, onderzoekers, landbouworganisaties, financiële en commerciële spelers met elkaar in gesprek over de knelpunten die carbon farming vandaag nog afremmen.

Maar we wilden het bewust niet alleen hebben over wat moeilijk loopt. De belangrijkste vraag was juist: welke oplossingen zien we en wat is er nodig om een volgende stap te zetten?

​Met een workshop en heel wat gesprekken achteraf kwam de dag tot een einde. We gingen niet naar huis met een pasklaar antwoord voor carbon farming, wel met nieuwe inzichten, contacten en vragen om samen verder op te werken. Want als er één ding duidelijk werd, dan is het dat we elkaar nodig hebben. Onderzoek, beleid, bedrijven en financiële spelers kunnen oplossingen en mogelijkheden aanreiken, maar landbouwers moeten ze uiteindelijk op het terrein kunnen toepassen. Hun ervaring en kennis zijn daarom onmisbaar om carbon farming verder uit te bouwen tot iets dat ook in de praktijk werkt.