​Wie mag er (mee)werken op een landbouwbedrijf?

​In dit artikel staan we stil bij een praktijk die in heel wat land- en tuinbouwbedrijven voorkomt: het inschakelen van familie, vrienden en kennissen tijdens drukke periodes. Hoewel deze helpende handen vaak vanzelfsprekend lijken, zijn er duidelijke regels en aandachtspunten waarmee je als landbouwer rekening moet houden. Wie mag gratis meewerken? Wanneer wordt hulp toch als arbeid beschouwd? En hoe zit het met verzekeringen of sociale uitkeringen? We zetten de belangrijkste principes helder op een rij.

Familieleden

Voor het inzetten van eigen familie op het bedrijf zijn de regels eenvoudig en duidelijk: familieleden tot en met de tweede graad kunnen gratis meehelpen in het bedrijf. Dit geldt zowel voor eigen familie als voor de schoonfamilie. Hou er wel rekening mee dat dergelijke hulp niet kan indien het landbouwbedrijf is georganiseerd in de hoedanigheid van een vennootschap. Wat in een vennootschap wel kan, lees je in dit artikel.

Concreet kunnen ouders en schoonouders gratis inspringen bij kinderen en schoonkinderen. Omgekeerd geldt dit uiteraard ook: (schoon)kinderen kunnen meehelpen op het bedrijf van de (schoon)ouders. Hier gaat het over een verwantschap in de eerste graad.

Men kan ook gratis hulp inschakelen van familieleden in de tweede graad: grootouders, broers, zussen, schoonbroers en schoonzussen. Deze familieleden worden geacht niet onder gezag of toezicht te werken, precies omwille van hun bloed‑ of aanverwantschap. Daardoor mogen zij meehelpen zonder registratie in het Dimona‑systeem, dat normaal verplicht is voor werknemers die in een arbeidsrelatie staan.

Ooms en tantes zijn reeds derde graad en neven en nichten zijn vierde graad. Voor deze categorieën wordt niet aanvaard dat zij in familieverband gratis meewerken.

Vrienden en kennissen

Voor het inschakelen van vrienden en kennissen op je bedrijf zijn er geen uitdrukkelijke bepalingen opgenomen in de regelgeving. Wanneer iemand voor enkele dagen of voor een beperkte activiteit wil meehelpen op het landbouwbedrijf, is het zeer belangrijk dat er geen vergoeding wordt betaald en dat er ook geen voordeel in natura wordt verleend (bijvoorbeeld onder de vorm van gratis producten die van het bedrijf worden meegegeven, gratis voeding …). Een voordeel in natura wordt ook als een verloning beschouwd. Daarnaast is het zo dat de activiteit vrij beperkt moet zijn in tijdsbesteding en in volume.

Het is aangewezen dat er met de vrienden of kennissen een document wordt opgesteld waarin wordt vermeld dat deze persoon gratis en voor een beperkte periode aan bepaalde activiteiten meehelpt. Ook het vrijwillige karakter van de hulp is essentieel. Het is belangrijk om het document in twee exemplaren op te stellen en te ondertekenen. Elke partij kan een exemplaar bijhouden en men kan dit voorleggen als er een sociale controle zou plaatsvinden.

Bemerking

Het is belangrijk op te merken dat familieleden, vrienden en kennissen die zouden meehelpen op het landbouwbedrijf dat ook kunnen doen tijdens het weekend of als een dag vakantie hebben. Het is mogelijk dat zij tijdens hun vakantie bepaalde activiteiten voor derden verrichten. Dit geldt ook voor personen die in ploegen werken: ook zij kunnen in hun vrije momenten komen helpen.

Wanneer je twijfelt of geen enkel risico wil lopen, is het ook altijd mogelijk om voor de betrokken vrienden of kennissen gebruik te maken van de seizoenregeling die in de landbouw bestaat. We komen hierop terug in een volgend artikel.

Geen sociale uitkering

Het is in alle gevallen wel essentieel dat de betrokken personen geen sociale uitkeringen krijgen zoals een ziekte- of werkloosheidsuitkering. Iemand in SWT (het vroegere brugpensioen) wordt ook als een werkloze beschouwd. Een werkloze of een SWT’er moet, voor de dagen waarop hij een andere activiteit uitoefent, vooraf afstand doen van de werkloosheidsuitkering. Voor gepensioneerden bestaat er onder de 66 jaar een beperkte toegelaten activiteit. Na de wettelijke pensioenleeftijd van 66 jaar is er geen enkele beperking wat betreft de mogelijkheid om een bijkomende activiteit te verrichten.

Verzekering

Wanneer personen op het bedrijf meehelpen zonder als werknemer te worden beschouwd, is het cruciaal dat zij toch verzekerd zijn voor het geval er een ongeval gebeurt. Familieleden, vrienden en kennissen zijn geen werknemers en vallen bijgevolg niet onder de verzekeringspolis arbeidsongevallen. Het is daarom aangewezen om een verzekering af te sluiten met dezelfde inhoudelijke waarborgen als de polis arbeidsongevallen voor personen die onbezoldigd en tijdelijk meehelpen op het landbouwbedrijf. Wanneer er een ongeval gebeurt, wordt er alsnog in een identieke tussenkomst voorzien als wanneer het over werknemers zou gaan. Het gaat hier zowel om een tussenkomst in de medische kosten als om een uitkering bij arbeidsongeschiktheid.

Zelfstandigen

Tot slot moet je zeer voorzichtig als je werkt met zelfstandigen die een factuur maken voor hun activiteit. Echte zelfstandigen hebben meerdere klanten en hebben een bepaalde knowhow . Wanneer de zogenaamde zelfstandige de facto economisch afhankelijk is van de landbouwer zal hij als een schijnzelfstandige worden beschouwd. Meer hierover in een dit artikel.