Shamonda-besmettingen: anticipatie nodig

​Heel wat Europese landen, inclusief België, melden rundvee besmet met een “Shamonda-like” virus. Het virus heeft nog geen definitieve naam gekregen, maar het is al duidelijk dat het wijd verspreid is en dat er nog tal van gevallen zullen opduiken. Dit virus wordt overgedragen door insecten. Dat maakt de bestrijding en preventie zeer moeilijk. Ook andere door insecten overgedragen virussen zijn aan een opmars bezig. Reden tot paniek?

Het Shamonda-like virus werd ongeveer gelijktijdig ontdekt bij runderen in Duitsland en Zwitserland. Deze runderen lieten koorts, een waterige diarree, luchtweginfecties en productieverliezen zien. In de loop van de weken daarna werd het virus ook in Frankrijk, Nederland en België gevonden. Wetenschappers luiden nog niet aan de alarmbel: het virus lijkt veel minder impact te hebben dan bijvoorbeeld het blauwtongvirus of het verwante Schmallenbergvirus. De runderen herstellen snel en sterfte wordt niet gerapporteerd. Maar de impact op vruchtbaarheid of het voorkomen van abortussen is niet gekend. Een vaccin is (nog) niet beschikbaar.

Vector-overgedragen virussen

Virussen, bacteriën en parasieten overgedragen door vectoren zijn verantwoordelijk voor meer dan een vierde van de besmettelijke ziekten bij mens en dier, en meestal is het gebied van de verspreiding veel groter. Bekende vector-overgedragen ziekten bij mensen zijn o.a. malaria, zika-virus, gele koorts en dengue. Bij runderen zijn Lumpy skin disease, blauwtong en Schmallenberg goed gekend. Bij pluimvee en varkens denken we aan encephalitis-virussen en pokkenvirussen. Maar mechanische overdracht van virussen zoals het Afrikaanse varkenspestvirus, vogelgriep en (resistente) bacteriën via o.a. stalvliegen is ook bewezen. Wetenschappers voeren een strijd tegen de tijd om vaccins te ontwikkelen. Een virus dat momenteel meer voorkomt en een ernstige bedreiging vormt voor mensen, is het Westnijlvirus. Muggen kunnen vogels, mensen en zoogdieren besmetten. Mensen en paarden kunnen er ziek van worden en zelfs sterven, maar geven het virus niet verder door. Het verhoogde aantallen gevallen geeft aan dat dit virus meer circuleert in Europa en makkelijker door muggen verspreid wordt. Nog een recent frappant bericht: medewerkers van de luchthaven van Frankfurt zijn overleden aan malaria, meegebracht door exotische besmette insecten via het luchtverkeer. De kans dat deze exotische insecten ook in onze streken overleven, wordt door de klimaatopwarming steeds groter.

Dieren beschermen tegen insecten

Vaccins tegen deze door insecten overgedragen ziekten kunnen de dieren beschermen, maar zijn nog niet voor alle ziekten beschikbaar. Zo bijvoorbeeld ook niet voor het nieuwe Shamonda-virus. Maar er kunnen wel maatregelen genomen worden om insecten zoveel mogelijk uit de stal te weren. Kleine muggen en knutten houden niet van luchtstroom. Een goede geventileerde stal zal minder insecten hebben. Het is te overwegen om ook ’s nachts de ventilatoren te laten draaien. Insectenwerende middelen voor gebruik op dieren zijn effectief, maar moeten goed en doordacht toegepast worden. Denk hierbij ook aan een correcte registratie en wachttijden. Gespecialiseerde firma’s kunnen insectenbehandelingen toepassen voor de stalomgeving. Het is belangrijk om de populatie insecten onder controle te houden door de omgeving zo proper en droog mogelijk te houden. Plasjes vuil water op kuilfolies en in banden, kunnen echte kweekvijvers zijn voor insecten. Ook het gras rond de stallen regelmatig kort maaien geeft minder schuilmogelijkheden voor insecten. Maak van bestrijding van insecten een onderdeel van je bedrijfsgezondheidsplan en anticipeer!