Nieuw evenwicht voor de aardappelsector

​De West-Europese aardappelmarkt bevindt zich in woelig vaarwater. Historisch lage vrijemarktprijzen, overvolle opslagplaatsen en geopolitieke onzekerheid zetten de sector zwaar onder druk. Tegelijk blijft de verwerkende industrie wereldwijd uitbreiden en groeit de internationale vraag naar aardappelproducten gestaag door. Voor telers rijst dan ook de cruciale vraag: hoe spelen ze vandaag in op deze turbulente markt — en wat betekent dit voor de komende seizoenen?

Vrije markt in vrije val, contracten beperken prijsdaling

Volgens Belgapom-CEO Christophe Vermeulen is de situatie duidelijk: “De contracten dekken de markt, de vrije markt ligt zo goed als stil.” Sinds februari 2025 noteert de vrije markt structureel onder de contractprijzen, een uitzonderlijke situatie die intussen al bijna een jaar aanhoudt. Voor Fontane liggen de spotprijzen op een historisch dieptepunt, terwijl contractprijzen voor seizoen 2025-2026 ruwweg tussen 175 en 300 euro per ton blijven schommelen, afhankelijk van periode en afnemer. Die scheeftrekking is het gevolg van een samenloop van factoren. België zit met een recordareaal van ruim 100.000 hectare aardappelen en een totale productie die opnieuw richting 5 miljoen ton gaat. De opbrengsten waren gemiddeld tot goed, de kwaliteit overwegend sterk, maar met meer kwetsuren en stootblauw na een moeilijk pootseizoen in 2024. In combinatie met een sterke uitbreiding van de verwerkingscapaciteit in de voorbije jaren leidde dat tot een overaanbod, niet alleen in België maar ook in de buurlanden.

Internationale druk neemt toe

Daarbovenop komt een veranderende internationale context. België blijft wereldleider in diepvriesaardappelproducten, met bijna 90% van de productie bestemd voor export. Maar dat exportverhaal kraakt. In 2024 daalde de Belgische uitvoer met ruim 6%, terwijl landen als China, India en Egypte hun export in sneltempo opdrijven, vooral richting Azië en het Midden-Oosten. Ook de Verenigde Staten - traditioneel een belangrijke afzetmarkt - tonen sinds het najaar tekenen van terugval door nieuwe handelsbelemmeringen. “De wereldwijde vraag naar aardappelproducten groeit jaarlijks nog altijd met 5 tot 7%”, benadrukt Vermeulen. “Maar de concurrentie groeit sneller dan verwacht en niet altijd onder dezelfde duurzaamheidsvoorwaarden als in Europa.” Wel zien we ook dat Belgische bedrijven hun productie elders in de wereld ook uitbouwen.

Minder bijcontracteren, meer spanning

Voor de industrie betekende dit een hertekening van de strategie. Extra volumes bijcontracteren is voorlopig niet aan de orde. Sommige verwerkers probeerden contracttonnages te heronderhandelen, wat tot spanningen leidde en zelfs tot tussenkomsten van de economische inspectie rond betalingstermijnen en mogelijke economische afhankelijkheid. Dat leidt tot onzekerheid in de keten, want een finaal oordeel van de FOD Economie is er nog niet.

Belpotato.be als scharnierpunt

Net in die context wint Belpotato.be, de Belgische brancheorganisatie van aardappeltelers, handel en verwerking, aan belang. “Dit is dé plek waar gevoeligheden op tafel kunnen komen, zonder dat één partij de bovenhand haalt”, duidt Pieter Van Oost, adviseur plantaardige productie bij Boerenbond. De organisatie werkt in pariteit: landbouw en afnemers, Vlaanderen en Wallonië, met een roterend voorzitterschap. Belpotato.be speelde de voorbije jaren een sleutelrol bij de aanpassing van contractvoorwaarden, met duidelijke afspraken over termijnen, wederzijdse verplichtingen en een gedragscode die voor meer rechtszekerheid moet zorgen. Ook dossiers rond pootgoedkwaliteit, CIPC-alternatieven, noodtoelatingen voor gewasbescherming en duurzaamheid worden collectief aangepakt. “Zonder Belpotato.be hadden we als landbouworganisaties veel minder kunnen realiseren”, stelt Van Oost. “Het gaat er niet om dat iedereen dezelfde belangen heeft, wel dat we tot oplossingen komen waar de sector als geheel sterker van wordt.”

Oproep tot realisme en verantwoordelijkheid

Met het oog op het nieuwe seizoen klinkt vanuit Belpotato.be ook een duidelijke boodschap richting telers om goed na te denken over areaal en risico’s. De contractprijzen die al bekend zijn, liggen een stuk lager dan de voorbije jaren, terwijl vrije aardappelen vandaag bijzonder weinig opbrengen. Investeringen in bewaring en mechanisatie maken de financiële afweging nog scherper. “Groei is niet altijd het juiste antwoord”, aldus Van Oost. “Soms is temporiseren verstandiger. Wat uiteindelijk telt, is wat er onderaan de streep overblijft.”

Aanpassen zonder paniek

Een snel herstel van de vrijemarktprijzen is allerminst zeker. Veel zal afhangen van het pootseizoen, het weer en de areaalkeuzes. Tegelijk blijft het structurele verhaal overeind. Aardappelproducten blijven wereldwijd gevraagd en België heeft een sterke positie. De uitdaging zit in evenwicht tussen productie en afzet, tussen individuele bedrijfskeuzes en collectieve afspraken. We concluderen dus zeker geen instorting van de sector, maar wel een moment om jezelf opnieuw uit te vinden.