De nitraatresiducampagne 2026 zorgt voor heel wat ongerustheid op het terrein. De nieuwe meetprocedure brengt hogere kosten met zich mee, die volledig ten laste van de landbouwer vallen. Nu ook de eerste resultaten binnenkomen, neemt de bezorgdheid verder toe, want de gevolgen van deze nitraatresultaten kunnen aanzienlijk zijn.
Het voorbije groeiseizoen kende bijzonder uitdagende omstandigheden, die de gewasopname en de processen in de bodem mee beïnvloeden. Daardoor kan een hoog nitraatresidu niet zomaar worden herleid tot de bemesting of de manier waarop een landbouwer zijn perceel heeft beheerd. Net daarom is het belangrijk dat de resultaten van deze campagne in hun juiste context worden beoordeeld en dat landbouwers niet automatisch worden afgerekend op factoren die ze zelf niet of nauwelijks in de hand hebben.
Om de signalen van het terrein kracht bij te zetten, lanceerde Boerenbond een meldpunt voor de nitraatresiducampagne 2026. Door jouw resultaten en ervaringen met ons te delen, help je ons om knelpunten beter in beeld te brengen en het dossier richting beleid stevig te onderbouwen.
Sinds 2025 werkt de Mestbank uitsluitend met bedrijfsevaluaties. Daarbij worden meerdere percelen van een bedrijf bemonsterd. De bedrijven worden doelgericht geselecteerd via een risicoanalyse. Welke parameters de Mestbank daarbij precies hanteert, is voor landbouwers niet transparant.
Daar komt in 2026 een belangrijke wijziging bovenop. Voor het eerst wordt de nieuwe bemonsteringsmethode toegepast. Er worden veel meer boringen uitgevoerd: per perceel 40 steken per begonnen schijf van 5 hectare. Tegelijk werd ook de tweede drempelwaarde verlaagd. De nieuwe werkwijze maakt de staalname bovendien aanzienlijk arbeidsintensiever en duurder. Dat voelen landbouwers rechtstreeks in hun portemonnee.
Dit jaar komt daar nog een bijkomende bezorgdheid bovenop: de extrapolatie wanneer een bodemstaal niet over de volledige diepte kan worden genomen. Wanneer de bodem bijvoorbeeld door omstandigheden op het terrein niet diep genoeg kan worden bemonsterd, wordt het ontbrekende deel van het bodemprofiel berekend in plaats van gemeten. Daardoor kan een berekende waarde mee bepalend worden voor het uiteindelijke nitraatresidu en dus ook voor de mogelijke gevolgen voor het bedrijf. Boerenbond heeft steeds benadrukt dat zo’n extrapolatie voldoende wetenschappelijk en in de praktijk onderbouwd moet zijn. Zeker wanneer aan één meetresultaat belangrijke gevolgen voor een landbouwbedrijf worden gekoppeld, moeten we erop kunnen vertrouwen dat dat resultaat een zo correct mogelijk beeld geeft van wat werkelijk in de bodem aanwezig is.
De gevolgen van een bedrijfsevaluatie kunnen ook aanzienlijk zijn. Een bedrijfsevaluatie boven de drempelwaarden kan leiden tot bijkomende maatregelen. Uit het Mestrapport blijkt bijvoorbeeld dat begin 2026 976 landbouwers maatregelen moesten toepassen op basis van eerdere resultaten, van wie 204 verplicht begeleid werden.
Meten kan nuttig zijn, maar een meting moet een correct beeld geven van de landbouwpraktijk. Ze mag niet automatisch een oordeel worden over het vakmanschap van een landbouwer wanneer andere factoren het resultaat mee bepalen.
En dan was er het weer
Alsof die wijzigingen nog niet genoeg onzekerheid veroorzaken, was ook het groeiseizoen 2026 bijzonder. 2026 toont nogmaals hoe moeilijk het is om een nitraatresidu uitsluitend aan het handelen van de landbouwer toe te schrijven. De moeilijke weersomstandigheden hebben hun impact op de groei en stikstofopname van gewassen, terwijl ook de bodem zelf stikstof kan vrijstellen door mineralisatie. Dat is dit jaar enorm duidelijk te zien. Daarnaast speelt het nog meer op bodems waar landbouwers net inspanningen leveren om organische stof en koolstof op te bouwen. Boerenbond heeft daarom altijd op tafel gelegd dat het nitraatresidu niet los kan worden gezien van weersomstandigheden, gewasgroei en natuurlijke bodemprocessen. We kunnen landbouwers niet enerzijds stimuleren om te investeren in een gezonde, koolstofrijke bodem en anderzijds onvoldoende rekening houden met de impact die die bodemprocessen op een meetresultaat kunnen hebben. In het akkoord MAP 7 tussen de landbouw-, milieu- en natuurorganisaties was er dan ook expliciet opgenomen dat er rekening ging gehouden worden met de weersomstandigheden en het koolstofgehalte in de bodem. In het Mestdecreet is er een x-factor opgenomen die bij de tweede drempelwaarden geteld kan worden voordat er boetes opgelegd worden bij uitzonderlijke weersomstandigheden. Maar deze moet dus nog steeds concreet uitgewerkt worden (juridisch en wetenschappelijk).
Nog meer info over de nieuwe meetmethode en hoe VLM tot die nieuwe meetprocedure is gekomen? Bekijk zeker alvast dit artikel, lees je in onze landingspagina over nitraatresidu en schrijf je in voor het webinar op 6 november.
Wat vraagt Boerenbond concreet?
Extra overleg met de politiek
Directe invoering van de x-factor voor weersomstandigheden (juridisch en wetenschappelijk), niet alleen bij de boetes maar bij alle gevolgen
Een oplossing om koolstofrijke bodems niet te benadelen
Een grondige evaluatie en bijsturing van de meetprocedure
Transparantie over de selectie in de risico-analyse
Studie om extrapolatie in de praktijk effectief uittesten
De oprichting van een Fonds Handhaving om bij te springen bij de hoge kosten die de huidige werkwijze met zich meebrengt. Zo kunnen middelen uit handhaving opnieuw nuttig worden ingezet ten behoeve van de sector.
Deel je ervaring
Werden er op jouw bedrijf al stalen genomen in het kader van de nitraatresiducampagne in 2026 en heb je de resultaten al binnen? Wij verzamelen alle reacties en resultaten, zodat we een stevig dossier kunnen samenstellen.
Brassica2days brengt kooltelers en ketenpartners samen voor een congres over de toekomst van de sector en een innovatietour met robotisering en nieuwe teelttechnieken in de praktijk.
Een droogtegevoelig aardappelseizoen laat zijn sporen na in de loods. Ontdek hoe stress, natrot, droogrot en ritnaalden de knolkwaliteit beïnvloeden en welke bewaarstrategieën kunnen helpen.
Kou en overvloedige regen kunnen na onkruidbestrijding witte verkleuring veroorzaken in wintergranen. Lees hoe je gewasschade herkent en behandelingen afstemt op onkruiddruk en veldomstandigheden.
West-Vlaamse veehouder? Lever je risicohoudend medisch afval veilig en voordelig in tijdens de inzamelweek van 7 december 2026. Ontdek de locaties, tarieven en hoe je je vóór 29 november inschrijft.
De toekomst van de Voerstreek krijgt vorm door plannen voor landbouw, natuur en ruimte. Hoe zorgen we dat die projecten op elkaar aansluiten én landbouwbedrijven perspectief bieden?
Het nieuwe Beleidsplan Ruimte West-Vlaanderen erkent landbouw als pijler van open ruimte en economie. Wat betekenen de keuzes rond water, bodem en hergebruik concreet voor landbouwbedrijven?
Tijdens een vormingsavond in Pajottegem ontdekten landbouwers hoe AI, databeheer en automatisering tijd besparen, administratie vereenvoudigen en bedrijfsbeslissingen slimmer maken.
VLM roept op om nu je NER's te controleren. Breng tijdig je behoefte in kaart om een tekort te voorkomen. Vanuit Boerenbond vragen we intussen om de regels voor overdracht en afroming te herbekijken.
Landbouwers in Noord-Hageland kunnen via Airkoe gratis schaduwbomen laten aanplanten. Ontdek hoe de actie dieren verkoeling biedt en weides klimaatbestendiger maakt.
