​Machines moeten zelf slimmer worden in de aardappelteelt

De aardappelsector staat voor grote uitdagingen. Arbeidskrachten worden schaarser, de teeltomstandigheden worden grilliger en de economische druk blijft groot. Majna Seurinck, communicatieverantwoordelijke van AVR vertelt in onze podcast Boer&Bondig dat volgens haar automatisering, software en artificiële intelligentie een steeds grotere rol gaan spelen in de aardappelteelt. Op PotatoEurope was alvast te zien hoe die ontwikkeling er in de praktijk kan uitzien.

Voor AVR is PotatoEurope een belangrijke beurs. De Belgische fabrikant toonde er onder meer twee getrokken rooiers en de zelfrijdende Puma 5, de vijfde generatie van zijn zelfrijdende aardappelrooier. Vooral de praktijkdemonstraties zijn volgens Majna Seurinck waardevol. “Een machine die hier effectief op het veld werkt, zegt veel meer dan een machine die stilstaat op een beursstand.”

De beurs vormde ook het decor voor een samenwerking die duidelijk maakt waar de sector naartoe kan evolueren. AVR werkt samen met AgXeed, een fabrikant van autonome landbouwmachines. In het voorjaar plantten beide bedrijven samen aardappelen met een AVR Ceres 440, gekoppeld aan een autonome AgXeed-tractor.

Minder mensen, slimmere machines

Volgens Majna zal technologie de komende jaren steeds belangrijker worden omdat arbeid schaarser wordt. “Machines moeten zelf slimmer worden. Er zijn minder mensen om te werken en soms ook minder ervaren chauffeurs. Dus de machine moet meer zelf kunnen werken.”

Artificiële intelligentie speelt daar volgens haar een groeiende rol in. In de aardappelsector wordt AI vandaag al volop ingezet voor kwaliteitscontrole. Die ontwikkeling zal verdergaan. “Alles van AI en alles van software zal steeds meer een belangrijke rol spelen.” De samenwerking met AgXeed is daar een voorbeeld van. De autonome machine kan zelfstandig een vooraf bepaalde route afwerken. Op basis van de perceelsgrenzen, de afmetingen van de machine en de uit te voeren taak berekent de software het rijplan. De machine voert dat vervolgens autonoom uit, zonder bestuurder in de cabine.

Dat betekent niet dat de klassieke tractor van vandaag meteen verdwijnt. Wel kan autonomie volgens akkerbouwer Jacob van den Borne, die toevallig langs de stand passeerde tijdens het interview, interessant worden voor bepaalde taken die veel tijd vragen. Hij kent de AgXeed-machine uit de praktijk en noemt ze een van de verst ontwikkelde autonome machines die hij gezien heeft. Hij ziet vooral mogelijkheden voor trage werkzaamheden zoals diepwoelen, mulchen of de voorbereiding van het zaaibed. De autonome machine kan die taken uitvoeren terwijl de landbouwer elders aan het werk is. “Je vult eigenlijk de dode tijd van de machine in”, is de essentie van zijn redenering.

Vooral interessant op grote percelen

De praktische inzetbaarheid hangt volgens Jacob wel sterk samen met de bedrijfsstructuur. Grote percelen zijn beter geschikt voor autonome machines dan de kleine en versnipperde percelen die in Vlaanderen veel voorkomen. Ook het vele transport over de openbare weg vormt hier een aandachtspunt. Toch ziet hij ook in onze regio mogelijkheden. Een autonome machine kan bijvoorbeeld worden ingezet voor werkzaamheden die niet dringend door een bestuurder hoeven te worden uitgevoerd. Daardoor kan de landbouwer zijn tijd gebruiken voor taken waarbij menselijke aanwezigheid wel noodzakelijk is.

Ook bodemverdichting speelt een rol in de ontwikkeling. De AgXeed-machine die op PotatoEurope werd getoond, rijdt op rupsen die tot 900 millimeter breed kunnen zijn. Volgens AgXeed is het concept dan ook niet alleen gericht op autonomie, maar eveneens op het beperken van bodemverdichting. De fabrikant verwijst daarbij naar een eerste klant die inmiddels 7.000 draaiuren met een AgBot heeft opgebouwd, verspreid over 58 percelen. Dat toont dat autonome landbouwmachines stilaan de experimentele fase voorbijgaan, al zal de toepassing sterk afhangen van bedrijfsgrootte, perceelstructuur en type werkzaamheden.

Technologie in een moeilijke markt

De technologische ontwikkeling komt op een moment waarop de Belgische aardappelsector economisch onder druk staat. Pieter Van Oost, adviseur plantaardige productie bij Boerenbond, verwacht dit jaar een forse daling van de Belgische productie. Het areaal consumptieaardappelen zakte van bijna 108.000 hectare vorig jaar naar net geen 90.000 hectare, een daling van meer dan 17,5 procent. Ook de opbrengst per hectare ligt lager. Waar het vijfjarig gemiddelde rond 45 ton per hectare ligt, wordt dit jaar volgens de huidige inschatting ongeveer 38 à 39 ton verwacht. De combinatie van een kleiner areaal en lagere opbrengsten zou de totale Belgische productie met ongeveer 35 procent doen dalen tegenover vorig jaar. De droge zomer en verschillende hittegolven hebben daarbij op heel wat percelen zware schade veroorzaakt.

Voor Majna van AVR was het voorbije aardappeljaar dan ook bijzonder moeilijk. Ze omschrijft het vorige seizoen als een ‘rampjaar’, met lage prijzen als gevolg van de marktomstandigheden. Toch kijkt ze vooruit. De aardappelteelt blijft volgens haar een belangrijke teelt en de sector moet na een moeilijk jaar opnieuw vooruit. Daarin ziet ze ook een rol voor technologie. De combinatie van minder beschikbare arbeid, complexere teeltomstandigheden en de nood aan efficiëntie maakt dat machines steeds meer taken zelfstandig zullen moeten kunnen uitvoeren.

De autonome AgXeed-tractor op PotatoEurope is daarmee geen toekomstbeeld dat losstaat van de dagelijkse praktijk. De technologie staat nog niet voor elke Belgische landbouwer klaar, maar de samenwerking met AVR toont wel welke richting de ontwikkeling uitgaat. Van intelligente kwaliteitscontrole tot autonome machines, steeds meer beslissingen en handelingen die vandaag door de landbouwer of chauffeur worden uitgevoerd, kunnen in de toekomst door software en machines worden ondersteund of overgenomen.