Van Sanitel tot salmonella: wat elke pluimveehouder wettelijk moet weten

​De Belgische en Europese wetgeving legt pluimveehouders een aantal verplichtingen op inzake identificatie, registratie en diergezondheid. Die regels gelden niet alleen voor professionele bedrijven, maar in bepaalde gevallen ook voor kleinere en mobiele pluimveehouderijen. Dit artikel geeft een overzicht over het wat en waarom.

Identificatie en registratie: waarom en wanneer?

Identificatie en registratie (I&R) vormen de basis van de traceerbaarheid van pluimvee. Via het Sanitel-systeem kunnen overheden en sectororganisaties dieren en dierlijke producten opvolgen. Dit is essentieel voor voedselveiligheid en voor een snelle aanpak van dierziekten.

De verplichting hangt af van het aantal dieren en van het doel waarvoor ze gehouden worden. Voor hobbypluimvee waarvan de producten ( eieren en vlees) nooit in de voedselketen terechtkomt, geldt doorgaans geen registratieplicht. Uitzonderingen zijn houders van meer dan 199 dieren, houders van loopvogels of deelnemers aan markten.

Zodra eieren of vlees buiten het eigen gezin worden verkocht, weggegeven of op een andere manier in de voedselketen terechtkomen, is registratie wel verplicht. Afhankelijk van het aantal dieren wordt men geregistreerd als bedrijf met geringe capaciteit of als professioneel pluimveebedrijf.

Daarnaast moeten pluimveehouders onder meer:

1. een bedrijfsregister bijhouden;
2. bepaalde verplaatsingen registreren en transportdocumenten gebruiken bij vervoer van dieren;
3. wijzigingen van bedrijfsgegevens melden;
4. wettelijke bijdragen betalen.

Verplichtingen rond dierziektebestrijding

De Europese Diergezondheidsverordening en de Belgische diergezondheidswetgeving leggen een sterke nadruk op preventie en bioveiligheid. Voor pluimveehouders betekent dit onder meer dat zij een meldingsplicht hebben. Verdachte symptomen van aangifteplichtige ziekten moeten onmiddellijk gemeld worden aan hun dierenarts en de bevoegde overheid. Dat geldt onder meer voor vogelgriep (aviaire influenza) en de ziekte van Newcastle.

Bioveiligheid

Daarnaast dient elke pluimveehouder redelijke maatregelen nemen om insleep en verspreiding van ziektekiemen te voorkomen. Voorbeelden zijn:

1. enkel de personen die echt nodig zijn voor de bedrijfsvoering mogen de stal betreden;
2. reinigen en ontsmetten van materiaal en voertuigen;
3. aangepaste bedrijfskledij en schoeisel;
4. voorkomen van contact met wilde vogels;
5. correcte kadaveropslag.

Monitoring en bestrijdingsprogramma's

Voor verschillende ziekten bestaan ook wettelijke programma's. Vooral salmonellabestrijding is in de pluimveesector sterk gereglementeerd. Afhankelijk van de productierichting zijn staalnames, analyses en opvolging verplicht. Bij uitbraken van bepaalde ziekten kan de overheid bijkomende maatregelen opleggen, zoals vervoersverboden, ophokplicht, beschermingszones of zelfs ruiming van besmet pluimvee. De bestrijding van vogelgriep is hiervan het bekendste voorbeeld.

En wat met mobiele kippenstallen?

Mobiele kippenstallen winnen aan populariteit, maar vormen juridisch geen aparte categorie binnen de diergezondheidswetgeving. Uit discussies binnen de sector blijkt dat hierover soms misverstanden bestaan. Belangrijk om weten is dat een mobiele kippenstal niet vrijgesteld is van verplichtingen inzake:

1. identificatie en registratie;
2. diergezondheid;
3. salmonellacontroles;
4. bioveiligheidsmaatregelen;
5. transport- en slachtwetgeving.

Ook wanneer leghennen dus in een mobiele stal worden gehouden en de eieren in de voedselketen terechtkomen, geldt dezelfde basisregel. Het bedrijf moet correct geregistreerd zijn, voldoen aan de toepasselijke sanitaire voorschriften en de eieren dienen gestempeld te worden. Wel bestaan er op het vlak van vergunningen of ruimtelijke ordening soms discussies over de juridische kwalificatie van mobiele constructies. Dat verandert echter niets aan de verplichtingen inzake diergezondheid en registratie.

Bescherm de pluimveesector

Of het nu gaat om een klassiek pluimveebedrijf, een kleinschalige hobbyhouderij of een mobiele kippenstal: zodra pluimvee of eieren in de voedselketen terechtkomen, komen er ook wettelijke verplichtingen bij kijken voor wat betreft de volksgezondheid en ziektepreventie. Correcte registratie, een goede administratie en een doorgedreven aandacht voor bioveiligheid vormen niet alleen een wettelijke vereiste, maar zijn ook essentieel om de pluimveesector te beschermen tegen ernstige dierziekten zoals vogelgriep en Salmonella.