2026 is het jaar van de boerin. Vrouwen hebben altijd mee het landbouwbedrijf gedragen. Hun rol is veranderd, maar tegelijk ook verrassend herkenbaar gebleven.
Wie terugblikt op het gemengde, vaak kleinschalige landbouwbedrijf van 75 tot 100 jaar geleden, ziet meteen hoe essentieel arbeid toen was. Grote gezinnen leverden weliswaar veel helpende handen, maar vroegen tegelijk enorme zorg en organisatie. Die verantwoordelijkheid lag in de eerste plaats bij de boerin. Het huishouden draaiende houden - met vijf, zes of soms nog meer kinderen - was op zich al een voltijdse taak.
Maar daar bleef het niet bij. De boerin nam ook een reeks taken op die volwaardig deel uitmaakten van het bedrijf. Haar werk speelde zich vaak af op en rond het erf, waar gezin en bedrijf naadloos in elkaar overvloeiden. Terwijl het veldwerk gebeurde, zorgde zij voor het kleinvee zoals varkens en kippen, de moestuin, het melken van de koeien en de verwerking van melk tot boter en kaas.
(c) CAG, collectie Luc Van Hoef
Onzichtbare taken
Dat soort taken wordt wel eens onderschat, terwijl ze een onmisbare bron van inkomsten vormden. In veel gezinnen maakten ze zelfs het verschil tussen een rendabel jaar en een verliesjaar. Terwijl het meest zichtbare werk zich op het veld afspeelde, lag een belangrijk deel van de financiële ruggengraat verborgen in de dagelijkse, minder opvallende taken van de boerin.
Van oudsher is het de boerin die een belangrijke rol speelde in het financieel beheer van het bedrijf. Betalingen, boekhouding, planning en grote financiële beslissingen gebeurden vaak door de vrouw des huizes, vaak letterlijk tussen de soep en de patatten.
Toch bleef die inzet lange tijd grotendeels onzichtbaar, zowel qua sociale rechten, als in hoe we vandaag naar het verleden kijken. Foto’s tonen bijna altijd het werk op het veld. Archieven registreren opbrengsten, machines en hectares. Het werk op het erf, de zorg, de organisatie, het financiële beheer ... het verdwijnt vaak tussen de plooien van de geschiedenis. De boer had zijn handen vrij, omdat de boerin er evenveel (en vaak meer) werk naast droeg.
De kracht van het gezin
Misschien is het wel precies op dat fundament dat de moderne landbouw van vandaag is gebouwd. Het gezinsbedrijf onderging na de Tweede Wereldoorlog een landbouwrevolutie: schaalvergroting, modernisering en specialisatie. Het gezinsbedrijf was de centrale spil in dit proces. Dat die landbouwbedrijven zich doorheen al die turbulente tijden zo flexibel konden aanpassen aan nieuwe economische, technologische en maatschappelijke omstandigheden heeft veel te maken met de kracht die uitgaat van dat gezin.
De boerin speelde hierin een sleutelrol. Niet alleen in haar ‘eigen’ werk, maar ook in haar vermogen om flexibel bij te springen waar nodig. Op het veld, bij de oogst, in de stal, of door taken over te nemen wanneer het werk daarom vroeg. Bij ziekte, bij ongevallen, in moeilijke tijden, en in een verder verleden ook tijdens oorlog, was het vaak de boerin die ervoor zorgde dat het bedrijf bleef draaien.
En toch is die rol tot vandaag niet altijd even zichtbaar. Zowel in het heden als in het verleden. Misschien is dat precies waarom een jaar van de boerin vandaag nog relevant is, om eindelijk zichtbaar te maken wat er altijd al was.
Vlaamse appelteelt staat voor klimaat- en marktuitdagingen, maar inzet op lokale afzet, promotie van fruit van bij ons en innovatie moet de sector weerbaarder en toekomstgericht maken.
Tijdens een praktijknamiddag in Huldenberg ontdekten deelnemers hoe drones, artificiële intelligentie en taakkaarten precisielandbouw concreet ondersteunen. Van het detecteren van coloradokeverlarven en onkruid tot het uitvoeren van gerichte behandelingen: de volledige keten kwam aan bod.
Boerenbond demonstreerde op de Dag van de Landbouw de RootWave e-Weeder in de fruitteelt: elektrisch wieden als alternatief voor chemische onkruidbestrijding, met veel belangstelling in de boomgaard.
Heel wat rundveehouders met klasse 1 vergunning in West-Vlaanderen ontvingen recent hun verwerking aktename 5% ammoniak reductie maatregel. Zij moeten de gele aanplakking nog uithangen.
DVE-toeslagen voor melkvee en vleesvee, die de Universiteit Wageningen maandelijks berekent, stijgen terug en bereiken hun hoogste peil sinds eind 2024, net als de energieprijzen. Wat kunnen we verwachten?
Oost-Vlaamse bedrijfsgilden trapten het werkjaar af met in het nieuwe kantoor van Boeren op een Kruispunt. Ze kregen info over BoeK, structuurhervorming in Boerenbond en nieuwe vormingskansen voor sterke lokale Bedrijfsgilden.Tijdens de startavond van de Oost-Vlaamse bedrijfsgilden deelden bestuursleden inzichten over lokale werking, Boeren op een Kruispunt, Boerenbond en actuele acties op het terrein.
Hoe ervaren landbouwers, erfbetreders en zorgverleners mentale hulp in de landbouw? Binnen het project De doos van Pandora peilen we naar drempels en kansen om ondersteuning beter af te stemmen op de praktijk.
Ben Scheelen, finalist voor Mister Gay Belgium 2026, zet in op plattelandsdiversiteit. De boerenzoon uit Pelt vertelt open over zijn coming-out en waarom aanvaarding op het platteland niet altijd even gemakkelijk is.
De ene (te) warme periode is nog niet goed en wel verteerd, of daar is de volgende al. Zeker bij langere periodes van hitte is het nodig om in te zetten op maatregelen die het verschil maken.
Ferm voor Agravrouwen organiseerde op 3 juli een fietsbenefiet om aandacht te vragen voor het mentale welzijn van boeren en boerinnen. De opbrengst gaat naar Boeren op een Kruispunt.
De Doos van Pandora wil het mentale welbevinden van land- en tuinbouwers versterken door hulp sneller vindbaar te maken, met focus op samenwerking tussen landbouwers, huisartsen en erfbetreders.
