Lage prijzen en stijgende kosten wegen op saldo

​Dalende verkoopprijzen in de aardappel-, bieten- en graansector wegen stevig op de rentabiliteit van Vlaamse akkerbouwbedrijven. Dat weerspiegelt zich ook in onze akkerbouwbarometer, die een duidelijke neerwaartse trend laat zien. De conjunctuur in de sector wordt momenteel aanzienlijk lager ingeschat dan het gemiddelde van de voorbije vijf jaar.

Een akkerbouwbarometer?

​Op basis van een aantal parameters en inzichten uit bedrijfseconomische boekhoudingen bouwde Boerenbond een model of barometer uit dat inzicht geeft in de conjunctuur in de akkerbouwsector. Op basis van een gekozen typebedrijf met 94 ha tarwe, 51 ha mais, 22 ha suikerbieten en 52 ha aardappelen - wat een afspiegeling is van het Vlaams akkerbouwareaal - monitoren we op jaarbasis het saldo (opbrengsten - variabele kosten).

Onze barometer (zie grafiek) toont de evolutie van dit saldo in indexvorm waarbij 100 het gemiddelde van de laatste 5 jaar weergeeft. Na de duidelijke conjunctuurstijging in 2022 zien we nu opnieuw een uitgesproken daling, wat wijst op een moeilijke periode voor de akkerbouw. Economisch gaat het dus merkbaar minder goed in deze belangrijke primaire sector.

Sturende parameters?

De dalende verkoopprijzen van aardappelen, bieten en graanproducten liggen aan de basis van deze dalende trend. Zo is de graanprijs, die bepaald wordt op wereldniveau, al enkele jaren zeer laag en ook de suikerprijs zakt, onder meer doordat de Europese productie groter is dan de vraag. Handelsakkoorden als Mercosur of handselsbeperkingen tussen Europa en Oekraïne helpen de situatie ook niet vooruit.

​Voor aardappelen blijkt ten slotte dat de sterke exportgroei van de voorbije jaren minder standvastig is dan gehoopt. Nieuwe internationale spelers, zoals India en China, komen op als productielanden en beconcurreren steeds vaker onze traditionele exportmarkten. Dat gebeurt bovendien met de steun van Vlaamse verwerkers die ter plaatse eigen productielijnen opzetten, waardoor een deel van de productie verschuift en de concurrentiedruk voor onze export verder toeneemt. Qua producties zitten we in België voor bovenstaande producten voor de oogst 2025 op een normaal tot goed niveau, maar niet in die mate om de tegenvallende verkoopprijs te compenseren. Als we naar de kostenkant kijken, zien we een stelstelmatige stijging van kostenposten als zaadgoed, meststoffen en loonwerk. Gewasbescherming was de uitzondering op de regel door een lagere ziektedruk in 2025 in vergelijking met 2024.

Vooruitzichten?

​Vooruitkijken blijft moeilijk: de nabije toekomst blijft voor een stuk koffiedik kijken. In de recentste prijs- en marktverwachtingen voor granen, bieten en aardappelen zien we voorlopig weinig beterschap. Toch kan de markt snel kantelen wanneer zich onverwachte gebeurtenissen voordoen. Daarnaast zet het geleidelijke wegvallen van gewasbeschermingsmiddelen akkerbouwers onder druk. Zij moeten steeds vaker overschakelen op duurdere alternatieven, wat de kosten verder opdrijft. Ook de onduidelijkheid rond de koolstofgrensheffing (CBAM) zorgt voor grote bezorgdheid: de maatregel kan leiden tot hogere inputkosten en zet het toekomstige saldo van de akkerbouwer potentieel nog meer onder druk.

**kaderstuk?

Zin in meer inzichten?

​Heb je na het lezen van dit artikel zin om meer inzicht te krijgen in je eigen bedrijfsresultaten? Start dan vandaag nog met focus, de bedrijfseconomische managementtool van Boerenbond, en geef je economische kennis een duidelijke boost. Ga voor meer info naar www.boerenbond.be/focus