De balans na 2,5 jaar nationale en landschapsparken
In juni 2023 keurde de Vlaamse regering het parkendecreet goed, waarmee de basis werd gelegd voor een nieuw parkenbeleid in Vlaanderen. Enkele maanden later, in oktober, volgde de bekendmaking van de erkende gebieden. Vier nationale parken - Bosland, Brabantse Wouden, Hoge Kempen en Scheldevallei - en vijf landschapsparken - Grenzeloos Bocageland, Haspengouw, Rivierpark Maasvallei, Vlaamse Ardennen en de Zwinstreek - kregen officieel erkenning.
In een nationaal park ligt de nadruk op de natuur- en biodiversiteitswaarden van het gebied. Bij de erkenning moest de gezamenlijke oppervlakte van de natuurkernen minimaal 5.000 hectare bedragen. Vierentwintig jaar na de erkenning moeten deze natuurkernen zijn uitgebreid tot minstens 10.000 hectare. Onder bepaalde voorwaarden kan de Vlaamse regering afwijken van deze minimale uitbreidingsdoelstelling. Voor de werking ontvangt het parkbureau, het bestuursorgaan van het nationaal park, een jaarlijkse toelage van 608.000 euro van de Vlaamse overheid.
Een landschapspark legt de focus meer op de wisselwerking tussen mens en landschap, waarbij ook landbouw een duidelijke plaats heeft. De jaarlijkse werkingstoelage voor het parkbureau van een landschapspark ligt iets lager en bedraagt ongeveer 489.000 euro. Daarnaast kunnen subsidiedossiers zorgen voor aanvullende middelen, waarmee concrete realisaties op het terrein mogelijk worden gemaakt.
De oprichting van de parken verliep niet zonder slag of sloot. Verschillende elementen die werden opgenomen in de goedgekeurde master- en operationele plannen zorgden voor discussie met de sector. Ook een deugdelijke inspraak van de landbouwsector was (veel) te beperkt voorzien. Om deze redenen, startte Boerenbond eind 2023 een procedure tegen het Vlaams parkendecreet bij het Grondwettelijk Hof. De uitspraak die volgde in maart 2025 vernietigde het decreet niet, maar benadrukt uitdrukkelijk dat er geen eigendomsbeperkende gevolgen kunnen zijn voor gebruikers en eigenaars in de erkende gebieden. Zo kunnen doelstellingen uit de operationele- en masterplannen geen grond zijn voor het weigeren van een vergunning of het instellen van een onteigening. Ook tegen de specifieke erkenningsbesluiten van de Nationale Parken Bosland, Brabantse Wouden en Scheldevallei loopt vandaag nog een procedure bij de Raad van State.
Na 29 maanden parkenbeleid is het duidelijk dat er veel verschillende initiatieven lopen, en de betrokkenheid van zowel Boerenbond als de bredere sector verschilt. Op de volgende pagina’s brengen we een samenvattend overzicht van de evoluties per park.
Van 28 september tot 13 oktober 2026 trekt de Europese Herderstocht met schapen en herders door Vlaanderen naar Brussel. Een inspirerende tocht rond herderschap, graslanden en de verbinding tussen landbouw en natuur.
Het project rond toekomstbestendige melkgeiten- en schapenhouderij bundelt veelbelovende pistes om stikstofemissies te verlagen: luchtwassers, rantsoenaanpassingen, micro-organismen,....
De deadline om de niet-doorgestorte bedrijfsvoorheffing over te maken naar FOD Financiën is opgeschoven naar 20 december 2026. Intussen wordt nog gewerkt aan een oplossing voor de compensatie in 2024 en 2025.
Als antwoord op een vraag die Ruben Van Gucht in de podcast Boer&Bondig beantwoordde, laat Tanja Van Poecke recht vanuit het hart zien hoe zwaar, onzeker en passioneel landbouw echt is.
Praktische opleidingen helpen landbouwers veilig werken met mestgassen. Ontdek de risico’s, leer preventiemaatregelen en schrijf je tijdig in voor een gratis opleiding in West-Vlaanderen.
