Nationaal Park Scheldevallei kreeg in 2023 officieel erkenning, samen met de andere nationale en landschapsparken in Vlaanderen. Die erkenning kwam er niet uit het niets. In het gebied was al langer een voorloper actief, met name Rivierpark Scheldevallei. Aan de erkenning ging bovendien een lange voorgeschiedenis vooraf, met een intensief syndicaal traject. Dat traject is met de erkenning van het nationaal park overigens nog lang niet afgerond.
Nog vóór de erkenning als nationaal park was het Rivierpark Scheldevallei actief als strategisch project, opgestart door het Regionaal Landschap Schelde‑Durme. Dit project liep van 2018 tot 2021 en bouwde verder op het eerdere strategische traject ‘Schelde Sterk Merk’ (2015-2018). Via deze opeenvolgende projecten kreeg het regionaal landschap financiële middelen om mee uitvoering te geven aan het Vlaams ruimtelijk beleid in de Scheldevallei.
Onder deze strategische projecten werden verschillende deelprojecten uitgevoerd: nieuwe fietsroutes, de opwaardering van kastelen tot onthaalpoorten, de versterking van groenblauwe netwerken ... Gedurende de loop van deze strategische projecten lanceerde toenmalig minister van Leefmilieu Demir de oproep voor de nationale parken. Vanuit de bestaande gebiedscoalitie van Rivierpark Scheldevallei werd een groep gemeenten en partners samengebracht die bereid was een kandidatuur voor het nationaal park in te dienen.
In het najaar van 2021 werd die kandidatuur officieel ingediend. Van de tien ingediende dossiers werden er uiteindelijk zes weerhouden, waaronder dat van de Scheldevallei. Tegen midden 2023 moest Nationaal Park Scheldevallei zijn uitgewerkte plannen voorleggen aan de jury. In het najaar van 2023 volgde vervolgens de definitieve beoordeling en eventuele goedkeuring.
Syndicaal weerwerk
Boerenbond heeft het dossier van bij de start beleidsmatig scherp opgevolgd. De erkenning van het park brengt veel onzekerheden mee en legt een bijkomende druk op het landbouwareaal in de Scheldevallei. Daarom was ons standpunt steeds helder: met de kandidatuur van het nationaal park zoals het voorlag konden wij niet akkoord gaan.
We trokken met onze bezorgdheden en standpunten naar de verschillende gemeentebesturen en maakten deze ook naar het bredere publiek zo veel mogelijk kenbaar. Toch werd er op de valreep nog voldoende steun gevonden bij de gemeenten om de kandidatuur van het park in te dienen. Daarna volgde de officiële erkenning door de Vlaamse regering op 13 oktober 2023.
Twee maanden later nam Boerenbond juridische stappen tegen dit nationaal park omdat landbouwers volgens ons niet of onvoldoende gehoord werden in de erkenningsprocedure en omdat een degelijk openbaar onderzoek ontbrak.
Waar staan we vandaag?
De Raad van State heeft zich nog niet uitgesproken over de erkenning van Nationaal Park Scheldevallei. Op dit moment is er ook geen duidelijkheid over wanneer die uitspraak te verwachten valt. Intussen blijven we de ontwikkelingen rond het park nauw opvolgen. Zolang de procedure loopt, blijft onze houding ongewijzigd. Zodra de uitspraak er is, zullen we samen met onze leden en bestuursorganen onze verdere aanpak opnieuw evalueren.
Ondertussen blijft het park wel een actieve speler in het gebied. Daarom blijft Boerenbond inzetten op:
Transparant overleg tussen landbouwers en nationaal park;
Duidelijke grenzen aan ruimtelijke ambitie en juridische effecten op vergunningen;
Werkbare afspraken over recreatie, waterbeheer en natuurdoelen, met respect voor bestaande bedrijfsvoering.
Door de aanhoudende droogte gaan land- en tuinbouwers op zoek naar alternatieve waterbronnen. Vier voedingsbedrijven kregen al een tijdelijk watertoelating. Boerenbond brengt landbouwers in contact met bedrijven.
Europese spelregels voor koolstofopslag krijgen vorm, maar voor Boerenbond moet koolstoflandbouw vooral een haalbaar verdienmodel voor landbouwers worden, met minder administratie en meer duidelijke vergoedingen.
179 kievitsnesten werden dit voorjaar opgevolgd in West-Vlaanderen, met 139 beschermde nesten dankzij samenwerking tussen landbouwers en vrijwilligers. De subsidie krijgt in 2027 een vervolg.
Nieuwe VLIF-oproep ondersteunt projecten die landbouwproducten duurzamer verwerken en afzetten. Tot 400.000 euro steun voor meerwaarde, reststromen en een sterkere positie van landbouwers in de keten.
Binnen het Europese project Re-Greenhouse kunnen glastuinbouwers zich kandidaat stellen voor een begeleidingstraject met een nieuwe energietool. Die helpt om na te gaan welke hernieuwbare of alternatieve energiebronnen technisch en economisch interessant kunnen zijn voor jouw bedrijf. Inschrijven kan nog tot 23 augustus.
Wil je starten of overnemen in land- of tuinbouw en VLIF-steun aanvragen als jonge landbouwer? Volg het starterstraject en toon je vakbekwaamheid aan met opleiding type A vanaf september.
