Mechanisch snoeien biedt kansen voor arbeidsbesparing in perenteelt

​Seizoenarbeid wordt steeds duurder en moeilijker te vinden, terwijl de perenteelt er grote hoeveelheden van nodig heeft. Vooral snoei (130-200 uur/ha), handdunning (30-200 uur/ha) en pluk (220-330 uur/ha) zijn arbeidsintensieve taken, maar essentieel voor een goede opbrengst en kwaliteit. Mechanisch (voor)snoeien kan een deel van de oplossing bieden, op voorwaarde dat dit niet ten koste gaat van productie en kwaliteit.

​Binnen de lijnen die een mechanische snoeimachine onverbiddelijk in de boom zet, moet de boom in balans blijven tussen groei en bloei. Die balans bereiken we door klassieke snoeikennis toe te passen in een beperkte manuele correctiesnoei en vooral door een goede voorbereiding van de bomen. Samen met telers onderzoeken pcfruit vzw en KU Leuven-Acro hoe mechanisch snoeien kan uitgroeien tot een succesverhaal in verschillende boomvormen van peer.

​In het snoeiseizoen 25-26 kijken meer telers dan ooit naar het mechanisch (voor)snoeien van perenbomen. De kosten en beschikbaarheid van personeel zijn vaak de redenen. Arbeidsbesparing met mechanisch snoeien is zeker mogelijk, op voorwaarde dat de fundamenten zoals groei-evenwicht en hoogte van de boom goed zitten.

Kansen mechanisch snoeien benutten

​Het snoeien van peren kost al snel 150 uur per hectare, met uitschieters boven 200 uur. Aan een totale loonkost van een kleine 20 euro per uur betekent dit een snoeikost van circa 3000 euro per hectare, ofwel 0,08 euro per kg peren bij een productie van 40 ton/ha. De snoeitijd hangt vrijwel volledig samen met het aantal manuele ‘knippen’. Door deels mechanisch te snoeien en dit te combineren met een beperkte manuele correctiesnoei met aanzienlijk minder knippen, kan zowel tijd als geld worden bespaard. Uiteraard brengt mechanisch snoeien ook kosten mee voor machine en werkuren of loonwerk, maar deze wegen niet op tegen het voordeel.

Bij peren is de Vlaamse fruitteelt terughoudend met mechanisch snoeien. Hooguit het mechanisch snoeien van de koppen (toppen) van V-hagen heeft echt ingang gevonden. Toch liggen er kansen om ook in struik-spil- en kandelaarsnoeisystemen via mechanisch snoeien van koppen, zijkanten en gesteltakken de snoeikost te verlagen zonder in productie en kwaliteit te snijden. We delen hier de resultaten van twee jaar proeven binnen het MinMan-project (Minder Manuren), een Vlaio-LA-traject met steun van Boerenbond.

​Kandelaarsysteem

De vlakke wand van dit systeem maakt mechanisch voorsnoeien eenvoudig. Verwijder gesteltakken die loodrecht op de rij staan: in volwassen kandelaars geeft dit zelden productieverlies. Zo kunnen met drie ‘snijvlakken’ beide zijkanten en de kop worden voorgesnoeid, gevolgd door een beperkte manuele correctiesnoei. In de praktijk blijkt het mogelijk om met slechts 3 uur mechanisch snoeien per hectare de standaard manuele snoei van ongeveer 130 uur per hectare terug te brengen met 30 tot 70 uur, zonder significant verlies aan opbrengst.

​Struik-Spilsysteem

De meest gebruikte boomvorm is de moeilijkste om mechanisch te snoeien. Reken op 5 uur/ha om zowel de gesteltakken als de bovenkant van de boom mechanisch voor te snoeien. Ook hier kan de standaard manuele snoei van ongeveer 145 uur per hectare met 60 uur worden teruggebracht. Een opbrengstverlies van circa 10% is voorlopig echter moeilijk te vermijden. We blijven werken aan oplossingen, maar zorg in deze bomen zeker voor een extra goede voorbereiding.

Goede praktijken bij mechanisch voorsnoeien

Mechanisch (voor)snoeien is niet zomaar een snelle besparing. Als je het zo bekijkt, loopt het fout. Het is een gereedschap dat geïntegreerd wordt in het gehele boomgaardbeheer.

​Een goede voorbereiding en nauwgezette opvolging van de boomontwikkeling zijn cruciaal. Succesverhalen zien we alleen bij bomen die ‘in balans’ zijn en ook manueel prettig te snoeien. De groei is onder controle, er is voldoende bloembot, en deze bloembotten zijn gelijkmatig verdeeld over de volledige boomhoogte en staan grotendeels dicht bij de stam, binnen de lijnen die de snoeimachine uitzet.

Bomen in balans

Bij bomen die te hard groeien en waar de weinige bloemknoppen zich vooral in de kop en aan de buitenkant van de boom bevinden, is er bij mechanisch snoeien een reëel risico op opbrengstverlies. Let zeker op met het mechanisch verlagen van de boomhoogte op deze bomen! Begin minstens één jaar vóór het mechanisch snoeien de bomen in balans te brengen via wortelsnoeien en/of inzagen.

Leer correctiesnoeien

Neem tijd om jezelf en je arbeiders vertrouwd te maken met de snelle, beperkte correctiesnoei op mechanisch gesnoeide bomen. Vaak wil personeel uit gewoonte ‘blijven knippen’ op bomen waar eigenlijk nog weinig aan moet gebeuren. Dit staat arbeidsbesparing in de weg.

Oplettend mechanisch snoeien

Snoei ‘mooi’ mechanisch door het mechanisch snoeien van de zijkanten uit te voeren en de kop eventueel in aparte werkgangen mee te nemen, zo kan je je beter concentreren op de juiste hoogte en afstand.

​​Bart Vanhoutte, Reinout Sevenants, Bart Picard en Serge Remy (pcfruit)