Vlinderbloemigen als hefboom voor een gezonde bodem

​Vlinderbloemigen staan volop in de belangstelling - niet alleen als lokale eiwitbron, maar ook vanwege hun positieve impact op bodem, milieu en het teeltsysteem. Op de Proefhoeve Bottelare (UGent/HoGent) wordt binnen het vierjarige Horizon Europe‑project Legendary onderzocht hoe die voordelen concreet en meetbaar kunnen worden gemaakt. De focus ligt daarbij onder meer op de stikstofcyclus, erosiebeheersing, bodemstructuur, koolstofopslag, bodemleven en wortelontwikkeling.

Legendary wil het areaal vlinderbloemigen in Europa duurzaam vergroten. Dat gebeurt niet door enkel naar de opbrengst te kijken, maar door de ecosysteemdiensten van eenjarige en meerjarige vlinderbloemigen systematisch in kaart te brengen en te waarderen. Denk aan bodemvruchtbaarheid, stikstofbenutting, erosiereductie en biodiversiteit. In totaal werken 21 partners uit 11 landen samen, met UGent als projectcoördinator. Ook HoGent, Inagro en Boerenbond zijn Vlaamse partners. Proefhoeve Bottelare vervult een sleutelrol als praktijkgerichte onderzoeksomgeving, waar veldproeven worden opgezet in reële Vlaamse omstandigheden.

Bodemgezondheid centraal

Een gezonde bodem vormt de basis van een rendabele en toekomstgerichte landbouw. Binnen het project Legendary wordt daarom sterk ingezet op het beter begrijpen van hoe vlinderbloemigen bijdragen aan een verbeterde bodemkwaliteit. Op de proefhoeve Bottelare wordt onder meer onderzoek gedaan naar:

Bodemstructuur en erosiebeheersing
Op hellende percelen vormt erosie een belangrijke uitdaging. Via veldproeven met eenjarige vlinderbloemigen, al dan niet met onderzaai van klaver, wordt onderzocht of een snelle bodembedekking en een uitgebreid wortelstelsel de waterinfiltratie verbeteren en oppervlakkige afstroming verminderen. Zowel natuurlijke neerslag als gesimuleerde regen worden gebruikt om run-off en sedimentverlies te meten.

Wortelontwikkeling in mengteelten
Binnen het project loopt ook onderzoek naar wortelontwikkeling van vlinderbloemigen in mengteelt met granen. Een belangrijke uitdaging hierbij is het onderscheiden van de wortels van beide gewassen. Door dit beter te begrijpen, krijgen onderzoekers inzicht in hoe wortelarchitectuur bijdraagt aan bodemstructuur, nutriëntenopname en erosiereductie.

Bodemleven en microbiële diversiteit
Vlinderbloemigen, zeker in mengteelt met granen, blijken een positieve invloed te hebben op het bodemleven. In proeven bij de diverse Europese partners wordt de microbiële diversiteit, biomassa en enzymatische activiteit van de bodem onderzocht. Ook in Bottelare leveren deze inzichten waardevolle informatie op. Een hogere microbiële activiteit ondersteunt de nutriëntenkringlopen en draagt bij aan een veerkrachtige bodem.

Koolstofopslag
Bodems vormen wereldwijd een belangrijke opslagplaats voor koolstof. Een deel van de CO2 die door planten wordt opgenomen uit de atmosfeer wordt namelijk ondergronds vrijgegeven via wortels en hun exudaten. Het verschil tussen vlinderbloemigen en granen in de hoeveelheid en stabiliteit van deze koolstofverbindingen wordt momenteel in veldproeven in Bottelare geanalyseerd. De resultaten zullen leiden tot relevante inzichten voor de koolstofcyclus en bodemvruchtbaarheid.

Meten is weten

Om deze effecten objectief te kunnen onderbouwen, combineert Legendary klassieke veldwaarnemingen met innovatieve meetmethoden, zoals sensoren en geavanceerde data-analyse. De verzamelde gegevens worden vertaald naar praktische indicatoren die landbouwers helpen om de meerwaarde van vlinderbloemigen – zowel peulvruchten als meerjarige voedergewassen – in hun rotatie beter in te schatten.

Het uiteindelijke doel is een gebruiksvriendelijk beslissingsondersteunend systeem dat landbouwers adviseert bij de keuze van soorten en teeltsystemen, afgestemd op hun bedrijf en bodemtype.

Van proefveld naar praktijk

Kennisdeling is een essentieel onderdeel van het project. Via workshops, demonstraties en het jaarlijkse proefveldbezoek eind juni zet de Proefhoeve Bottelare de resultaten in de kijker voor landbouwers, adviseurs en andere stakeholders. Zo wordt wetenschappelijk onderzoek rechtstreeks vertaald naar praktisch toepasbare inzichten. Meer info vind je op www.legendaryproject.eu.

‹

›

Auteur: ​Greet Verlinden, Proefhoeve Bottelare UGent/HOGENT