Vlinderbloemigen als hefboom voor een gezonde bodem
Vlinderbloemigen staan volop in de belangstelling - niet alleen als lokale eiwitbron, maar ook vanwege hun positieve impact op bodem, milieu en het teeltsysteem. Op de Proefhoeve Bottelare (UGent/HoGent) wordt binnen het vierjarige Horizon Europe‑project Legendary onderzocht hoe die voordelen concreet en meetbaar kunnen worden gemaakt. De focus ligt daarbij onder meer op de stikstofcyclus, erosiebeheersing, bodemstructuur, koolstofopslag, bodemleven en wortelontwikkeling.
Legendary wil het areaal vlinderbloemigen in Europa duurzaam vergroten. Dat gebeurt niet door enkel naar de opbrengst te kijken, maar door de ecosysteemdiensten van eenjarige en meerjarige vlinderbloemigen systematisch in kaart te brengen en te waarderen. Denk aan bodemvruchtbaarheid, stikstofbenutting, erosiereductie en biodiversiteit. In totaal werken 21 partners uit 11 landen samen, met UGent als projectcoördinator. Ook HoGent, Inagro en Boerenbond zijn Vlaamse partners. Proefhoeve Bottelare vervult een sleutelrol als praktijkgerichte onderzoeksomgeving, waar veldproeven worden opgezet in reële Vlaamse omstandigheden.
Bodemgezondheid centraal
Een gezonde bodem vormt de basis van een rendabele en toekomstgerichte landbouw. Binnen het project Legendary wordt daarom sterk ingezet op het beter begrijpen van hoe vlinderbloemigen bijdragen aan een verbeterde bodemkwaliteit. Op de proefhoeve Bottelare wordt onder meer onderzoek gedaan naar:
Bodemstructuur en erosiebeheersing Op hellende percelen vormt erosie een belangrijke uitdaging. Via veldproeven met eenjarige vlinderbloemigen, al dan niet met onderzaai van klaver, wordt onderzocht of een snelle bodembedekking en een uitgebreid wortelstelsel de waterinfiltratie verbeteren en oppervlakkige afstroming verminderen. Zowel natuurlijke neerslag als gesimuleerde regen worden gebruikt om run-off en sedimentverlies te meten.
Wortelontwikkeling in mengteelten Binnen het project loopt ook onderzoek naar wortelontwikkeling van vlinderbloemigen in mengteelt met granen. Een belangrijke uitdaging hierbij is het onderscheiden van de wortels van beide gewassen. Door dit beter te begrijpen, krijgen onderzoekers inzicht in hoe wortelarchitectuur bijdraagt aan bodemstructuur, nutriëntenopname en erosiereductie.
Bodemleven en microbiële diversiteit Vlinderbloemigen, zeker in mengteelt met granen, blijken een positieve invloed te hebben op het bodemleven. In proeven bij de diverse Europese partners wordt de microbiële diversiteit, biomassa en enzymatische activiteit van de bodem onderzocht. Ook in Bottelare leveren deze inzichten waardevolle informatie op. Een hogere microbiële activiteit ondersteunt de nutriëntenkringlopen en draagt bij aan een veerkrachtige bodem.
Koolstofopslag Bodems vormen wereldwijd een belangrijke opslagplaats voor koolstof. Een deel van de CO2 die door planten wordt opgenomen uit de atmosfeer wordt namelijk ondergronds vrijgegeven via wortels en hun exudaten. Het verschil tussen vlinderbloemigen en granen in de hoeveelheid en stabiliteit van deze koolstofverbindingen wordt momenteel in veldproeven in Bottelare geanalyseerd. De resultaten zullen leiden tot relevante inzichten voor de koolstofcyclus en bodemvruchtbaarheid.
Meten is weten
Om deze effecten objectief te kunnen onderbouwen, combineert Legendary klassieke veldwaarnemingen met innovatieve meetmethoden, zoals sensoren en geavanceerde data-analyse. De verzamelde gegevens worden vertaald naar praktische indicatoren die landbouwers helpen om de meerwaarde van vlinderbloemigen – zowel peulvruchten als meerjarige voedergewassen – in hun rotatie beter in te schatten.
Het uiteindelijke doel is een gebruiksvriendelijk beslissingsondersteunend systeem dat landbouwers adviseert bij de keuze van soorten en teeltsystemen, afgestemd op hun bedrijf en bodemtype.
Van proefveld naar praktijk
Kennisdeling is een essentieel onderdeel van het project. Via workshops, demonstraties en het jaarlijkse proefveldbezoek eind juni zet de Proefhoeve Bottelare de resultaten in de kijker voor landbouwers, adviseurs en andere stakeholders. Zo wordt wetenschappelijk onderzoek rechtstreeks vertaald naar praktisch toepasbare inzichten. Meer info vind je op www.legendaryproject.eu.
‹
›
De verschillende proefvelden op proefhoeve Bottelaere
Tijdens een praktijknamiddag in Huldenberg ontdekten deelnemers hoe drones, artificiële intelligentie en taakkaarten precisielandbouw concreet ondersteunen. Van het detecteren van coloradokeverlarven en onkruid tot het uitvoeren van gerichte behandelingen: de volledige keten kwam aan bod.
De deadline om de niet-doorgestorte bedrijfsvoorheffing over te maken naar FOD Financiën is opgeschoven naar 20 december 2026. Intussen wordt nog gewerkt aan een oplossing voor de compensatie in 2024 en 2025.
Tijdens de netwerkdag Techniek in de bio-tuinbouw stelde Maarten Cools van gastbedrijf Goedinge zijn vernieuwende bedrijfsmodel voor. Hier lees je het bijzondere verhaal van deze zij-instromer in de sector.
Als antwoord op een vraag die Ruben Van Gucht in de podcast Boer&Bondig beantwoordde, laat Tanja Van Poecke recht vanuit het hart zien hoe zwaar, onzeker en passioneel landbouw echt is.
Van 28 september tot 13 oktober 2026 trekt de Europese Herderstocht met schapen en herders door Vlaanderen naar Brussel. Een inspirerende tocht rond herderschap, graslanden en de verbinding tussen landbouw en natuur.
Het project rond toekomstbestendige melkgeiten- en schapenhouderij bundelt veelbelovende pistes om stikstofemissies te verlagen: luchtwassers, rantsoenaanpassingen, micro-organismen,....
De technologie meet rechtstreeks de elektrische signalen van de plant zelf. Met behulp van biosensoren en kunstmatige intelligentie worden deze signalen vertaald naar bruikbare inzichten over stress, tekorten aan voedingsstoffen, ziekten, plagen en de reactie van de plant op teeltmaatregelen.
Praktische opleidingen helpen landbouwers veilig werken met mestgassen. Ontdek de risico’s, leer preventiemaatregelen en schrijf je tijdig in voor een gratis opleiding in West-Vlaanderen.
