Vlaamse landbouwconjunctuurindex kent stevige terugval

​De Vlaamse landbouwconjunctuurindex daalt in het voorjaar van 2026 van 86 naar 75. Het aandeel Vlaamse landbouwers dat kampt met problemen om producten verkocht te krijgen, zit op het hoogste niveau in meer dan tien jaar. Dat blijkt uit een conjunctuurbarometer van het Vlaamse Agentschap Landbouw en Zeevisserij. Uit een recente bevraging van Boerenbond blijkt bovendien dat negen op tien landbouwers er niet in slagen de gestegen kosten door te rekenen. Boerenbond pleit voor betere contracten tussen de boeren en de verwerkers, meer fiscale maatregelen om volatiele financiële jaren beter te kunnen verwerken en het behoud van een sterk Europees landbouwbudget.

De zesmaandelijkse bevraging van het Agentschap toont aan dat 31 procent van de landbouwers afzetproblemen kende de afgelopen zes maanden. Dat is het hoogste cijfer sinds 2015. Het aandeel landbouwers met financiële problemen nam toe van 13 naar 21 procent.

“We schrikken niet van deze resultaten”, zegt voorzitter Lode Ceyssens. “De volatiliteit op de markt is enorm toegenomen, onder meer door de geopolitieke situatie. Afnemers maken daardoor voorzichtigere keuzes waardoor het voor de boeren heel moeilijk wordt om op voorhand te kunnen inschatten of ze de kosten zullen kunnen recupereren.”

Bijvoorbeeld bij de aardappelen is vandaag het aanbod groter dan de vraag, want verwerkers kopen minder aan dan verwacht. Ook de buitenlandse productie is hoog, waardoor de Europese markt overspoeld raakt. Zo blijven boeren met grote voorraden zitten en moeten ze soms zelfs onder de kostprijs verkopen.

Belang van ketenoverleg

Via overleg in de keten proberen we tot goede afspraken te komen. Het is in het belang van de hele keten dat de producenten rendabel kunnen werken. We streven naar kostenvolgende contractprijzen en eerlijke handelspraktijken waarin contractuele afspraken worden nagekomen. Het aanpakken van oneerlijke handelspraktijken en het sterk maken van contracten en ketenafspraken blijft dan ook een belangrijk aandachtspunt of Europees en federaal niveau.

Boeren kunnen hun kosten niet doorrekenen

Door opeenvolgende crisissen (COVID, inflatie, Oekraïne, Midden-Oosten) zijn kosten voor energie, meststoffen en arbeid sterk gestegen. Uit een peiling die we vorige week voerden bij 200 landbouwers blijkt dat de oorlog in het Midden-Oosten de voorbije weken een directe impact gehad op de Vlaamse land- en tuinbouw. Zowel de kosten voor brandstof, meststoffen, energie en gewasbeschermingsmiddelen zijn gestegen. Het overgrote deel van de landbouwers, 89%, slaagt er helemaal niet in om deze gestegen kosten door te rekenen zo blijkt uit de bevraging.

Weinig financiële buffer

Landbouwers zijn vaak afhankelijk van externe factoren en hebben af te rekenen met grote schommelingen in oogsten en prijzen. Het beschikken over voldoende cash-flow is dan noodzakelijk. Uit een onderzoek van Boerenbond begin dit jaar (bij 500 landbouwers) blijkt dat de gemiddelde periode die een landbouwbedrijf kan overbruggen zonder winst 16 maanden is. Meer dan de helft zegt een moeilijk jaar slecht te kunnen verwerken. ​ ​

Dat is opvallend weinig, rekening houdend met de sterke volatiele prijzen en opbrengsten. Het betekent dat de minste tegenslag, zeer snel effect heeft op het gezinsinkomen. ​ Amper 23% van de bevraagden zit in de veilige zone en zegt voldoende marge te hebben om 2 jaar of meer zonder winst te kunnen overbruggen.

Nood aan extra fiscale maatregelen

Om de sterk schommelende inkomens te kunnen overbruggen, vraagt Boerenbond meer fiscale mogelijkheden om inkomens te verevenen over meerdere jaren. Zo zouden winsten kunnen worden gespreid en verliezen uitgevlakt. Dat kan door fiscale reservering, een bedrag dat wordt opzijgezet om toekomstige kosten of belastingen op te vangen of carry back en carry forward systemen. Voordeel hiervan is dat er liquiditeit beschikbaar blijft in de slechte jaren.

Een sterk Europees landbouwbudget

Die volatiliteit van het inkomen benadrukt ook de nood en het belang van Europese steun. De middelen vanuit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid ​ hebben tot doel de landbouw in Europa te ondersteunen en zo de voedselvoorziening veilig te stellen. Voor de periode 2028-2034 zou het landbouwbudget met 22% worden verminderd. Dit bedreigt onze voedselzekerheid. ​ Europa legt hoge doelstellingen op het vlak van duurzaamheid, milieu en klimaat. Om dit te bereiken is de steun blijvend noodzakelijk.