Productief kruidenrijk grasland, een klimaatrobuuste keuze
Aangemaakt op
Steeds vaker krijgen we te maken met droge zomers, onvoorspelbare neerslag en extreem weer. Voor landbouwers betekent dat meer onzekerheid, bijvoorbeeld als het gaat over de opbrengst en voederkwaliteit van graslanden. Gelukkig is er een veelbelovende agro-ecologische oplossing in opmars die zowel de droogte beter doorstaat als ook de productiviteit op peil houdt: productief kruidenrijk grasland.
Jerome Rops, Fleur van Lieshout en Korneel Verslyppe, Boerennatuur Vlaanderen
In tegenstelling tot klassiek grasland, dat vooral bestaat uit Engels of Italiaans raaigras, bestaat productief kruidenrijk grasland uit een mengsel van grassen, klavers en kruiden zoals smalle weegbree, cichorei en rolklaver. Deze soorten zijn niet alleen goed voor de biodiversiteit, maar dragen ook actief bij aan de droogteresistentie, bodemgezondheid en voederkwaliteit. Productief kruidenrijk grasland is zowel geschikt voor maaien als beweiden.
Klimaatrobuust
Een belangrijk voordeel van productief kruidenrijk grasland is dat het in droge en warme periodes klimaatrobuuster is vergelijking met percelen met gewoon raaigras. Kruiden zoals smalle weegbree of cichorei ontwikkelen diepe wortels die toegang hebben tot vocht uit diepere bodemlagen waardoor ze langer kunnen doorgroeien en dus droogteresistenter zijn. Ook de bladtypes van de kruiden verschillen waardoor minder water verdampt. Dit zorgt ervoor dat het productief kruidenrijk grasland langer groen en productief blijft wanneer andere percelen verdrogen. De variatie aan diepere wortels draagt niet alleen bij tot een stabielere opbrengst, maar verbetert ook de bodemstructuur en waterinfiltratie, waardoor de bodem veerkrachtiger wordt tegen weersschommelingen zoals langere periodes van regen en droogte.
Daarnaast heeft productief kruidenrijk grasland nog heel wat andere voordelen. Doordat vlinderbloemigen zoals klavers stikstof uit de lucht binden, is er minder bemesting met kunstmest nodig waardoor de kosten ook lager zijn. De aanwezige kruiden brengen extra mineralen en sporenelementen in het rantsoen, wat de diergezondheid ten goede komt. Bovendien draagt de variatie in planten indirect ook bij aan de algemene biodiversiteit, zowel onder- als bovengronds: insecten, bestuivers, bodemleven en akker- en weidevogels.
Praktijkervaring opbouwen
Vorig jaar startte Boerennatuur Vlaanderen met het aanleggen van verschillende proefpercelen bij drie melkveehouders. Het doel is om samen met hen deze percelen drie jaar lang op te volgen op het vlak van onder andere opbrengst, voederwaarde en biodiversiteitswinst. Dit praktijkonderzoek kadert in een breder Europees project DivGrass. Hierin werken we samen met partnerorganisaties en melkveehouders uit Duitsland, Nederland en Zweden om de voordelen en het toekomstig potentieel van productief kruidenrijk grasland te onderzoeken.
Uit de eerste Europese analyses van het eerste testjaar in 2024 (figuur 1) blijkt dat de ingezaaide productieve, kruidenrijke mengsels goed scoren op ruw eiwit, een hoger gemiddeld vezelgehalte hebben en vergelijkbaar scoren qua energieniveau. De vereiste concentraties van eiwit en vezels voor melkvee zijn behaald. De benodigde energieconcentratie voor melkvee is nagenoeg bereikt.
Uit de grafiek blijkt tevens dat, ondanks de hogere kruidenrijkdom in het grasland, de spreiding in de concentraties van ruw eiwit en energie gemiddeld lager ligt. Uit het eerste jaar van het onderzoek blijkt alvast dat een soortenrijk mengsel een stabieler resultaat oplevert.
Op basis van deze eerste resultaten kunnen we alvast concluderen dat productief kruidenrijk grasland qua opbrengst en voederkwaliteit niet noodzakelijk moet onderdoen voor reguliere graslanden. 2024 was bovendien een uitzonderlijk nat jaar. Een gemeenschappelijke conclusie in Vlaanderen, Nederland, Duitsland en Zweden is dat onder natte omstandigheden productief kruidenrijk grasland niet méér biomassa produceert dan gangbare graslanden en de rol van de kruiden op het vlak van biodiversiteit minder tot uiting komt.
In 2024 werden in elk deelnemend land tien landbouwers bevraagd over hun bedrijfseconomische situatie, waaronder voedselautonomie, voedselproductie, graslandbeheer, en beweidings- en bemestingsstrategieën. Daaruit blijkt bovendien dat graslandprestaties en benutting hoger liggen op bedrijven die met minder krachtvoederinput werken.
Figuur 1. Resultaten Europese analyses van het eerste testjaar in 2024. De ingezaaide productieve, kruidenrijke mengsels scoren goed op ruw eiwit, hebben een hoger gemiddeld vezelgehalte en scoren vergelijkbaar scoren qua energieniveau.
Biodiversiteitswinst
Via het plaatsen van audiorecorders, die geluidsopnames maken van aanwezige diersoorten, proberen we ook de voordelen voor de biodiversiteit in te schatten. Uit de voorlopige eerste resultaten van 2024 blijkt de aanwezigheid van soorten zoals kneu, veldleeuwerik, kievit en tortelduif in de productieve kruidenrijke graslanden. In de soortenarme graslanden werden beduidend minder soorten waargenomen via de audiorecorders. Op basis van deze geluidsopnames kunnen enkel uitspraken gedaan worden over de aanwezigheid van soorten en niet over mogelijke broedgevallen of doortrekkende individuen. Desondanks wijzen de resultaten erop dat de productieve kruidenrijke percelen een aanzienlijk grotere aantrekkingskracht uitoefenen dan de soortenarme graslanden.
Ontdek tijdens de Demoreeks Klimaat & Technologie praktische innovaties voor land- en tuinbouwbedrijven. Bekijk demo’s op het veld, stel vragen en laat je inspireren door concrete oplossingen uit de praktijk.
Ontdek in onze economische sectoroutlook vleesvee hoe Boerenbond en KBC samen hun gemeenschappelijke economische kennis toegankelijk maken voor leden en klanten. Een beknopte webinarvideo voor en op maat van onze vleesveehouders.
Boerenbond bracht landbouwers in Ronse en Wetteren samen rond slim energiebeheer, met praktische inzichten over zonnepanelen, batterijen en kosten op het erf.
De stormschade van 27 op 28 juni heeft heel wat mais doen omvallen. Landbouwcentrum voor Voedergewassen publiceerde nu een beslissingsboom die je helpt te beslissen wat je moet doen na schade.
Campo Solar groeide in tien jaar van een tuinfeest uit tot een festival voor 30.000 bezoekers, met landbouw als hart van de beleving: tussen mais, bloemen en lokale smaken.
Dikbilkoeien blijven stabiel op hoog niveau, terwijl dikbilstieren en reforme melkkoeien onder druk staan. Ontdek hoe de prijzen evolueren en wat de zomer kan brengen.
Ontdek tijdens de Demoreeks Klimaat & Technologie praktische innovaties voor land- en tuinbouwbedrijven. Bekijk demo’s op het veld, stel vragen en laat je inspireren door concrete oplossingen uit de praktijk.
Beitems Bodemfestival bracht landbouwers, onderzoekers en machinebouwers samen rond bodemgezondheid, met demo’s, getuigenissen en praktijkinzichten over innovatie, precisielandbouw en duurzaam bodembeheer.
VMM werkt aan een totaalplan voor de Getestreek om wateroverlast beter op te vangen, met maatregelen per deelgebied en prioriteit voor woonkernen. De stand van zaken van dit klimaatrobuuste project.
Campo Solar groeide in tien jaar van een tuinfeest uit tot een festival voor 30.000 bezoekers, met landbouw als hart van de beleving: tussen mais, bloemen en lokale smaken.
Proefveldbezoek in Lennik toont hoe slimme rassenkeuze, gerst tegen bladluizen en doordacht stikstofbeheer kunnen helpen omgaan met ziekten en veranderende teeltarealen.
