Overzicht van technieken voor minder ammoniak en methaan

De nood aan innovatieve en haalbare maatregelen om ammoniak- en methaanemissies te reduceren is groter dan ooit. Binnen het project RAMBO wordt daarom actief gezocht naar praktische oplossingen die veehouders vandaag én morgen kunnen inzetten. Tijdens verschillende Tour de Boer-bezoeken kregen veehouders de kans om innovatieve technieken en stalsystemen in de praktijk te ontdekken, rechtstreeks op landbouwbedrijven.

Van dagontmesting tot slimme mestrobots: hieronder een overzicht van de tot dusver bezochte technieken en hun potentieel.

Minder emissies door mest sneller af te voeren

​Bij veel technieken draait alles rond één principe: hoe sneller mest en urine van elkaar gescheiden of uit de stal verwijderd worden, hoe minder ammoniak en methaan ontstaan.

Dagontmesting speelt in op natuurlijk gedrag van varkens

Tijdens de eerste Tour de Boer bezochten veehouders onder meer de Hoeve Innovatie en Meulendijks Varkensbedrijf. Daar stond dagontmesting centraal. Varkens kiezen van nature een vaste plaats om te mesten. Door de stal daarop in te richten, kan de mest dagelijks verwijderd worden. Dat zorgt niet alleen voor minder emissies, maar ook voor minder hokbevuiling en een beter stalklimaat. Volgens de projectpartners kan de techniek zorgen voor 60 tot 85% minder ammoniakuitstoot en tot 90% minder methaanuitstoot. Een belangrijk aandachtspunt blijft wel de afstelling van het systeem. De spoelgoot moet correct gedimensioneerd zijn zodat alle mest efficiënt afgevoerd wordt. Omdat methaan grotendeels in de mest behouden blijft, kan dagontmesting ook interessant zijn in combinatie met mestvergisting.

Total Circulair Farm Concept: spoelen met gezuiverd water

Ook het Total Circulair Farm Concept kwam aan bod. Daarbij worden mestputten continu gevuld met geurloos, gezuiverd water uit mestverwerking. Op die manier krijgen emissies minder kans om zich te vormen. De mest wordt daarna verder verwerkt via een scheidingssysteem. Fosfaat blijft achter in de dikke fractie, terwijl stikstof maximaal behouden blijft. Via biologische mestbewerking wordt een deel van de stikstof omgezet naar onschadelijk stikstofgas. Naast een aangenamer stalklimaat voor mens en dier zou het systeem tot 85% ammoniakreductie kunnen halen.

Slimme klimaatzones in de biggenstal

Niet de volledige stal hoeft even warm te zijn om biggen comfortabel te houden. Door warmte gericht te sturen naar de plaats waar dieren rusten, kunnen stalklimaat, energieverbruik en emissies tegelijk verbeterd worden. Verschillende systemen zetten daarom in op aparte klimaatzones binnen één hok.

VENG-systeem: warmte de biggen liggen

Tijdens een bezoek aan het bedrijf van Rik Bogaert maakten deelnemers kennis met het VENG-systeem. Dat werkt met twee klimaatzones in één hok. De biggen krijgen een warm nest onder een overkapping van ongeveer 33 à 34°C, terwijl de rest van de stal koeler blijft. Sensoren en lampen reageren automatisch op de aanwezigheid van de dieren. Zo wordt alleen verwarmd waar nodig. Dat levert volgens de initiatiefnemers niet alleen een energiebesparing op, maar stimuleert ook het gewenste gedrag van de dieren. Biggen rusten onder de kap, terwijl eten, spelen en mesten meer op de rooster gebeuren. Het systeem is nog niet erkend in Vlaanderen, maar buitenlandse metingen tonen een potentieel van 65 tot 70% ammoniakreductie. Eerste indicatieve resultaten wijzen zelfs op hogere reducties.

VeDoWs-systeem: mest en urine meteen scheiden

Op het bedrijf van Klaas Messely werd het VeDoWs-systeem voorgesteld. Daarbij worden mest en urine onmiddellijk van elkaar gescheiden via een aangepaste vloeropbouw. Urine loopt rechtstreeks weg naar een aparte giergoot, terwijl vaste mest om de vier uur verwijderd wordt met een schuifsysteem. Omdat mest en urine nauwelijks nog met elkaar in contact komen, ontstaat er veel minder ammoniak. Het systeem vraagt weinig energie en werkt zonder water. Daarnaast zorgt het voor een beter stalklimaat. Voor vleesvarkens is het systeem ondertussen erkend, met een reductie van 60% ammoniak en 75% methaan en geur.

Koelen om emissies te beperken

​Ook temperatuur speelt een belangrijke rol bij emissievorming in de stal. Hoe warmer mest wordt, hoe sneller ammoniak vrijkomt. Door mest actief te koelen, kan die uitstoot beperkt worden. Sommige systemen combineren dat bovendien met warmterecuperatie, zodat de gewonnen warmte opnieuw gebruikt kan worden op het bedrijf.

Koeldeksysteem in de drachtstal

​Bij Brecht en Eddy D’heygere kregen bezoekers uitleg over een koeldeksysteem onder de stalvloer van drachtige zeugen. Via een gesloten circuit stroomt koud water onder de roosters. Daardoor koelt de mest af tot onder 15°C, wat belangrijk is om emissies te beperken. Tegelijk wordt de warmte uit de mest gerecupereerd via een warmtepomp en opnieuw gebruikt in de stal, bijvoorbeeld voor vloerverwarming bij biggen. Het systeem haalt een ammoniakreductie van ongeveer 47% en verbetert tegelijk het stalklimaat.

Robots nemen mestafvoer over

​Ook automatisering kan helpen om emissies te beperken. Verschillende systemen zetten robots, schuiven of automatische vloeren in om mest vaker en sneller uit de stal te verwijderen. Dat verlaagt niet alleen de uitstoot, maar kan ook het stalklimaat verbeteren en arbeid besparen.

TracVac: mestrobot onder de rooster

Tijdens een volgende Tour de Boer stond TracVac centraal. Dat is een mestrobot die onder de rooster rijdt en meerdere keren per dag mest opzuigt en afvoert naar een opslagtank. Vooral in stallen met strooisel biedt het systeem mogelijkheden waar klassieke V-kanalen minder geschikt zijn. De techniek is bovendien interessant bij renovaties omdat bestaande stallen aangepast kunnen worden. Hoewel het systeem nog niet erkend is in Vlaanderen, tonen Franse metingen een potentieel tot 62% ammoniakreductie

TracReno: mechanische mestschuif onder de vloer

Ook het TracReno-systeem werd voorgesteld. Daarbij schuift een mechanische schraper de vaste mest weg naar aparte afvoerkanalen, terwijl urine afzonderlijk wordt afgevoerd. Ook hier draait het opnieuw om hetzelfde principe: mest en urine zo snel mogelijk scheiden om emissievorming te beperken.

Vloeren die zichzelf schoonmaken

​Hoe minder lang mest in contact blijft met lucht in de stal, hoe kleiner de kans op emissievorming. Daarom zetten sommige systemen in op vloeren die mest automatisch en meerdere keren per dag verwijderen. Dat zorgt niet alleen voor minder uitstoot, maar draagt ook bij aan een properdere stal en een beter stalklimaat.

Moving Floor: automatisch mest verwijderen

De laatste Tour de Boer bracht deelnemers naar het bedrijf van Math Lemmers. Daar werd het Moving Floor-systeem gedemonstreerd. De vloer verwijdert automatisch meerdere keren per dag mest uit de stal via een bewegend mechanisch systeem. Door mest sneller af te voeren, dalen emissies en verbetert tegelijk de diergezondheid. Sensoren volgen bovendien continu parameters op zoals temperatuur, luchtvochtigheid, ammoniak en energieverbruik.

Meer weten over hoe reductiepercentages worden bepaald?

​Binnen het RAMBO-project wordt niet alleen gekeken naar technieken in de stal, maar ook naar hoe emissies correct gemeten en beoordeeld worden. Tijdens de studiedag VarkensInzicht werden daarom praktijkmetingen, voedermaatregelen, mestadditieven en dagontmesting toegelicht.

Emissies in varkensstallen: wat tonen metingen en demo’s?

RAMBO-onderzoek toont hoe betrouwbare emissiemetingen in varkensstallen werken en welke maatregelen in de praktijk echt effect hebben, van voeder tot mestputadditieven en dagontmesting.

www.boerenbond.be

Deze Tour de Boer is een initiatief van het project ‘RAMBO’ dat maatregelen en technieken wil ontwikkelen die varkens- en pluimveehouders in staat stellen om zelf hun ammoniakuitstoot aanzienlijk te verminderen. Er wordt onder andere gekeken naar verbeteringen op het gebied van voeding, huisvesting, stalklimaat en management. Ook de neveneffecten zoals methaan, dierengezondheid en –welzijn worden bekeken.

RAMBO is een project van Interreg Vlaanderen-Nederland, in samenwerking met: