De nitraatresiducampagne 2026 zorgt voor heel wat ongerustheid op het terrein. De nieuwe meetprocedure brengt hogere kosten met zich mee, die volledig ten laste van de landbouwer vallen. Nu ook de eerste resultaten binnenkomen, neemt de bezorgdheid verder toe, want de gevolgen van deze nitraatresultaten kunnen aanzienlijk zijn.
Het voorbije groeiseizoen kende bijzonder uitdagende omstandigheden, die de gewasopname en de processen in de bodem mee beïnvloeden. Daardoor kan een hoog nitraatresidu niet zomaar worden herleid tot de bemesting of de manier waarop een landbouwer zijn perceel heeft beheerd. Net daarom is het belangrijk dat de resultaten van deze campagne in hun juiste context worden beoordeeld en dat landbouwers niet automatisch worden afgerekend op factoren die ze zelf niet of nauwelijks in de hand hebben.
Om de signalen van het terrein kracht bij te zetten, lanceert Boerenbond een meldpunt voor de nitraatresiducampagne 2026. Door jouw resultaten en ervaringen met ons te delen, help je ons om knelpunten beter in beeld te brengen en het dossier richting beleid stevig te onderbouwen.
Op 6 november organiseren we bovendien een webinar waarin we de campagne, de eerste signalen en de aandachtspunten verder toelichten. In dit artikel vind je zowel het meldpunt als de inschrijvingslink.
2026 is geen campagne zoals een andere
Sinds 2025 werkt de Mestbank uitsluitend met bedrijfsevaluaties. Daarbij worden meerdere percelen van een bedrijf bemonsterd. De bedrijven worden doelgericht geselecteerd via een risicoanalyse. Welke parameters de Mestbank daarbij precies hanteert, is voor landbouwers niet transparant.
Daar komt in 2026 een belangrijke wijziging bovenop. Voor het eerst wordt de nieuwe bemonsteringsmethode toegepast. Er worden veel meer boringen uitgevoerd: per perceel 40 steken per begonnen schijf van 5 hectare. Tegelijk werd ook de tweede drempelwaarde verlaagd. De nieuwe werkwijze maakt de staalname bovendien aanzienlijk arbeidsintensiever en duurder. Dat voelen landbouwers rechtstreeks in hun portemonnee.
Dit jaar komt daar nog een bijkomende bezorgdheid bovenop: de extrapolatie wanneer een bodemstaal niet over de volledige diepte kan worden genomen. Wanneer de bodem bijvoorbeeld door omstandigheden op het terrein niet diep genoeg kan worden bemonsterd, wordt het ontbrekende deel van het bodemprofiel berekend in plaats van gemeten. Daardoor kan een berekende waarde mee bepalend worden voor het uiteindelijke nitraatresidu en dus ook voor de mogelijke gevolgen voor het bedrijf. Boerenbond heeft steeds benadrukt dat zo’n extrapolatie voldoende wetenschappelijk en in de praktijk onderbouwd moet zijn. Zeker wanneer aan één meetresultaat belangrijke gevolgen voor een landbouwbedrijf worden gekoppeld, moeten we erop kunnen vertrouwen dat dat resultaat een zo correct mogelijk beeld geeft van wat werkelijk in de bodem aanwezig is.
De gevolgen van een bedrijfsevaluatie kunnen ook aanzienlijk zijn. Een bedrijfsevaluatie boven de drempelwaarden kan leiden tot bijkomende maatregelen. Uit het Mestrapport blijkt bijvoorbeeld dat begin 2026 976 landbouwers maatregelen moesten toepassen op basis van eerdere resultaten, van wie 204 verplicht begeleid werden.
Meten kan nuttig zijn, maar een meting moet een correct beeld geven van de landbouwpraktijk. Ze mag niet automatisch een oordeel worden over het vakmanschap van een landbouwer wanneer andere factoren het resultaat mee bepalen.
En dan was er het weer
Alsof die wijzigingen nog niet genoeg onzekerheid veroorzaken, was ook het groeiseizoen 2026 bijzonder. 2026 toont nogmaals hoe moeilijk het is om een nitraatresidu uitsluitend aan het handelen van de landbouwer toe te schrijven. De moeilijke weersomstandigheden hebben hun impact op de groei en stikstofopname van gewassen, terwijl ook de bodem zelf stikstof kan vrijstellen door mineralisatie. Dat is dit jaar enorm duidelijk te zien. Daarnaast speelt het nog meer op bodems waar landbouwers net inspanningen leveren om organische stof en koolstof op te bouwen. Boerenbond heeft daarom altijd op tafel gelegd dat het nitraatresidu niet los kan worden gezien van weersomstandigheden, gewasgroei en natuurlijke bodemprocessen. We kunnen landbouwers niet enerzijds stimuleren om te investeren in een gezonde, koolstofrijke bodem en anderzijds onvoldoende rekening houden met de impact die die bodemprocessen op een meetresultaat kunnen hebben. In het akkoord MAP 7 tussen de landbouw-, milieu- en natuurorganisaties was er dan ook expliciet opgenomen dat er rekening ging gehouden worden met de weersomstandigheden en het koolstofgehalte in de bodem. In het Mestdecreet is er een x-factor opgenomen die bij de tweede drempelwaarden geteld kan worden voordat er boetes opgelegd worden bij uitzonderlijke weersomstandigheden. Maar deze moet dus nog steeds concreet uitgewerkt worden (juridisch en wetenschappelijk).
Nog meer info over de nieuwe meetmethode en hoe VLM tot die nieuwe meetprocedure is gekomen? Bekijk zeker alvast dit artikel, lees je in onze landingspagina over nitraatresidu en schrijf je in voor het webinar op 6 november.
Wat vraagt Boerenbond concreet?
Extra overleg met de politiek
Directe invoering van de x-factor voor weersomstandigheden (juridisch en wetenschappelijk), niet alleen bij de boetes maar bij alle gevolgen
Een oplossing om koolstofrijke bodems niet te benadelen
Een grondige evaluatie en bijsturing van de meetprocedure
Transparantie over de selectie in de risico-analyse
Studie om extrapolatie in de praktijk effectief uittesten
De oprichting van een Fonds Handhaving om bij te springen bij de hoge kosten die de huidige werkwijze met zich meebrengt. Zo kunnen middelen uit handhaving opnieuw nuttig worden ingezet ten behoeve van de sector.
Deel je ervaring
Werden er op jouw bedrijf al stalen genomen in het kader van de nitraatresiducampagne in 2026 en heb je de resultaten al binnen? Wij verzamelen alle reacties en resultaten, zodat we een stevig dossier kunnen samenstellen.
Ben je een landbouwer en wil je meer te weten komen over de nieuwe staalnamemethode, hoe we tot hier gekomen zijn en wat we vanuit Boerenbond vragen? Op vrijdag 6 november om 12.30u organiseert Boerenbond een webinar voor zijn leden, waarbij we hier dieper op ingaan.
Schrijf je binnenkort hier in voor het webinar van 6 november
Een goed inzicht in de factoren die vleesvee agressief of onrustig kunnen maken is essentieel om zowel het dierenwelzijn als de technische resultaten op het bedrijf te verbeteren.
Praktische opleidingen helpen landbouwers veilig werken met mestgassen. Ontdek de risico’s, leer preventiemaatregelen en schrijf je tijdig in voor een gratis opleiding in West-Vlaanderen.
Ontdek tijdens deze Lunchdate op 12 november hoe je als bedrijf slimmer met water omgaat: van grondwater en drainage tot regenwater opwaarderen, wateropslag en innovatieve buffering.
Controleer je verzamelaanvraag tijdig. Pas nateelten, percelen voor organisch materiaal en duurzame praktijken aan, of schrap je aanvraag voor inkomenssteun voor de deadline.
Statbel organiseert de landbouwenquête 2026 om de structuur en activiteiten van Belgische landbouwbedrijven in kaart te brengen. Vul ze zeker in en draag zo bij aan betere landbouwcijfers.
De Vlaamse evaluatie van MAP-meetpunten krijgt input van landbouwers. Deel je terreinkennis en help waterkwaliteitsmetingen beter te begrijpen. Bekijk het webinar op vrijdag 30/10.
Praktische opleidingen helpen landbouwers veilig werken met mestgassen. Ontdek de risico’s, leer preventiemaatregelen en schrijf je tijdig in voor een gratis opleiding in West-Vlaanderen.
De Vlaamse Regering start het GRUP voor de CO₂-leiding tussen Opwijk en Lievegem. Ontdek wat het tracé betekent voor landbouwers en hoe je tot 11 december 2026 opmerkingen of bezwaren kunt indienen.
Ontdek tijdens deze Lunchdate op 12 november hoe je als bedrijf slimmer met water omgaat: van grondwater en drainage tot regenwater opwaarderen, wateropslag en innovatieve buffering.
De Vlaamse evaluatie van MAP-meetpunten krijgt input van landbouwers. Deel je terreinkennis en help waterkwaliteitsmetingen beter te begrijpen. Bekijk het webinar op vrijdag 30/10.
Vanaf januari 2027 berekent Klimrek de klimaatimpact van mengvoeders nauwkeuriger en met minder administratie. Plan je in 2027 een klimaatscan voor boekjaar 2026? Informeer dan nu je mengvoederfabrikant.
In Nossegem is het grondwitloofseizoen feestelijk geopend. Ontdek hoe telers, de provincie en lokale bestuurders deze arbeidsintensieve traditie in de kijker zetten.
