Interview erosiecoördinator: “De kern van een goede aanpak is maatwerk”

In ons dossier ‘Erosie’ gaan we dieper in op het beleid en de uitdagingen. ​Samenwerking biedt de beste oplossingen voor erosieproblemen. Erosiecoördinatoren begeleiden en ondersteunen gemeenten bij de uitvoering van het gemeentelijk erosiebestrijdingsplan. Ze gaan op het terrein, onderhandelen met landbouwers en grondeigenaars om tot oplossingen te komen en ze bereiden de subsidieaanvragen voor. Wij staken ons licht op bij Karel Vandaele, erosiecoördinator van de provincie Limburg.

Wat is juist de rol van een erosiecoördinator?

Erosiecoördinatoren werken in dienst van gemeenten. Vaak schieten we in actie na meldingen van burgers van bijvoorbeeld modderstromen of overlast. Maar we gaan ook proactief in gesprek met de landbouwers, altijd om samen oplossingen te vinden. Dat is ook het schitterende aan samenwerken met landbouwers. Een akkoord is een akkoord. Eens er mondeling een afspraak is vastgelegd, houden we daar ook aan vast.

De volgende stap is dan om samen te bekijken hoe we concreet welke maatregelen uitwerken. Wij zorgen voor alle informatie en begeleiding rond de verschillende steunmaatregelen uit bijvoorbeeld het erosiebesluit, ecoregelingen, beheerovereenkomsten of VLIF-steun.

Elke coördinator werkt voor een aantal gemeenten. We worden voornamelijk gefinancierd door de Vlaamse overheid via subsidies aan gemeenten en soms komt ook de provincie tussen in de financiering.

Zijn de landbouwers goed op de hoogte?

De regelgeving en de systemen zijn niet nieuw. Intussen is iedereen al goed op de hoogte van de verplichtingen. Veel landbouwers hebben oog voor erosiebestrijding. Er wordt naar mijn aanvoelen zeer sterk rekening mee gehouden. Zowel gemeenten als landbouwers tonen stijgende interesse in erosiebestrijding.

​“Het gaat over het zoeken naar oplossingen die de maatschappij ten goede komen.”

Natuurlijk zijn niet alle mogelijkheden of financieringsvoorwaarden even bekend. De kennis over subsidies bij landbouwers is wisselend. Wij begeleiden vanaf de start tot het eindpunt en zorgen voor maatwerk. Dat is volgens mij de kern van een goede aanpak. Elk helling, grond of ligging is anders. Je kan niet zomaar lineair een aantal maatregelen opleggen. Een oplossing op maat is de essentie.

Hoe verlopen de samenwerkingen?

Zeer goed. Ik ben intussen al sinds 2002 bezig, en ik kan iedereen die ik begeleid heb zonder probleem zo opbellen. Belangrijk is dat we uitdagingen steeds op een positieve manier benaderen. Het gaat niet over met de vinger wijzen of zoeken naar een schuldige. Het gaat over zoeken naar oplossingen die de maatschappij ten goede komen.

Zijn er voldoende maatregelen toepasbaar?

Elke oplossing zit in een mix van maatregelen, die aangepast zijn aan bedrijfsvoering van elke individuele landbouwer en streek. Er is geen ‘one size fits all’-oplossing. Het keuzepakket aan maatregelen mag zeker ruimer worden, maar dan met bewezen effectieve maatregelen. Hoe meer opties er zijn, hoe beter er op maat kan gewerkt worden.

De meerjarige beheerovereenkomst grasstroken - specifiek voor erosiebestrijding - is bijvoorbeeld afgeschaft, maar die was zeer populair en doeltreffend. We worden nu door gemeenten aangesproken omdat er minder grasstroken zijn. Dat is jammer, want het herinstalleren van verdwenen gras is veel moeilijker dan het te behouden. Er is nood aan nieuwe, aantrekkelijke meerjarige beheerovereenkomsten met marktconforme vergoedingen en haalbare voorwaarden om landbouwers te motiveren en erosiebestrijding te stimuleren. Daarnaast moeten we ook kritisch durven zijn naar maatregelen die minder doeltreffend zijn zoals ploegen volgens hoogtelijnen.

Wij mogen vanuit onze bril nooit vergeten dat het altijd gaat over maatregelen op de grond van anderen en de broodwinning van de landbouwers. Het is een kwestie van draagvlak vinden. Ik ben vooral voorstander van een evenwicht tussen verplichtingen en het belonen van wie extra inspanningen levert.

Wat zijn volgens jou nog verbeterpunten?

We mogen gerust nog meer inzetten op handhaving en correcte toepassing van verplichte maatregelen. Het is jammer als de inspanningen van wie zijn best doet teniet gaan omdat sommigen het allemaal niet zo nauw nemen.