​Doornappel doet aan zaadvorming: nu ingrijpen!

Doornappel rukt op verder op. Voor professionele landbouwers is het belangrijk om de plant tijdig te herkennen, veilig te verwijderen en correct af te voeren. Alleen zo vermijden we gezondheidsrisico’s, verdere verspreiding én problemen in de teelt en bij de afzet.

Doornappel (Datura stramonium) is een giftige eenjarige plant die voorkomt in tuinen, bermen en akkers. De plant kan tot twee meter hoog worden en vormt vanaf augustus opvallende, stekelige zaaddozen. Omdat alle delen van de plant giftig zijn voor mens en dier, geldt een bestrijdingsplicht. Zeker op landbouwpercelen is alertheid nodig: één plant kan veel zaden vormen en zo meerdere jaren voor nieuwe besmettingen zorgen.

Waarom is doornappel landbouwkundig een probleem?

Voor landbouwers is doornappel meer dan een hinderlijk onkruid. De plant kan concurreren met het gewas om licht, water en voedingsstoffen en kan zich snel vermeerderen via zaad. Wanneer planten blijven staan tot de zaaddozen openbarsten, komt een grote hoeveelheid zaad in de bodem terecht. Dat verhoogt de onkruiddruk in de volgende teelten en maakt bestrijding moeilijker en duurder.

Daarnaast is er een belangrijk kwaliteits- en voedselveiligheidsrisico. Alle plantendelen blijven giftig, ook wanneer ze verdroogd zijn. Plantendelen of zaden mogen daarom niet in geoogste producten, veevoeder of organische reststromen terechtkomen. Een correcte en tijdige verwijdering beschermt dus niet alleen het perceel, maar ook de voedselketen, de veestapel en het imago van de landbouwsector.

Hoe herken je doornappel?

• grote, donkergroene en diep ingesneden bladeren;
• witte tot lichtpaarse trompetvormige bloemen van juni tot oktober;
• eivormige, stekelige zaaddozen die lijken op kleine kastanjebolsters;
• zaadvorming vooral van augustus tot november.

Twijfel je of het om doornappel gaat? Gebruik dan een plantenherkenningsapp zoals PlantNet of ObsIdentify of vraag advies aan een deskundige. Snel en correct herkennen is belangrijk, want de plant wordt best verwijderd vóór de zaaddozen openbarsten.

Veilig verwijderen: bescherm jezelf en voorkom verspreiding!

De volledige plant is giftig. Vermijd elk rechtstreeks contact met de huid. Draag altijd stevige handschoenen en bij voorkeur lange mouwen. Trek of steek de volledige plant uit de grond. Werk voorzichtig, zodat zaaddozen niet openbreken en er geen zaden of zaaddozen op het perceel achterblijven.

Let op: maaien, composteren of zelf verbranden is geen oplossing. Maaien zal de plantendelen en zaden verder verspreiden. Composteren of afvoer via groenafval zorgt voor een verdere verspreiding het gevaar om andere percelen te besmetten Zelf verbranden is verboden en vernietigt de zaden onvoldoende. De zaden worden enkel vernietigd onder extreem hoge temperaturen.

Kleine hoeveelheden en particulieren

Gaat het om enkele planten of een beperkte hoeveelheid doornappel, dan blijft voorzichtigheid belangrijk. Ook kleine hoeveelheden kunnen veel kiemkrachtige zaden bevatten. Steek de volledige plant(en) daarom meteen in een goed gesloten zak, zonder de zaaddozen te beschadigen of uit te schudden. Tip : laat de doornappel in de gesloten zak opdrogen zo verminder je het volume . Voor kleine hoeveelheden kan de plant in een gesloten zak bij het restafval (verbranding) , volgens de lokale afvalregels.

Landbouwers en grotere hoeveelheden: enkel gesloten transparante zakken.

Voor professionelen is de afvoer-verpakking een essentieel onderdeel van een veilige afvoer. Doornappel mag enkel nog aangeboden worden in gesloten, transparante zakken. Los of onverpakt materiaal wordt niet aanvaard. Deze maatregel is nodig om zaadverspreiding tijdens transport te vermijden, besmetting van containers tegen te gaan en de veiligheid van medewerkers en uzelf te garanderen.

Transparante zakken maken controle van de inhoud mogelijk. Doornappel moet immers wettelijk strikt gescheiden blijven van andere afvalstromen. Vul de zakken thuis of op het bedrijf dus enkel en alleen met doornappelgewas en zaaddozen, sluit ze goed af en vervoer ze zonder lekken of openscheuren. Het is niet toegelaten om de planten pas op het recyclagepark in zakken te steken.

Tip : laat de planten in de gesloten zakken opdrogen zo kan je het gewicht en kostprijs beperken.

Landbouwers en andere professionelen kunnen doornappel in bepaalde recyclageparken apart aanbieden voor verbranding, afhankelijk van de lokale afspraken. Neem vooraf contact op met de betrokken afvalintercommunale of uw recyclagepark om de juiste modaliteiten, tarieven en aanvoervoorwaarden te kennen. De meeste gemeenten hebben de nodige informatie op hun gemeentelijke website staan.

Wat met planten op openbaar domein?

Wordt doornappel op openbaar domein vastgesteld, meld dit dan aan de gemeente of de bevoegde wegbeheerder. Ook langs bermen en perceelsranden is snelle opvolging belangrijk, omdat zaadverspreiding van daaruit opnieuw landbouwpercelen kan besmetten.

Belangrijkste aandachtspunten op een rij

• Controleer akkers, perceelsranden tijdig op doornappel.(zeker voor het maaien of oogsten van het perceel)
• Verwijder snel planten vóór de zaaddozen openbarsten.
• Draag altijd handschoenen en bij voorkeur lange mouwen.
• Trek of steek de volledige plant uit de grond; maai de plant niet.
• Composteer doornappel nooit en gooi ze niet bij GFT of groenafval.
• Verbrand de plant niet zelf.
• Voer doornappel enkel af in goed gesloten transparante zakken.
• Kleine hoeveelheden moeten ook veilig apart verpakt worden, afvoer via restafval.
• Informeer vooraf bij het recyclagepark of de afvalintercommunale of gemeente over lokale afspraken en tarieven.