De familie Desmet leeft voor de champignonteelt: “Je staat ermee op en je gaat ermee slapen”

​Traditioneel en toekomstgericht. Het lijken misschien tegengestelde termen en toch zijn ze allebei van toepassing op het champignonbedrijf van de familie Desmet. Als zonen Nicolas en Joachim straks beslissen om mee in het bedrijf van grootvader Karel en ouders Nathalie en Fabian te stappen, zullen zij de vierde generatie champignontelers zijn in de familie. Hier worden champignons geteeld volgens de traditionele regels van de kunst, maar met veel aandacht voor innovatie doorheen het volledige teelt- en oogstproces. “Kwaliteit staat altijd voorop”, vertelt Nathalie.

Lees verder onder de video

​Wanneer je deze Boer&Tuinder leest, is het bij de familie Desmet alle hens aan dek. “De eindejaarsperiode is altijd druk. Tegen het jaareinde moeten we drie keer zo veel leveren dan vergeleken met de rest van het jaar”, vertelt Karel. “Van oktober tot januari is er een groot aanbod van exoten. De bospaddenstoelen zijn er. En natuurlijk blijft de vraag naar de ‘gewone’ witte champignons ook nog altijd doorgaan.” Karel is 71 en ondersteunt op het bedrijf nog altijd de administratie. Daarnaast is hij voorzitter van de Studiekring West- en Oost-Vlaamse champignontelers en actief binnen de promotie van onze champignons binnen Europa. En dat doet hij met enorm veel enthousiasme. “Champignons zijn een zeer gezond product, caloriearm en rijk aan eiwitten. In België worden net voldoende paddenstoelen geteeld om zelfvoorzienend te zijn. Alles wat wij hier op het bedrijf telen, wordt in eigen land verkocht. Eventuele tekorten worden hoofdzakelijk aangevuld met product van collega-telers uit België. De Belg eet al relatief veel champignons. Via campagnes op sociale media proberen we met name de doelgroep tussen 25 en 40 jaar nog meer te bereiken, door hen niet alleen te vertellen over al het goeds dat paddenstoelen te bieden hebben, maar hen ook te leren hoe ze deze goed kunnen klaarmaken.”

Grote vraag, kleine marges

Het assortiment is breed, maar de witte champignon blijft de verkoopskampioen, weet Nathalie. “Wij telen op marktvraag, op vraag van de klant. Wat die wil, produceren wij. Onze kernactiviteit zijn de witte champignons, hoewel er ook wel een tendens is naar meer en meer kastanjechampignons. Denk aan een verhouding 80% witte, 20% kastanje. Alle andere paddenstoelen zijn nicheproducten. Daar liggen nog wel kansen voor ons. De consumentenmarkt verandert. Mensen koken minder met vlees en daarin past de champignon perfect. Vijf jaar geleden, vlak voor de coronacrisis, zijn we gestart met biokastanjes op onze site in Moorsele waar we ook exoten kweken. Die keuze maakten we omdat de markt voor biopaddenstoelen groeide. Intussen is die wel weer gestabiliseerd.”

Als de volgende generatie erbij komt, willen wij sowieso uitbreiden.

“We mogen niet vergeten dat de winstmarges op de witte champignons heel laag zijn”, vult Karel aan. “Kwekers zoeken nichemarkten omdat daar nog enige winstmarge op zit, terwijl bij de witte de verkoopprijs de kostprijs benadert. Maar de vraag naar witte champignons is wel het grootst. Het is een delicaat evenwicht.” Toch is er bij de familie Desmet zeker geen sprake van fatalisme. Hier kijken ze met hoop en enthousiasme naar de toekomst. Nathalie: “Onze zonen, Joachim van 19 en Nicolas van 16, helpen in de weekends en vakantieperiodes al mee, zowel commercieel als bedrijfsmatig. Waar er helpende handen nodig zijn springen zij in. Dat is heel fijn. Ook toekomstgericht. Als de volgende generatie er zou bij komen, willen wij absoluut uitbreiden. Stilstaan is achteruit gaan.”

Kwaliteit voorop

Vooruit gaan doen ze hier volop. Fabian staat met beide voeten in de teelt en hij volgt innovaties op van op de eerste rij. “Teelttechnieken veranderen. We bekijken de evolutie van plukrobots. Wanneer we zeker zijn dat deze voldoen, willen we ook investeren. Als we de plukkost naar beneden zouden kunnen krijgen, kan de productieprijs van een champignon naar beneden.” “Maar de kwaliteit moet altijd goed blijven”, vult Natalie aan. Dat is bij champignons een kritiek punt. De voorzichtigheid waarmee de paddenstoel wordt geplukt is recht evenredig aan de kwaliteit. De Belg is een veeleisende consument en wij moeten zorgen dat hij goede kwaliteit krijgt.”

De productie loopt door in het weekend.

Dat is momenteel - nu de pluk nog volledig manueel gebeurt - ook een uitdaging. “Het vinden van geschikt personeel is niet eenvoudig. Er zijn wel mensen die handenarbeid willen verrichten, maar het product vraagt dermate grote zorg én de productie loopt ook door in het weekend. Niet iedereen staat ervoor te springen.” Karel vult aan. “Iedere dag sta je met champignons op en ga je met champignons slapen. Ook in de weekends stopt dat niet, net zoals bij veel andere land- en tuinbouwers. De volgende generatie ziet dat hier natuurlijk. Mooi dat zij toch ook echt de interesse uiten om hierin verder te gaan.”

Bodemverbeteraar en wondpleisters

Naast personeel zijn er nog andere uitdagingen voor de champignonteelt, én ook opportuniteiten, aldus Fabian. “In de toekomst zullen we niet meer mogen werken met veen. De dekaarde van de champignons zal dus vervangen moeten worden door een turfvrij alternatief. Inagro doet onderzoek op kleine oppervlaktes. De komende jaren gaat dat moeten worden uitgebreid tot grootschaliger teeloppervlakten om te zien of het ook dan nog succesvol is. Interessant in de champignonteelt is dat wij de kringloop sluiten. Champignons groeien op een restproduct van andere teelten, en het substraat dat na de teelt overblijft krijgt een tweede leven als bodemverbeteraar onder de naam champost. Intussen is ook voor de steeltjes van de champignons een nuttig toepassing bekend. Die bevatten namelijk chitine. Deze stof wordt geëxtraheerd en kan gebruikt worden in medische hulpmiddelen zoals bloedstelpende verbanden. We zitten in een sector waarin vanalles beweegt, een sector die zeker nog een mooie toekomst te wachten staat.”