Parlementsleden verdiepen zich in gewasbescherming
De voorbije weken werden parlementsleden uitgenodigd op bedrijven uit de brede land- en tuinbouwsector om meer kennis op te doen over gewasbeschermingsmiddelen. Daarbij gingen ze in gesprek met land- en tuinbouwers en wetenschappers.
Het uitnodigen van de parlementsleden op de werkvloer was een initiatief van verschillende partners in de landbouw- en voedselketen. We waren te gast bij Ardo in West-Vlaanderen, in de Tiense suikerfabriek in Vlaams-Brabant en bij Sierteeltbedrijf Raf Goossens in Oost-Vlaanderen. Parlementsleden van Groen, n-va, CD&V en Vlaams Belang namen de tijd om zich te verdiepen in dit belangrijke dossier.
Het doel was om de aanwezige parlementsleden meer achtergrond bij te brengen over het belang van gezonde teelten en de extreme uitdagingen die het zeer snel wegvallen van gewasbeschermingsmiddelen met zich meebrengt. Het was geen zwart-wit verhaal, maar een verhaal en debat met veel nuances.
Uitdagingen zijn immens
Professor Benny De Cauwer van Universiteit Gent bracht het verhaal vanuit de onkruidbestrijding. Hij illustreerde hoe slechts een beperkt aantal wetenschappelijk onderbouwde chemische oplossingen doorstroomt tot een commercieel product. Door de zeer intensieve aanvraagprocedures zijn er sinds 1983 geen nieuwe werkwijzen commercieel geïntroduceerd om onkruid te bestrijden, terwijl er experimenteel heel veel mogelijkheden aangeboden worden. En afwisselen met verschillende werkingswijzen is net een belangrijke sleutel tot het voorkomen van resistentie.
Els Pauwels van Viaverda haalde hetzelfde probleem aan vanuit het praktijkonderzoek. Ze illustreerde dit met twee cijfers: 83 werkzame stoffen werden sinds 2019 ingetrokken, terwijl er slecht 2 nieuw geïntroduceerd zijn sinds datzelfde jaar. Als wetenschappers werken zij actief mee in de zoektocht naar oplossingen, maar dat vraagt natuurlijk tijd. De alternatieven die gevonden worden, zijn vaak een zeer nuttige aanvulling maar zonder chemie lijkt het vandaag toch niet evident.
Professor Dany Bylemans van KU Leuven en pcfruit gaf duiding bij de veiligheidsfactoren die in rekening worden gebracht bij het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen. Als de afstand tussen twee auto’s die 120km/u rijden 60 meter moet zijn, dan zou met een veiligheidfactor die in gewasbescherming gebruikt wordt, er een afstand van 6 kilometer tussen de twee auto’s moeten aangehouden worden. Met zo’n sprekende voorbeelden probeert Bylemans te duiden dat er niet licht over het gebruik en de erkenning van gewasbeschermingsmiddelen gegaan wordt. Bylemans ging ook dieper in op verschillende milieucompartimenten die bestudeerd worden vooraleer een gewasbeschermingsmiddel op de markt komt: bestuivers, aardwormen, bodem microflora, aquatische organismen, allerlei insecten, grond- en oppervlaktewater, …
André Wauters van het Bieteninstituut gaf aan dat de Europese geharmoniseerde risico-indicator voor gewasbeschermingsmiddelen in Vlaanderen met 65 eenheden gedaald is ten opzichte van de referentieperiode in 2011 – 2013. We gaan van 100 naar 35 op ongeveer 10 jaar tijd! Dit toont ook aan dat de toolbox die landbouwers ter beschikking hebben enorm geëvolueerd is. Onkruidbestrijding in de cichorei is een enorme uitdaging en lukt voorlopig dankzij een ALS-herbicide tolerante rassenkeuze. Maar voor hoelang nog… Vanuit het onderzoek maakt Wauters zich grote zorgen over de toegenomen resistentieontwikkeling de laatste jaren. Politiek zou hier veel meer aandacht voor moeten zijn, riep hij op.
Professor Spanoghe van Universiteit Gent gaf aan dat het de combinatie van gevaar en blootstelling is die het risico van een gewasbescherming bepaalt. Europa houdt te veel alleen rekening met het gevaar waardoor nieuwe technieken onvoldoende ingang vinden omdat de blootstelling enorm kan beperkt worden. Spanoghe benadrukt ook dat residuen van gewasbeschermingsmiddelen niet schadelijk zijn voor de gezondheid van de mens bij de goede landbouwpraktijken en de maximumresidugehalten (MRL’s) die daaruit voortvloeien. Hij sprak zich ook uit dat cumulatieve effecten ook worden onderzocht. Hoe minder hoe beter, maar als we iets onder de norm vinden mogen we niet panikeren want net daarom zijn die onderzoeken er geweest.
Ellen Pauwelyn van Inagro gaf aan dat sommige teelten echt wel onder druk komen te staan omwille van een gebrek aan voldoende gewasbeschermingsmiddelen. Ze ging dieper in op de problematiek van Alternaria in de aardappelteelt, roest in prei en Septoria in selder. Binnen Inagro focust 25% van het onderzoek op gewasbescherming zich nog op chemische gewasbescherming en 75% van het onderzoek gaat al naar alternatieven voor chemische gewasbescherming. Een trend die ze ook ziet in andere onderzoekscentra.
Ook Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens kwam langs op een van de sessies en wees op het belang van een voldoende breed arsenaal aan middelen om zo duurzaam mogelijk te kunnen telen.
Vanuit de praktijk
Tijdens iedere sessie kwamen ook drie actieve land- en tuinbouwers aan het woord. Spruitkolen vergeven van de witte vlieg worden uit de plastiekzak gehaald voor de ogen van de parlementsleden. Sprekender kon het niet zijn om aan te tonen dat we op onze limieten botsen als we niet voldoende gewasbeschermingsmiddelen beschikbaar hebben.
Elke akkerbouwer, groenteteler, fruitteler en sierteler getuigde dat er veel contradicties zijn in het beleid. Zaaizaadbehandelingen worden bijvoorbeeld verboden, terwijl dit een zéér efficiënte precisiebehandelingstechniek is die nuttigen spaart omdat het alternatief meerdere volleveldsbespuitingen zijn.
Ook kwam aan bod dat we steeds meer geconfronteerd worden met quarantaineorganismen, en dat het echt zeer cruciaal is dat we deze onmiddellijk kunnen bestrijden met effectief goed werkende gewasbeschermingsmiddelen. Boeren en tuinders verduidelijken dat steeds meer ondernemersrisico’s bij hen komt te liggen en dat het niet meer beschikbaar hebben van werkende gewasbeschermingsmiddelen daar een belangrijk aandeel in is.
Mechanische onkruidbestrijding (Foto Inagro)
Ook de verwerkende (graan)industrie getuigde dat het huidige beleid contradictorisch werkt. Zij stelden dat vroeg in de keten ingrijpen het meest efficiënt is. Verderop in de keten treedt veelal een multiplicatoreffect op, omdat ze dan grotere partijen moeten behandelen.
Vanuit de groenten- en aardappelindustrie werden drie aspecten belicht: preventieve maatregelen aan de bron zoals rassenkeuze, minder en gerichter gebruiken van gewasbeschermingsmiddelen en maatregelen om stoffen uit het water te verwijderen.
In de versmarkt groenten en fruit ligt er veel nadruk op geïntegreerde gewasbescherming (IPM), met waarnemingen en waarschuwingen. In de versmarkt groenten en fruit is er ook een zeer uitgebreid sectoraal bewakingsplan voor residuen.
Arvesta draagt de Certiplant-activiteiten over aan Globachem, terwijl klanten de bestaande Certiplant-merken in België exclusief via Arvesta blijven verkrijgen.
Voor export van kalveren naar Nederland moeten de kalveren in het kader van blauwtongbestrijding minstens 14 dagen vooraf met een insecticide behandeld worden. Dit moet door een dierenarts gebeuren die dit ook moet attesteren. Sinds begin november heeft het FAVV de controles hierop verscherpt.
De kleinere peren kennen beperkt prijsherstel, maar de middenprijs blijft onder het vijfjarig gemiddelde door beperkte aanvoer van grote maten. De appelprijzen liggen dit jaar hoger dan vorig jaar, na de bijzonder lage prijzen van het vorige seizoen.
De Belgische vrije aardappelmarkt trekt aan: telers houden hun voorraad vast, exportvraag blijft stevig en de noteringen stijgen tot 250 euro per ton. Maar bewaarproblemen en kwaliteitsverlies dreigen.
De projectpartners benadrukken dat landbouwers nood hebben aan een duidelijk kader dat rechtszekerheid en een correcte vergoeding biedt wanneer ze vrijwillig investeren in natuur en landschap.
Tijdens deze infosessies komen telkens 5 digitale teeltregistratiesystemen voor akkerbouw en ruwvoeders aan bod. Vergelijk aanbieders en bereid je bedrijf voor op het verplichte digitale gewasbeschermingsregister vanaf 2027.
Arvesta draagt de Certiplant-activiteiten over aan Globachem, terwijl klanten de bestaande Certiplant-merken in België exclusief via Arvesta blijven verkrijgen.
Inagro bundelt aanvragen voor een groepsinzameling van restwater in Diksmuide. Schrijf je vrijblijvend in vóór 6 december en ontdek na de offerte of de inzameling doorgaat en wat ze kost.
Erkenning van beroepsziekten gerelateerd aan gewasbeschermingsmiddelen vraagt om zorgvuldige beoordeling. Wetenschappelijk bewijs voor een verband tussen blootstelling en ziekte is essentieel voor erkenning en compensatie.
De fytolicentie P1 is ideaal voor medewerkers op het land- of tuinbouwbedrijf of in de tuinaanleg. Heb je interesse voor jezelf of een medewerker? Schrijf je dan vandaag nog in.
Vorige week zagen we in het nieuws dat supermarkten vele kilo’s product moesten weggooien omdat hackers de temperatuur in de frigo’s deden stijgen. Moet je als boer bang zijn van hackers? Het antwoord is nee, als je deze zes regels volgt.
Een droogtegevoelig aardappelseizoen laat zijn sporen na in de loods. Ontdek hoe stress, natrot, droogrot en ritnaalden de knolkwaliteit beïnvloeden en welke bewaarstrategieën kunnen helpen.