Bedrijfsgilde Pajottegem zet landbouwers op weg met AI

Bedrijfsgilde Pajottegem organiseerde in de winter van 2025-2026 een vormingsavond rond artificiële intelligentie (AI) in de landbouw. Robby Cloesen, consulent digitale innovatie bij Boerenbond, nam de aanwezige landbouwers mee in de mogelijkheden van AI, databeheer en automatisering op het landbouwbedrijf. De boodschap was duidelijk: digitalisering hoeft geen ver-van-mijn-bedshow te zijn. Met gerichte toepassingen kan technologie vandaag al tijd besparen, het overzicht versterken en bedrijfsbeslissingen ondersteunen.

Landbouwers uit de regio herkennen de uitdagingen waarmee de sector kampt: stijgende loonkosten, moeilijk te vinden personeel en de nood om medewerkers goed in te werken. Tegelijk groeit de hoeveelheid administratie en beschikbare bedrijfsdata. Digitale hulpmiddelen kunnen helpen om repetitieve taken te vereenvoudigen, gegevens beter te benutten en sneller tot bruikbare inzichten te komen.

AI als hulpmiddel, niet als doel op zich

Tijdens de vorming stond niet de technologie op zich centraal, maar wel de vraag wat ze concreet kan betekenen op een landbouwbedrijf. Artificiële intelligentie kan grote hoeveelheden gegevens verwerken en patronen herkennen, maar de landbouwer blijft degene die de resultaten interpreteert en beslissingen neemt.

Dat uitgangspunt is belangrijk. AI vervangt geen vakkennis, ervaring of gezond boerenverstand. Ze kan wel ondersteuning bieden wanneer gegevens uit verschillende bronnen samenkomen, bijvoorbeeld uit machines, weerstations, satellietbeelden, sensoren of administratieve documenten. Zo ontstaat een duidelijker beeld van wat er op het bedrijf en op het perceel gebeurt.

Ook onderzoek naar precisielandbouw toont dat sensoren, drones, data en AI kunnen bijdragen aan betere beslissingen over onder meer bemesting, irrigatie, gewasbescherming en bedrijfsopvolging. De uitdaging bestaat erin om die technologie voldoende betrouwbaar, betaalbaar en bruikbaar te maken voor de dagelijkse praktijk. Een mooi voorbeeld hiervan zijn drones die taakkaarten maken van de aanwezige onkruiddruk om zo dan vervolgens de spuitmachine gericht bespuitingen te laten uitvoeren. Resultaat: lagere kosten door een reductie in hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen die nodig is, minder druk op het milieu en een betere gewasproductie omdat de gezonde planten geen gewasbeschermingsmiddelen toegediend krijgen en dus ook geen nefaste gevolgen ondervinden van de gewasbeschermingsmiddelen.

Van satellietbeelden tot slimmere administratie

Robby Cloesen gaf tijdens de avond een overzicht van toepassingen die landbouwers vandaag al kunnen verkennen. Daarbij ging aandacht naar zowel teelt- als bedrijfsmanagement.

Een eerste voorbeeld is slimme perceelanalyse op basis van satelliet- of dronebeelden. Die beelden kunnen verschillen binnen een perceel zichtbaarder maken, bijvoorbeeld in groei, bodembedekking of gewasontwikkeling. Dat helpt om gerichter te gaan kijken op het veld en maatregelen beter af te stemmen op de lokale situatie. Boerenbond bouwde rond dit thema al expertise op, onder meer in de toepassing van AI voor de detectie van knolcyperus op dronebeelden.

Ook digitale hulpmiddelen voor planning, monitoring en bemesting bieden kansen. Denk aan toepassingen die gegevens uit verschillende bronnen samenbrengen en omzetten in een overzicht dat bruikbaar is op het juiste moment. De meerwaarde zit niet in zo veel mogelijk data verzamelen, maar in informatie die helpt om een concrete vraag te beantwoorden.

Kleine stappen maken het verschil

Een belangrijk onderdeel van de vorming was de praktische haalbaarheid. Niet elk landbouwbedrijf hoeft meteen te investeren in complexe systemen of dure apparatuur. Vaak begint digitalisering met een duidelijke vraag: welke terugkerende taak kost vandaag te veel tijd? Welke gegevens ontbreken om een beslissing beter te onderbouwen? Of waar gaat informatie verloren tussen papier, telefoon, machine en computer?

Van daaruit kunnen landbouwers stap voor stap werken. Een eerste oefening met digitale documentverwerking, een beter overzicht van perceelsgegevens of een eenvoudige planningstool kan al een verschil maken. Zo groeit ook het vertrouwen om later verdere toepassingen te onderzoeken.

Die aanpak sluit aan bij de realiteit van gemengde en middelgrote bedrijven. Technologische vooruitgang moet niet leiden tot meer complexiteit. Ze moet juist helpen om het werk overzichtelijker en werkbaarder te maken.

Ook aandacht voor drempels en databeheer

Wat gebeurt er met bedrijfsgegevens? Welke toepassing is betrouwbaar? Hoeveel tijd vraagt het om met een nieuw systeem te leren werken? En levert een digitale tool daadwerkelijk iets op voor het bedrijf?

Dat zijn terechte vragen. Een Europese studie over AI-ondersteunde beslissingshulpen in de landbouw wijst erop dat de invoering ongelijk verloopt, vooral door uitdagingen rond gegevenskwaliteit, koppelingen tussen systemen, kosten en gebruiksgemak. Daarom zijn toepassingen die transparant zijn en aansluiten bij bestaande werkwijzen cruciaal.

De vorming benadrukte dan ook dat landbouwers niet alles alleen moeten uitzoeken. Kennis delen binnen een bedrijfsgilde, ervaringen uitwisselen en advies vragen, verlaagt de drempel om met nieuwe digitale toepassingen aan de slag te gaan.

Positieve reacties en blik vooruit

De reacties vanuit de bedrijfsgilde Pajottegem waren bijzonder positief. Landbouwers waardeerden vooral de heldere uitleg, de herkenbare voorbeelden en de concrete insteek. Digitalisering werd niet voorgesteld als een verplichting of als een toekomstbeeld, maar als een mogelijke hefboom voor een sterker en beter georganiseerd bedrijf. De bedrijfsgilde wil daarom ook in de toekomst blijven inzetten op vorming rond AI, databeheer en digitalisering.