Amerikaanse landbouw, groot machtig en in beweging

​Wie vandaag het nieuws volgt, merkt dat er bijna altijd, rechtstreeks of onrechtstreeks, een link is met de Verenigde Staten. Terwijl de grootmachten hun plek in de wereld (opnieuw) zoeken, blijft de VS, met meer dan 340 miljoen inwoners, een constante factor op het wereldtoneel. Washington D.C. haalt geregeld de headlines, zowel met binnenlands als met buitenlands beleid. Ook voor de land- en tuinbouw zijn de Verenigde Staten van groot belang. Het land speelt een sleutelrol in de productie, export en import van landbouwproducten en beschikt over een sterk georganiseerde landbouwsector.

Washington is niet alleen baas

​De Verenigde Staten zijn een federatie van vijftig staten die samenwerken op domeinen waar gezamenlijke besluitvorming voordelen oplevert. Ook de Europese Unie is gebouwd op dat principe, al verschillen beide systemen in de bevoegdheden die aan het centrale niveau worden toevertrouwd. Aan weerszijden van de Atlantische Oceaan wordt de balans tussen regionale autonomie en gezamenlijk beleid dus anders ingevuld.

​Historisch gezien lag de belangrijkste drijfveer voor de oprichting in de gezamenlijke verdediging. De staten beseften dat ze afzonderlijk veel kwetsbaarder stonden. Daarnaast is het federale niveau bevoegd voor de werking van de interne markt, buitenlands beleid en monetaire zaken. Het principe van limited government vertrekt vanuit het idee dat de federale overheid slechts een beperkt aantal, grondwettelijk omschreven bevoegdheden heeft. Wetgeving en besluitvorming blijven daardoor zoveel mogelijk bij de staten, waardoor de impact van de overheid op individuele vrijheden beperkt wordt. De overheid wordt daarbij niet geacht op voorhand voor elk mogelijk probleem regels uit te werken, maar grijpt in wanneer zich daadwerkelijk een probleem aandient. In dat proces speelt het Congres een centrale rol: het zijn de vertegenwoordigers van de staten die het wetgevende werk verrichten.

Dat de federale overheid verder niet reguleert én zijn bevoegdheden beperkt zijn zorgt ook voor veel bevoegdheden op lokale niveaus. Onderwijs is heel lokaal georganiseerd en milieu- en klimaat is niet standaard federaal gereguleerd. Wat de vertegenwoordigers van de staten in het Congres wél kunnen afspreken is waar de lat zou moeten komen te liggen voor de staten inzake mensenrechten, het gezondheidssysteem, rampen en milieu. Enkel en alleen op initiatief of met goedkeuring van de staten dus. Zo is ook het federaal milieubeschermingsagentschap ontstaan, dat de federaal afgesproken standaarden controleert ‘in overeenstemming met de staten.’

De gouverneurs van staten (de ‘staatspresidenten’) hebben dan ook enkel en alleen verantwoording af te leggen aan het eigen volk. Zij leggen dus geen verantwoording aan de president af. Het is daarom ook dat Washington D.C. niet in een staat ligt, zodat alle staten evenwaardig zijn. Het zijn bijgevolg de lokale overheden die instaan voor onderwijs, interne veiligheid en economische ontwikkeling, inclusief landbouw. Dat er heel wat discussie over bevoegdheden en rechtsgrond ontstaat is zichtbaar, waardoor ook de derde macht, het Hooggerechtshof, zijn rol speelt in het systeem als derde macht.

Wat met landbouw?

Landbouw op zich is dus geen federale bevoegdheid in de VS. Het functioneren van de interne markt en internationale handel is dat wel. Dat is te zien in de organisatie van het US Department of Agriculture – die op federaal niveau voedselveiligheid coördineert en controleert, internationale handel promoot, voedselzekerheid- en voorziening bewaakt en aan bosbeheer (van de nationale bossen) doet.

Voor de rest zijn de landbouwadministraties op statelijk niveau georganiseerd en dienen zij hun boeren. Dat gaat van het promoten van export en internationale handel, bijvoorbeeld door handelsmissies, het borgen van gewichten en maatstaven, sanitaire en fytosanitaire aspecten, maar ook de ‘brands’, de brandmerken waarmee veehouder hun vee identificeren worden er geaccrediteerd.

In staten als Kansas, de grootste in sorghumproductie in de VS en het grootste areaal akkerland, is 15% van de jobs aan landbouw gelinkt. Gemiddeld is een bedrijf in Kansas 350 hectare, maar de spreiding is groot. Tot zelfs tienduizenden hectare aan de bovenzijde. Jaarlijks worden ook zes miljoen koeien geslacht in de staat, gezien de strategische ligging tussen Mexico en Canada en de oost- en westkust. Het zijn er vier keer zoveel dan ze er zelf produceren. Al het vee samen komt op 5,8 miljoen koppen, inclusief de bijna 2 miljoen varkens, twee keer zoveel dan er mensen wonen. In het westen van de staat groeit ook de zuivelproductie met grote sprongen. Afgelopen jaar steeg de melkproductie in Kansas met 14% en de melkveestapel met 29.000 koeien.

Andere staten dalen licht in productie of groeien trager. Voorbeeld daarvan is Californië, dat nog steeds de grootste productie vertegenwoordigt. De reden voor de hertekening van de zuivelkaart is veelzijdig: beschikbaarheid van water, grondprijzen en arbeidskost, (nieuwe) verwerkingsinfrastructuur en… lokale milieuwetgeving en vergunningverlening.

Uitdagingen voor Amerikaanse boeren

De grootste uitdaging voor Amerikaanse land- en tuinbouwers lijkt op dit moment de immense druk op landbouwgrond te worden. De opmars van datacenters voor AI, zonnepanelen, aanvoerlijnen voor stroom en groeiende steden nemen grote happen landbouwgrond weg.

Daarnaast is de gemiddelde leeftijd op een landbouwbedrijf 58 jaar in de VS, maar in staten als Missouri zelfs 60 jaar. Een oplossing voor de versnelling van de generatiewissel is niet voorhanden, gezien bedrijven stelselmatig groter worden en er vaak geen opvolgingsplan aanwezig is. De prijsvorming zal daar ook een rol in spelen. De Amerikanen komen zelf meer en meer onder druk te staan door goedkopere import. Braziliaanse producten zetten bijvoorbeeld druk op de prijs van katoen en soja, waardoor er een shift in productie in de VS van goedkoop naar kwaliteit ingezet is.

Daarnaast spelen ook meer en meer de beschikbaarheid en kwaliteit van water. Land- en tuinbouw is niet altijd de veroorzaker van de vervuiling, ook huisdieren worden aangewezen als grote bron. Tegelijk nemen boeren wel maatregelen, onder andere waardoor koeien niet meer rechtstreeks in waterlopen gaan drinken.

Tot slot zijn vergunningen ook geen vanzelfsprekendheid. Er zijn veel gevallen waarin individuele vergunningen door lokale organisaties aangevallen worden, op basis van wetgeving die op soorten- en habitatbescherming werkt. Het is een model van rechtsspraak op rechtsspraak, waardoor politieke afspraken op het terrein andere effecten kunnen hebben. Het zet een aantal zaken in perspectief.

Coöperaties

Op basis van het algemeen constitutioneel principe dat vrijheid en zelfbestuur belangrijk is, volgt ook een sterke organisatiegraad in de landbouwsector. Voor veel van de landbouwproducten zijn belangenorganisaties en coöperaties opgericht, gericht op het verdedigen van de sector, op marktpositie en ontzorging van de landbouwer. Ook aan inkoopzijde kan de boer terugvallen op coöperaties.

Daarnaast werkt de landbouwfinanciering nog steeds op basis van coöperatieve modellen. Wanneer boeren een lening aangaan, worden ze deel van de coöperatie en kunnen ze ook deelnemen in de winst. Dit systeem werd door president Roosevelt geïnstalleerd en is geïnspireerd op het Duitse Raiffeisensysteem. Het was toenmalig een van de antwoorden op de grote crisis in de jaren dertig, waardoor land- en tuinbouwers ook door grote droogte sterk onder druk kwamen te staan. Het principe overleeft in het huidige systeem: het coöperatief model moet ook financiering in moeilijke tijden blijven garanderen en de nodige expertise behouden inzake landbouwfinanciering.

​Diversiteit aan landbouwbedrijven

Dat de bedrijven groter zijn in de VS, wil niet zeggen dat er geen grote spreiding is. De diversiteit aan verdienmodellen en daarop gebouwde ketens is groot. Bedrijven met lavendel en agrotoerisme liggen er naast de grotere akkerbouwbedrijven. En waar het klimaat het toelaat, leveren kleinere groente- en fruittelers hun producten via markten of via coöperaties aan de stedelingen. Er is een zoektocht gaande naar meer verhaal en meer lokaal, en dat voel je aan het ecosysteem dat er rond ontstaat.

Ook de verkoop van bio blijft groeien, met verse groenten en fruit op kop. Ook bij de grotere landbouwers trouwens, die met hun producten eveneens de consument opzoeken om toegevoegde waarde te creëren. Dat bewijst ook het bedrijf ‘Freshlist’ in Charlotte, North Carolina. Het bedrijf brengt alle soorten van landbouwproducten samen op een platform en vormt een logistieke hub voor land- en tuinbouwers. Op deze manier hoeven boeren zich niet meer te richten op een veelheid aan unieke consumenten en afnemers, maar kan de afzet gebundeld worden. De boer zet zelf zijn prijs en hoeveelheid product online en het bedrijf doet de verdere afhandeling. Ze mikken daarbij zeer duidelijk op vers en volgens de seizoenen, lokaal en duurzaam. De klok die op de voorgevel prijkt is daar stille, maar standvastige getuige van, gezien die niet het uur, maar de in dat seizoen beschikbare producten weergeeft.