Aanpassing van berekeningstools in de vergunningverlening

​​Op 29 oktober werden zowel de impactscoretool als de depositietrendtool aangepast. Daarbij werden niet alleen nieuwe datalagen ingevoerd, maar werd onder meer ook de manier gewijzigd waarop natuurlijk geventileerde stallen worden gemodelleerd. Dat laatste blijkbaar op basis van een studie die dateert van september 2025.​

Landbouwers die een omgevingsvergunning aanvragen, moeten onder meer gebruikmaken van de officiële impactscoretool om de stikstofimpact van hun bedrijf op omliggende natuur te berekenen. Van die berekening hangt bijzonder veel af. De uitkomst bepaalt mee welk beoordelingskader uit het stikstofdecreet van toepassing is en welke mogelijkheden een landbouwbedrijf nog heeft. Wie boven de drempel van 0,025 % uitkomt moet namelijk een passende beoordeling maken waarmee hij aantoont dat er geen negatief effect is. In heel wat gevallen betekent dit dat een bedrijf zijn emissies fors moet verminderen omwille van de opgelegde bronmaatregelen uit het stikstofdecreet. Onder de 0,025% gaat het decreet ervan uit dat er geen negatieve impact kan zijn.

Zonder overleg, grote gevolgen

Boerenbond stelt vast dat de wijzigingen aan de rekentools zonder voorafgaande aankondiging of overleg zijn doorgevoerd, terwijl de gevolgen voor landbouwbedrijven potentieel zeer groot zijn. Een bedrijf dat vandaag exact dezelfde emissies heeft als gisteren, kan door een wijziging van het rekenmodel plots een andere impactscore krijgen. Zo kan een dossier dat op basis van de eerdere berekening onder of op de decretale drempelwaarde van 0,025% bleef, na herberekening plots boven die drempel uitkomen. Dat is bijzonder problematisch wanneer aan die score belangrijke juridische gevolgen worden gekoppeld.

​De Vlaamse overheid bevestigt dat de nieuwe tool ook moet worden toegepast op lopende vergunningsaanvragen. Er zou moeten nagegaan worden of de update van de rekentools leidt tot een andere beoordeling. De gewijzigde berekening grijpt dus rechtstreeks in op vergunningstrajecten die reeds lopen en heeft dus grote gevolgen op het terrein en voor de rechtszekerheid. De Vlaamse overheid geeft zelf aan dat in zo'n geval een passende beoordeling aan het dossier moet worden toegevoegd. De eerste berekeningen met de nieuwe tools wijzen er ook op dat de rekentools andere uitkomsten geven en dus vergunningsdossiers in de war sturen.

Het is ook net dit probleem dat Boerenbond heeft aangekaart in de procedure tegen het stikstofdecreet bij het Grondwettelijk Hof. Het stikstofdecreet bevat geen duidelijke regels over de berekening van de impactscoretool. Dit komt erop neer dat op eender welk moment, zomaar met één druk op de knop, een cruciaal element voor de vergunningverlening plotsklaps kan worden aangepast. Met andere woorden: de regels kunnen op elk moment tijdens het spel worden veranderd. De recente onaangekondigde ‘update’ van het Departement Omgeving is daar het levende bewijs van.

Boerenbond betwist niet dat de overheid haar beoordeling moet baseren op actuele wetenschappelijke inzichten. Artikel 3 van het Stikstofdecreet schrijft inderdaad voor dat bij de berekeningen gebruik wordt gemaakt van de meest recente beschikbare wetenschappelijke gegevens en modellen. Dat beginsel kan echter niet worden herleid tot een vrijgeleide om een model zonder voorafgaande communicatie te wijzigen en de gevolgen daarvan onmiddellijk en zonder overgangsregeling door te schuiven naar landbouwers met een lopend vergunningsdossier.

Boerenbond vraagt daarom respect voor de rechtszekerheid en vraagt dat op gedane berekeningen niet meer wordt teruggekomen en ook dat verguningsdossiers verder worden behandeld op basis van de berekeningen die bij het aanvraagdossiers zijn ingediend.