Zachtere en nattere winters maken van winteronkruiden een steeds grotere uitdaging in de biologische akkerbouw en groenteteelt. Vooral vogelmuur, straatgras en echte kamille profiteren van de milde omstandigheden en kunnen zich snel opbouwen in de bodemzaadbank. Om beter te begrijpen welke factoren deze soorten stimuleren of afremmen, onderzochten UGent, Inagro en ILVO de winteronkruidzaadbank op 50 biologische praktijkpercelen.
Typische winterperceeltoestanden met welig tierende winteronkruidflora. Rechts: CSA winterpreiperceel met vogelmuur en straatgras (foto 17/03/2025). Links: wintergraanperceel met vogelmuur en echte kamille (foto 15/04/2025).
De resultaten tonen aan dat de verborgen onkruiddruk sterk verschilt tussen percelen. Sommige bevatten minder dan 5.000 onkruidzaden per vierkante meter, terwijl andere meer dan 50.000 zaden per vierkante meter herbergen. Straatgras bleek het meest voorkomende winteronkruid, terwijl echte kamille op sommige percelen zelfs volledig ontbrak.
De gewasrotatie speelt een belangrijke rol. Een hoger aandeel breedrijige zomergewassen, zoals aardappelen en groenten, gaat samen met minder echte kamille in de zaadbank. Die soort wordt immers vaak bestreden tijdens de zaadbedbereiding en via mechanische onkruidbeheersing in het gewas. Vogelmuur gedraagt zich anders: deze snelgroeiende jaarrondkiemer profiteert van open gewassen die laat op het veld blijven staan, zoals prei of wortelen.
Ook grondbewerking beïnvloedt de winteronkruiddruk. Ploegen bleek vooral effectief tegen straatgras doordat de zaden diep worden begraven en hun kiemkracht verliezen voordat ze opnieuw aan de oppervlakte komen. Voor echte kamille lijkt een beperkte, doordachte inzet van ploegen aangewezen, vooral na jaren met sterke zaadproductie.
Een vals zaaibed verlaagt vooral de zaadbank van echte kamille en kan ook straatgras terugdringen. (x-as: aantal keer vals zaaibed in de laatste 5 jaar).
Een vals zaaibed biedt bijkomende mogelijkheden. Deze techniek verlaagt vooral de zaadbank van echte kamille sterk en kan ook straatgras terugdringen. Voor vogelmuur was het effect beperkter doordat deze soort vanuit grotere diepte kan kiemen.
Naast teeltmaatregelen blijken ook bodemkenmerken van belang. Percelen met veel plantbeschikbaar fosfor vertonen hogere zaadbanken van vogelmuur en straatgras. Echte kamille komt vaker voor op bodems met veel arbusculaire mycorrhiza en op slempgevoelige gronden met een ongunstige calcium-magnesiumverhouding. Een actief en evenwichtig bodemleven kan dus bijdragen aan een lagere onkruiddruk.
De studie bevestigt dat er geen universele oplossing bestaat voor winteronkruiden. Elke soort reageert anders op gewasrotatie, grondbewerking en bodemkwaliteit. Door maatregelen af te stemmen op de dominante onkruiden kunnen biologische telers de opbouw van de zaadbank afremmen en toekomstige problemen voorkomen.
Onderzoek uitgevoerd in kader van het bio onderzoeksproject “Winteronkruiden proactief aanpakken in biologische akkerbouw en groenteteelt”, met financiële steun van het Agentschap voor Landbouw en Zeevisserij van Vlaanderen.
J. Feys, M. De Meester, B. De Cauwer (Universiteit Gent) J. Barbry, L. Delanote (Inagro) K. Willekens (ILVO)
Op het melkveebedrijf van Peter Bauwens laat een demodag zien hoe rantsoen, bodemkwaliteit en koolstofopslag elkaar versterken. Van gras als basis tot vanggewassen en koolstoflandbouw: praktijk in actie.
Zeer lage vrijemarktprijzen en tegenvallende Fontane-opbrengsten drukken de aardappelmarkt. Met kleinere knollen, beperkte handel en stabiele prijzen blijft het aanbod krap.
Na een moeilijke zomer herstellen de vruchtgroenten zich stilaan, met stevige prijzen voor tomaten, komkommers en paprika's. Bij sla is het beeld omgekeerd: na een sterke zomer duwt een groter aanbod de prijzen van kropsla omlaag. Pompoenen kampen voorlopig met een zwakke vraag door het uitblijven van herfstweer.
Ontdek de nieuwste prei-onderzoeken en demonstraties op de Preidag van Viaverda: inspirerende presentaties, rondgang op proefvelden en netwerkmoment voor iedereen uit de preisector.
Boerenbond wil meewerken aan lokale Blue Deals, maar stelt duidelijke voorwaarden: vrijwillige maatregelen, eerlijke vergoedingen en landbouwers als volwaardige partners in duurzaam waterbeheer.
In de Aa- en Bosbeekvallei en de Zennebeemden moeten landinrichtingsprojecten beschermen tegen droogte en wateroverlast. Wat leren de openbare onderzoeken, en hoe blijft er ruimte voor landbouw?
LIP Vallei van de Zennebeemden wil Sint-Pieters-Leeuw en Beersel weerbaarder maken tegen wateroverlast en droogte, maar landbouwers vragen vooral duidelijkheid over het beheer na de werken.
Vier mobiele waterkeringssystemen werden getest op ruw landbouwterrein in Roesbrugge. Ontdek hoe de provincie West-Vlaanderen onderzoekt welke oplossingen landbouwbedrijven beter beschermen tegen wateroverlast.
