Begrotingsbesprekingen: wat staat er op het spel voor landbouw?

De Vlaamse en federale overheid zijn bezig met stevige begrotingsbesprekingen. Vlaanderen zoekt naar 2 miljard euro, terwijl de federale regering mikt op een structurele verbetering van 10 miljard euro tegen 2029. Voor land- en tuinbouw is het belangrijk dat noodzakelijke investeringen, innovatie en ondersteuning niet onder druk komen te staan. Vanuit Boerenbond gaven we dan ook onze aandachtspunten mee.

Vlaamse begroting: zoektocht naar 2 miljard euro

De Vlaamse regering werkt richting de septemberverklaring in het Vlaams Parlement op 28 september. In de aanloop naar die deadline circuleren verschillende mogelijke maatregelen, onder meer rond het groeipakket, de zorg, de waterfactuur. De partijen laten nog niet volledig in hun kaarten kijken. Ballonnetjes worden vaak even snel afgeschoten dan ze worden opgelaten.

Het signaal is wel duidelijk: alle beleidsdomeinen zullen moeten bijdragen aan de begrotingsinspanning. Ook landbouw dreigt dus geraakt te worden. Het meerjarig financieel kader en het gemeenschappelijk landbouwbeleid zou niet op tafel komen volgens onze informatie.

Niet besparen op competitiviteit en innovatie

Vanuit de brede werkgeverswereld klinkt een duidelijke oproep om niet te besparen op competitiviteit, innovatie en investeringssteun. Dat geldt des te meer voor de land- en tuinbouw, waar investeringen vaak nodig zijn om bedrijven toekomstgericht, rendabel en weerbaar te houden.

Voor landbouw zijn daarbij drie punten bijzonder belangrijk:

• Bescherm de investeringssteun: zowel de reguliere steun als de PAS-provisie moeten buiten schot blijven.
• Voorzie een overgangsregeling voor de brede weersverzekering: landbouwbedrijven hebben nood aan zekerheid en bescherming tegen toenemende weersrisico’s.
• Behoud ruimte voor innovatie: investeringen helpen ondernemers om sterker te staan in een snel veranderende economische, maatschappelijke en klimatologische context.

Besparen door scherpere keuzes in de Vlaamse overheid

We schuiven ook pistes naar voren waarmee Vlaanderen kan besparen zonder te raken aan de toekomstkansen van ondernemingen.

Een eerste voorstel is een kerntakenoefening binnen de Vlaamse administraties. Bij elke nieuwe opdracht neemt het aantal ambtenaren toe. Een grondige evaluatie van taken en werking kan helpen om middelen efficiënter in te zetten. Vandaag wordt immers te vaak gedacht vanuit hindernissen en risico’s, terwijl we nood hebben aan een administratie die meedenkt in opportuniteiten en oplossingen.

Daarnaast wezen we op mogelijke besparingen bij grondaankopen en landinrichting, die vaak gericht zijn op natuurdoelen. Een deel van die middelen kan beter verschuiven naar beheer op het terrein, bijvoorbeeld via een agrobeheerplan. Zo kunnen landbouwers mee instaan voor beheer en maatschappelijke doelen, met aandacht voor een werkbare bedrijfsvoering.

Federale begroting: 10 miljard euro tegen 2029

Ook federaal is de opdracht groot. De regering zoekt naar een structurele verbetering van het begrotingssaldo met 10 miljard euro tegen 2029, in lijn met de Europese uitgavennorm. De State of the Union in het federaal parlement op 13 oktober geldt als belangrijke mijlpaal.

De federale context is complex. De uitgaven voor onder meer pensioenen, defensie en rentelasten stijgen automatisch. Tegelijk wordt een lagere economische groei in 2026 verwacht.

Drie federale dossiers voor land- en tuinbouw

Voor de sector verdienen drie dossiers bijzondere aandacht tijdens de federale begrotingsbesprekingen:

• De gevraagde en afgesproken compensatieregeling voor de groenten- en fruitteelt
• De werking en financiering van het FAVV
• De aanpak van oneerlijke handelspraktijken

Deze thema’s raken rechtstreeks aan de rechtszekerheid, voedselveiligheid en economische positie van land- en tuinbouwers in de keten.

Welke maatregelen liggen op tafel?

De federale regering baseert zich voor haar begrotingswerk op verschillende documenten en oefeningen. Het gaat onder meer om het rapport van het Monitoringcomité, een inventaris van het Planbureau, spending reviews, het zogenaamde “wit kaftje” van premier De Wever, de startnota van de premier en het groeiplan van Clarinval.

Een btw-verhoging in uiteenlopende vormen wordt daarbij genoemd als mogelijke piste. Zo circuleert onder meer het voorstel om het tarief van 6% en 12% op te trekken naar 9%.