​Uiendag toont zoektocht naar meer opbrengst en efficiëntie

Van rassenkeuze en rooitechniek tot onkruidbestrijding en irrigatie: tijdens de Uiendag in Nederland stonden verschillende technieken centraal die telers moeten helpen om opbrengst en kwaliteit op peil te houden. Vier blikvangers tonen waar de uienteelt vandaag mee bezig is.

Sterk ras moet kilo’s én kwaliteit opleveren

Bij Delta Seeds stond de rassenkeuze centraal. Een van de rassen die in de kijker stond, is Delta Gigant, een zaadvast ras dat volgens de zaadleverancier vooral uitblinkt in opbrengst. Het ras staat met een score van 110 op de Nederlandse rassenlijst, wat overeenkomt met een opbrengst die 10% boven het gemiddelde ligt.

Een sterk wortelgestel ligt volgens Delta Seeds mee aan de basis van die prestaties. Daarnaast heeft het ras relatief stevig loof. Hoewel er dit seizoen weinig druk van valse meeldauw was, zou dat stevigere loof helpen om ook bij aantasting langer overeind te blijven.

Naast opbrengst zijn ook kaliber en bewaarkwaliteit belangrijke eigenschappen. Delta Gigant kan volgens Delta Seeds bij sommige afnemers tot juni worden bewaard. Het is een ouder ras, maar werd doorheen de jaren verder geselecteerd op onder meer diknekken, zonder daarbij de opbrengstpotentie uit het oog te verliezen. Ook de spruitrust scoort hoog.

Voor telers komt het volgens Delta Seeds uiteindelijk aan op een combinatie van eigenschappen. “Bewaarbaarheid vind ik zelf belangrijk. Dan heb je als teler de keuze wat je ermee gaat doen.” Opbrengst en kaliber blijven uiteraard belangrijke factoren, maar die moeten volgens de leverancier samengaan met een goede kwaliteit in de bewaring.

Het ras wint bovendien terrein in België. Delta Seeds merkt dat steeds meer Belgische afnemers met het ras werken. Dit jaar ligt Delta Gigant voor het eerst ook op Belgische proefvelden. De zaadvaste variant heeft daarnaast een lagere zaadkost dan hybride rassen.

Andere manier van rooien moet capaciteit verhogen

Ook bij de oogst is er ruimte om de techniek anders aan te pakken. Agri Poppe demonstreerde een aangepaste uienrooier waarbij een schijfsysteem de klassieke rooias vervangt. Volgens Agri Poppe biedt die aanpak voordelen op harde grond en bij onkruidrijke omstandigheden.

“Met die schijfrooier kunnen we de ui veel scherper uit de grond halen en daarmee ook meer capaciteit uit de machine halen.” Bij de aangepaste bestaande machine is de aandrijving nog grotendeels mechanisch. Op de nieuwe, volledig eigengebouwde machine zijn de functies hydraulisch uitgevoerd.

‹

›

Daardoor kan de werking onder meer per mat en per klopper worden ingesteld. De machine is bovendien volledig direct aangedreven, waardoor kettingen verdwijnen en het onderhoud beperkt moet worden.

Agri Poppe stelt dat de capaciteit van de nieuwe machine twee tot drie keer hoger kan liggen dan bij een klassieke rooias. Dat is een belangrijk aandachtspunt in een sector waar de oogstcapaciteit sterk bepalend is voor de organisatie van het werk. De demonstratie op het veld moet vooral tonen hoe de techniek zich in de praktijk gedraagt.

Onkruidbestrijding wordt combinatie van technieken

De zoektocht naar efficiëntie speelt ook bij de onkruidbestrijding. Binnen de gezamenlijke herbicideproef wordt gekeken welke combinaties van middelen en technieken onder verschillende omstandigheden het beste resultaat geven. Door het krimpende middelenpakket wordt het steeds belangrijker om de beschikbare mogelijkheden goed te combineren.

Een succesvolle onkruidbestrijding begint volgens de proefbegeleider bovendien al vóór de eerste toepassing. Een goed zaaibed, een goede zaaidiepte en een vlotte, egale opkomst zijn essentieel. Ook de onkruidbestrijding vóór de opkomst van de uien speelt een belangrijke rol.

In de proef werd onder meer gewerkt met bodemherbiciden en contactmiddelen. Daarnaast werd een object aangevuld met eggen. De mechanische techniek bleek dit seizoen een nuttige aanvulling, al moet ook daar rekening worden gehouden met de omstandigheden. Op de wat verslempte grond haalde het eggen soms ook uienplanten weg.

Daarnaast werd gewerkt met spotspraying via Ecorobotics. Volgens Agrifirm toont de proef dat verschillende technieken elkaar kunnen aanvullen: een goede basis met bodemherbiciden, aangevuld met contactmiddelen, mechanische onkruidbestrijding en gerichte bespuitingen.

“Dat zijn de tools die we over hebben. Samen met mechanische technieken, zoals eggen of schoffelen, en spotspraytechnieken kunnen we stap voor stap verder komen.”

De beschikbaarheid van middelen blijft daarbij een belangrijk aandachtspunt. In Nederland staan verschillende actieve stoffen onder druk. Zo wordt verwacht dat de combinatie van dimethenamide en pendimethaline na 2027 mogelijk verdwijnt. Ook pendimethaline staat onder druk vanwege normoverschrijdingen in het oppervlaktewater.

Dat betekent volgens Agrifirm dat telers niet alleen moeten inzetten op nieuwe technieken, maar ook zorgvuldig moeten omgaan met de middelen die nog beschikbaar zijn.

Teeltsysteem en watergift onder de loep

Bij Uireka werd ten slotte gekeken naar de invloed van het teeltsysteem en de watergift. In een proef met veertien objecten worden vlakveldsteelt, ruggeteelt en verhoogde bedden met elkaar vergeleken. Daarbovenop zijn verschillen aangebracht in irrigatie, bemesting en plantdichtheid.

In de proef liggen onder meer objecten met 90 mm watergift en objecten waarbij een groeimodel bepaalt wanneer irrigatie nodig is. In die laatste strategie werd uiteindelijk ruim 200 mm water gegeven. Ook sensoren worden ingezet om de waterbehoefte op te volgen.

De eerste waarnemingen maken alvast duidelijk dat water een beperkende factor kan zijn. De objecten met slechts 90 mm watergift kwamen zichtbaar achter. De uien stierven eerder af en gingen sneller strijken. “Meer water lijkt inderdaad beter”, luidt de voorlopige conclusie.

Over de verschillen tussen de teeltsystemen zelf zijn de resultaten voorlopig minder duidelijk. Zo leek het aantal planten bij de 50 cm brede ruggen lager te liggen, maar daarvoor moet de proef verder worden geanalyseerd. De definitieve opbrengst- en kwaliteitsresultaten worden later dit jaar verwacht.

Uireka wil de verschillende proeven bovendien verder met elkaar verbinden. Zo wordt onderzocht of ruggeteelt bijvoorbeeld een effect kan hebben op Fusarium. De gedachte is dat de uien op ruggen beter zouden kunnen profiteren van de hogere ligging wanneer het veel regent. De eerste proefresultaten geven daar voorlopig nog geen antwoord op.

Zoeken naar elke extra stap

De vier demonstraties tonen elk vanuit een andere hoek dezelfde uitdaging. Een ras moet voldoende kilo’s én kwaliteit opleveren, rooitechniek moet de capaciteit verhogen, onkruidbestrijding moet het met een beperkter middelenpakket redden en aangepaste teeltsystemen moeten efficiënter omgaan met water.

Voor verschillende technieken zijn de definitieve resultaten nog niet beschikbaar. Toch illustreert de Uiendag duidelijk dat de zoektocht niet naar één wonderoplossing gaat. Het zijn vooral verschillende kleine en grotere verbeteringen die samen de toekomstige uienteelt moeten ondersteunen.