Nieuwe landbouwcijfers tonen ruimtelijke kracht van Vlaamse akkerbouw

​Vijf jaar na de lancering van Landbouwcijfers Vlaanderen bevestigt de cijferwebsite van het Agentschap Landbouw en Zeevisserij haar rol als referentie voor de Vlaamse land- en tuinbouwsector. Met 301 indicatoren brengt het platform de evolutie van landbouwbedrijven, grondgebruik, productie en economie overzichtelijk in kaart.

Achter de algemene cijfers tekenen zich duidelijke trends af. Zo zijn er minder landbouwbedrijven, is er verdere schaalvergroting en zien we een steeds intensiever gebruik van landbouwgrond. Binnen de akkerbouw tonen de nieuwe cijfers hoe sterk regionale specialisatie en teeltkeuzes het Vlaamse landbouwlandschap blijven bepalen.

Vandaag telt Vlaanderen nog 21.514 landbouwbedrijven. Dat aantal daalt al jaren, terwijl de gemiddelde bedrijfsoppervlakte blijft groeien. Landbouwers specialiseren zich steeds vaker in een beperkt aantal activiteiten en zetten daarbij in op efficiëntie en schaalgrootte. Tegelijk blijft landbouw een belangrijke ruimtegebruiker, want in totaal wordt 618.225 hectare landbouwgrond bewerkt in Vlaanderen. Een aanzienlijk deel daarvan bestaat uit akkerbouwteelten zoals granen, aardappelen, suikerbieten en voedergewassen.

Die akkerbouw is duidelijk regionaal verankerd. Uit de nieuwe kaarten op Landbouwcijfers Vlaanderen blijkt dat vooral de zandleem- en leemstreek en de Polders de kern vormen van de Vlaamse akkerbouw. Daar liggen de grootste concentraties van granen en aardappelen, mede dankzij de vruchtbare bodems en de nabijheid van de verwerkende industrie. Vooral West-Vlaanderen blijft daarin een absolute koploper. De provincie combineert sterke landbouwgrond met een uitgebreide voedings- en diepvriesindustrie, waardoor de aardappelteelt er stevig verankerd zit.

De interactieve kaarten tonen niet alleen waar akkerbouwteelten voorkomen, maar ook welke economische waarde ze vertegenwoordigen. Via heatmaps wordt zichtbaar waar de theoretische opbrengstwaarde per hectare het hoogst ligt. Daarbij spelen zowel teeltkeuze als bedrijfsintensiteit een rol. Zo bevestigen de cijfers opnieuw het economische belang van aardappelen binnen de Vlaamse landbouw. Vlaanderen blijft immers een belangrijke Europese speler in de verwerking en export van aardappelproducten.

Ook andere klassieke akkerbouwteelten blijven belangrijk binnen het Vlaamse bouwplan. Granen nemen nog altijd een groot areaal in, terwijl suikerbieten en voedergewassen sterk aanwezig blijven in specifieke regio’s. Tegelijk tonen de cijfers hoe dynamisch de sector geworden is. Marktprijzen, klimaat en regelgeving hebben een steeds grotere invloed op de keuzes die landbouwers maken. Moeilijke weersomstandigheden tijdens het voorjaar van 2024 zorgden bijvoorbeeld lokaal voor aangepaste teeltrotaties en verschuivingen in het areaal.

De ruimtelijke spreiding van de akkerbouw maakt tegelijk duidelijk hoe sterk landbouw verbonden blijft met de open ruimte in Vlaanderen. In verschillende landelijke gemeenten neemt landbouw meer dan driekwart van de beschikbare oppervlakte in. Vooral in West- en Oost-Vlaanderen blijft het landschap daardoor nauw verweven met landbouwactiviteiten.

Met de uitbreiding van Landbouwcijfers Vlaanderen wil het Agentschap Landbouw en Zeevisserij die evoluties nog transparanter maken. Via interactieve kaarten, perceelsinformatie en economische indicatoren krijgen landbouwers, beleidsmakers en burgers een steeds gedetailleerder beeld van hoe de Vlaamse landbouwsector verandert. Niet alleen economisch, maar ook ruimtelijk. Je kan zelf de kaarten voor de voorgaande jaren raadplegen via https://landbouwcijfers.vlaanderen.be/landbouw/akkerbouw/ruimtelijke-spreiding-akkerbouw.