Wanneer mag blijvend grasland nog gescheurd worden?

​Sinds de invoering van het nieuwe GLB in 2023 werkt de gekoppelde zoogkoeiensteun met instapvoorwaarden. Voor duurzaam graslandbeheer en voederproductie moeten zoogveehouders via verschillende maatregelen minstens 20 punten behalen. Daarnaast geldt ook de voorwaarde ‘behoud van blijvend grasland’. Rond die laatste voorwaarde ontstaat echter geregeld verwarring. Begrijpelijk, want voorwaarden over blijvend grasland komen in meerdere onderdelen van het beleid terug: in de conditionaliteit, in de voorwaarden van de zoogkoeienpremie én eventueel via die van ecoregelingen of agromilieu- en klimaatmaatregelen. De eisen verschillen per regeling, waardoor het voor landbouwers niet altijd duidelijk is welke verplichting precies waar geldt.

Blijvend grasland en randvoorwaarden

Een perceel grasland (of mengsels met gras) dat 5 jaar of langer wordt aangehouden krijgt de status ‘blijvend grasland’. In de randvoorwaarden van het GLB zijn er beperkingen omtrent het scheuren van blijvend grasland. De algemene regel is dat graslanden met deze status niet gescheurd mogen worden. In het kader van de randvoorwaarden wordt dit opgevolgd op Vlaams niveau en niet op individueel bedrijfsniveau. Dit laat enige flexibiliteit toe op bedrijfsniveau.

​Zolang de verhouding (ratio) tussen het areaal blijvend grasland en het totale landbouwareaal van actieve landbouwers op Vlaams niveau niet met meer dan 3% daalt, volgen er geen consequenties. De waarde van deze ratio wordt elk jaar vergeleken met deze voor het referentiejaar 2018. Als de ratio wordt overschreden, komt er een herinzaaiverplichting. Daarbij mag geen enkel perceel blijvend grasland gedurende twee jaar gescheurd worden. Bijkomend moeten gescheurde percelen in de voorgaande twee jaar eventueel terug als blijvend grasland worden aangelegd en aangehouden. Indien men niet voldoet aan de herinzaaiverplichting, leidt dit tot een korting op de GLB-steun.

Percelen die blijvend grasland zijn geworden als gevolg van een ecoregeling (ER), een agromilieu-klimaatmaatregel (AMKM) of een beheerovereenkomst (BO) zijn vrijgesteld van de herinzaaiverplichting of het scheurverbod wanneer binnen de twee jaar na afloop van deze maatregelen het blijvend grasland wordt omgezet. Let wel: op een aantal graslandpercelen geldt sowieso een scheurverbod als gevolg van natuur- of andere wetgeving (bijvoorbeeld ecologisch kwetsbaar blijvend grasland). Deze mogen nooit gescheurd worden.

Blijvend grasland en de zoogkoeienpremie

Zoogveebedrijven die de gekoppelde zoogkoeiensteun aanvragen moeten naast de randvoorwaarden ook voldoen aan de instapvoorwaarden voor de gekoppelde zoogkoeiensteun. Dit betekent dat ze op bedrijfsniveau percelen met de status blijvend grasland mogen scheuren. Dit is dus al strikter dan bij de randvoorwaarden.

Hiervoor wordt gekeken naar de percelen met de status ‘blijvend grasland’ opgenomen in de verzamelaanvraag van de zoogveehouder zelf, niet naar percelen die worden verhuurd of zijn verkocht en in gebruik zijn door een andere landbouwer. Concreet betekent dit dus dat percelen blijvend grasland die je vorig jaar hebt opgenomen in je verzamelaanvraag en die je dit jaar terug opneemt in je aangifte grasland (of een mengsel met gras) moeten blijven. Deze percelen mogen vernieuwd worden via herinzaai of doorzaai zolang ze grasland blijven. Percelen of stroken die blijvend grasland zijn geworden als gevolg van een ecoregeling (ER), een agromilieu- en klimaatmaatregel (AMKM) of een beheerovereenkomst (BO) mogen wel gescheurd worden zonder gevolgen voor je zoogkoeienpremie. Let wel: deze moeten dan uiterlijk het jaar na afloop van de ER, AMKM of BO gescheurd worden (= jaar x + 1).

Blijvend grasland en ecoregelingen

Tot slot kan je als veehouder vrijwillig een ecoregeling of agromilieu-klimaatmaatregel afsluiten voor het in stand houden van blijvend grasland. Concreet gaat het over de ecoregeling BMG (het aanhouden van blijvend grasland) of de agromilieu-klimaatmaatrgel TBG (van tijdelijk naar blijvend grasland). Bij deze maatregelen wordt strikter naar het behoud van blijvend grasland gekeken dan onder de instapvoorwaarde van de zoogkoeiensteun en zeker al dan onder de randvoorwaarden. In deze regeling mag geen enkel perceel blijvend grasland gescheurd worden, niet door jezelf, noch door een collega-landbouwer die het perceel gebruikt.

Concreet wordt gekeken naar percelen met de blijvend grasland die je vorig jaar hebt opgenomen in je aangifte en dit jaar door een andere landbouwer worden overgenomen of naar een andere landbouwer gaan. Deze mogen niet gescheurd worden en omgezet naar een andere teelt. Wordt dat wel gedaan, dan is niet aan de verbintenisvoorwaarden van deze maatregelen voldaan en vervalt de steun voor de ER BMG of AMKM TBG. Indien je deze ER of AMKM ook gebruikt voor het behalen van punten voor de instapvoorwaarde ‘duurzaam graslandbeheer’ voor de zoogkoeienpremie, vervalt het aantal van de punten vanuit deze ER en AMKM. Als de nodige punten voor duurzaam graslandbeheer slechts behaald kunnen worden door rekening te houden met de oppervlakte waarop een regeling BMG of TBG aangevraagd wordt, is het dus belangrijk om niet uit het oog te verliezen dat niet enkel het scheuren van een eigen perceel blijvend grasland telt, maar ook van een overgelaten of overgenomen perceel blijvend grasland. Zo niet dreig je naast de steun voor de ecoregeling ook de zoogkoeiensteun te verliezen.

De enige uitzondering zijn percelen of stroken met een blijvendgraslandstatus als gevolg van andere ecorgelingen, agromilieu-klimaatmaatregelen of beheerovereenkomsten. Als deze worden gescheurd in het jaar na afloop van de regeling (jaar x + 1) zijn er geen gevolgen. Als je de ER BMG aanvraagt op je bedrijf kan een perceel blijvend grasland eventueel wel gescheurd worden om opnieuw in te zaaien met gras. Op dit betrokken perceel kan je dan de ER BMG niet aanvragen in de huidige aangifte en de volgende zes jaar.

Wees dus voorzichtig en maak goede afspraken! Alleen wanneer je een perceel buiten je wil om verliest en de overnemer het perceel scheurt en omzet naar een andere teelt, kun je via een bezwaarprocedure - met de nodige bewijsstukken -vragen dat je de steun en punten toch behoudt. Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij beoordeelt dergelijke aanvragen geval per geval.