Velddag zet bodemgezondheid centraal

​Half maart verzamelden landbouwers, adviseurs en sectorpartners op het proefbedrijf biologische landbouw van Inagro voor een praktijkgerichte velddag rond regeneratieve landbouw. Regeneratieve of bodemherstellende landbouw wint de laatste jaren aan belang, niet alleen vanuit ecologisch oogpunt, maar ook als antwoord op economische en klimatologische uitdagingen binnen de sector. Tijdens deze namiddag werd nagedacht over hoe landbouwers met haalbare, vaak kleine ingrepen de bodemgezondheid structureel kunnen verbeteren.

Inleidend zette Guillaume Provoost de toon door nog maar eens uit te leggen waarom investeren in de bodem de kern van regeneratieve landbouw is. "Alles begint bij de bodem. Door minimale bodemverstoring, het gebruik van groenbedekkers, compost en aandacht voor gewasrotatie kunnen we het bodemleven versterken en de biodiversiteit verhogen. Aangezien elk landbouwbedrijf anders is, passen we de principes van regeneratieve landbouw flexibel toe. Het gaat er om kleine, haalbare ingrepen te doen die op lange termijn zorgen voor een gezonde, veerkrachtige bodem die niet alleen gewassen ondersteunt, maar ook bijdraagt aan een duurzame landbouwpraktijk."

Lieven Delanote gaf een concreet voorbeeld van hoe dit werkt op het proefbedrijf biologische landbouw van Inagro. "Op ons bedrijf doen we aan niet-kerende bodembewerking, hebben we vaste rijpaden aangelegd en werken we met diverse mengsels van groenbemesters en rustgewassen om bodemverdichting te vermijden en de bodemweerbaarheid te vergroten. Alles begint bij de plant, de wortels scheiden suikers uit die het bodemleven stimuleren en voedingsstoffen vrijmaken. Zo versterkt de bodem zichzelf, wordt de plant gezonder en werken regeneratieve landbouw en biologische aanpak hand in hand. We zien dat deze aanpak zelfs in natte of moeilijke periodes zorgt voor stevige gewassen en een bodem die minder gevoelig is voor schade en erosie.

​Toestand van de Vlaamse bodems

Aansluitend nam Joost Salomez van Departement Omgeving de deelnemers mee in de actuele toestand van de Vlaamse bodems en het belang van zorg voor bodemgezondheid. "Bodemgesteldheid is het geheel van fysische, chemische en biologische eigenschappen. Die bepaalt wat een bodem kan doen voor landbouw, natuur of andere functies. In Vlaanderen zien we dat veel bodems onder druk staan. De organische stof neemt af, bodems raken verdicht, erosie door wind en water neemt toe en twee derde van de bodems heeft een niet-optimale pH. In dertig jaar tijd is het aandeel percelen met een te lage bodemkwaliteit gestegen van 17% naar ongeveer 51%, terwijl de percelen boven de streefzone zijn afgenomen van 30% naar 10%. Voor mij is de boodschap duidelijk: begin met observeren. Steek de spade in de grond, kijk naar structuur, kleur, geur, waterdoorlaatbaarheid en plantengroei. Meet waar je nu staat, documenteer veranderingen en laat je bodem je leren wat ze nodig heeft. Alleen zo kan je zien wat werkt op jouw perceel en welke maatregelen effectief zijn."

Hij gaf ook concrete handvaten om bodemverdichting en uitputting tegen te gaan. "Geef je bodem voeding met organische materialen zoals stalmest, compost of oogstresten. Zorg dat de bodem bedekt blijft met gewassen of groenbedekkers zodat bodemleven actief blijft. Gebruik daarbij complexe mengsels, let op de pH en optimaliseer nutriëntenbeschikbaarheid. Let ervoor op dat zware machines geen bodenverdichting veroorzaken. Drie keer met een lichte machine rijden is vaak beter dan één keer met iets zwaarder. Denk vooral op lange termijn, geef de bodem tijd om zich te herstellen en laat de planten en hun wortels het werk doen om structuur en leven op te bouwen. Begin klein, observeer, leer en pas de maatregelen aan op je eigen perceel en bedrijfsvoering. Bodemzorg is geen eenmalige actie, maar een continu proces dat het succes van je gewassen en de duurzaamheid van je bedrijf bepaalt."

Voeten in het veld

Na het plenair gedeelte trokken de deelnemers het veld in. Daar maakten ze via praktijkgerichte workshops kennis met concrete technieken en inzichten die meteen toepasbaar zijn op het eigen bedrijf. Ze leerden hoe ze hun bodemkwaliteit kunnen beoordelen, over hoe met groenbedekkers en niet-kerende bodembewerking te werken, de rol van kalk, calcium en magnesium, hoe je diepe en ondiepe bodemverdichting kan voorkomen, maar ook hoe die te herstellen. Daar werd dus letterlijk met de voeten in het veld kennis vertaald naar de praktijk en geïnspireerd om zelf aan de slag te gaan met bodemzorg.

‹

›