Nitraatresiducampagne 2025 van start - alle veranderingen op een rijtje

De nitraatresiducampagne van 2025 is officieel van start gegaan. Vanaf 1 oktober tot en met 15 november 2025 wordt op verschillende percelen in Vlaanderen het nitraatresidu bepaald. Alle landbouwers zijn via de Mestbank op de hoogte gesteld of en welke percelen ze moeten laten bemonsteren. Er zijn daarbij een aantal belangrijke veranderingen doorgevoerd. We zetten ze voor jullie op een rijtje.

Veranderingen in de campagne van 2025

Door de nieuwe regelgeving verandert er de komende jaren het één en ander in de procedure en de manier van stalen nemen. In 2025 wordt nu voor de eerste keer volgens de geheel nieuwe procedure gewerkt. Er werden voor het eerst minder landbouwers geselecteerd die nitraatresidustalen moeten nemen. Dat komt omdat er geen perceelsevaluaties meer zijn (staalname op één perceel van een bedrijf), er alleen nog bedrijfsevaluaties (staalnames op meerdere percelen van een bedrijf) zullen gebeuren en er ook niet meer automatisch een nitraatresidustaalname wordt opgelegd. Vroeger moest elke landbouwer met een overschrijding van het nitraatresidu, het jaar erna op eigen kosten een of meerdere nitraatresidubepalingen laten uitvoeren. Ook bedrijven die een vrijstelling hadden, moesten jaarlijks op minstens één perceel het nitraatresidu laten bepalen. Die 'standaard' nitraatresiduverplichting jaar op jaar valt weg.

De bedrijven die nu een bedrijfsevaluatie moeten laten doen, worden voornamelijk doelgericht geselecteerd door de Mestbank op basis van bepaalde bedrijfscriteria (teelten, gebiedstype, mestproductie, aanvoer van mest,…) die de Mestbank voor een bepaald jaar heeft vastgelegd.

Het Mestdecreet legt ook vast dat de kosten voor deze bedrijfsevaluatie zullen gebeuren op kosten van de landbouwer. Dit gold ook de voorbije jaren al voor een bedrijfsevaluatie maar toen gebeurde de perceelsevaluatie die de bedrijfsevaluatie vooraf ging wel op kosten van de overheid.

Veranderingen in de campagne van 2026

Dit jaar wordt er nog gemeten via de gekende meetmethode en wordt er geëvalueerd tegenover de gekende drempelwaarden. Vanaf campagne 2026 zal dit echter ook wijzigen. Met de nieuwe meetmethode zullen er meer steken per perceel moeten genomen worden, waardoor de veldvariabiliteit sterk daalt. Dit zorgt ervoor dat de overheid ook de tweede drempelwaarden, die in het leven zijn geroepen om de veldvariabiliteit in rekening te brengen, op dat moment verlaagt. Vanuit Boerenbond hebben we dan wel geëist dat de weersomstandigheden en het koolstofgehalte mee in rekening worden genomen. De procedure daarvoor zal volgend jaar ook uitgeklaard worden. Ook de staalnameperiode zal vanaf dan verlengd worden tot 30 november; een wijziging waar Boerenbond al lang vragende partij voor is.

Wat zijn de gevolgen?

​Met de nitraatresidumetingen tegen het einde van het groeiseizoen, wil de overheid weten of er te veel nitraat in de bodem is achtergebleven. Bij een bedrijfsevaluatie wordt het gemiddelde nitraatresidu beoordeeld ten opzichte van de gemiddelde 1ste en 2de drempelwaarde. Meer informatie over hoe die gewoge​​n gemiddelden berekend worden, is terug te vinden in de fiche nitraatresidu, opgesteld door VLM.

Indien het gewogen gemiddelde lager is dan de strengste gewogen 1ste drempelwaarden, die geldend zijn in gebiedstype 2 en 3, dan krijg je als landbouwer het jaar daarop een vrijstelling van de gebiedsgerichte maatregelen. Is het gewogen gemiddelde lager dan het gewogen gemiddelde drempelwaarde 1 die geldend zijn in gebiedstype 0 en 1, dan is er geen gevolg. Bij een overschrijding van drempelwaarde 1 maar onder drempelwaarde 2, moet een landbouwer het jaar erop een bemestingsplan en teeltfiches opmaken. Bij een eerste overschrijding van drempelwaarde 2, moet een landbouwer ook een verplichte begeleiding volgen, door hem betaald, en mag hij geen terugverdieneffecten voor goede bodem-, teelt- en bemestingspraktijken doorrekenen.

Het jaar daarop zal er niet automatisch een nieuwe bedrijfsevaluatie volgen, maar wel minstens binnen de 5 jaar. Hierdoor krijg je tijd om te remediëren waar mogelijk. Indien je bij de tweede bedrijfsevaluatie binnen de 5 jaar voor een tweede keer boven de gewogen gemiddelde tweede drempelwaarde zit, volgt een financiële sanctie. Deze bedraagt 250 euro vermenigvuldigd met het aantal hectares van alle percelen met hetzelfde nitraatresidutype waar de tweede drempelwaarde overschreden werd. Dit is dus niet automatisch op heel je bedrijfsareaal.

Let goed op want een bedrijfsevaluatie niet uitvoeren of hinderen, wordt gelijkgesteld in de nieuwe regelgeving aan het overschrijden van de tweede drempelwaarden. Een nitraatresidubepaling zelf niet of niet correct uitvoeren, geeft ook aanleiding tot een administratieve boete van 150 euro per nitraatresidubepaling. Kijk dus zeker goed na in de berichtenbox van VLM of je al dan niet geselecteerd werd om nitraatresidustalen te nemen.