Een handelstarief tussen de EU en de VS werd onlangs bezegeld met een symbolische handdruk tussen Trump en Europees Commissievoorzitter von der Leyen op het golfresort van de Amerikaanse president in Schotland. Voor de VS betekende dit een belangrijke overwinning. Het Europese bedrijfsleven is opgelucht maar daarom niet tevreden.
Jacques Van Outryve, senior writer / Illustraties: Joris Snaet
Enkele dagen na de handdruk ondertekende president Trump zijn ‘wederkerige (handels)tarieven’. Deze waren al dan niet aangepast, afhankelijk van het feit of de betrokken handelspartners wel of (nog) geen ‘deal’ hadden gesloten. De tarieven zijn inmiddels ingegaan. De Amerikaanse schatkist incasseert aan de grens. Met de EU werd op de valreep wel een deal gesloten. Is Europa aan het ergste ontsnapt? Dat weet je met Trump nooit. Hij dreigt nu al met het optrekken van het handelstarief tot 35% mocht de EU zich niet aan haar belofte houden om tegen 2029 voor 600 miljard dollar in de VS te investeren. De Europese Commissie kan of mag bij monde van Ursula von der Leyen veel beloven, zo ook de aankoop van militair materiaal en van 750 miljard dollar vloeibare aardgas (lng), olie- en kernenergieproducten over drie jaar. Deze voornemens zullen niet door de Europese Commissie maar door de EU-lidstaten en het Europese bedrijfsleven moeten worden waargemaakt.
Tomatenketchup
Voor de EU geldt voor de meeste Europese goederen die naar de VS worden uitgevoerd één enkel allesomvattend tariefplafond van 15%. Dat is minder dan de 30% die in het vooruitzicht was gesteld. Echter, het is meer dan de eerdere 10% en significant meer dan het quasi nultarief dat begin dit jaar nog van kracht was. Enkel strategische producten die de VS nodig heeft, krijgen een speciale behandeling. De EU en de VS zullen hun krachten bundelen om hun staal-, aluminium- en kopersector te beschermen tegen oneerlijke en verstorende concurrentie (lees: uit China). Verder is beloofd om de EU-invoer van Amerikaanse producten verder te liberaliseren, ook al zijn die tarieven al minimaal of zelfs nul. Het is de VS echter om bijkomende markttoegang te doen voor bepaalde visserijproducten en voor de zogenaamde ‘niet-gevoelige’ Amerikaanse landbouwproducten. Deze laatste ter waarde van 7,5 miljard euro. Het gaat om producten zoals sojaolie, zaaizaden, granen, noten, maar ook verwerkte voedingsmiddelen zoals tomatenketchup, cacao en Amerikaanse koekjes. Spontaan denken we bij deze laatste dan aan … Oreo. Al deze producten zijn in de EU aan een tariefcontingent onderhevig. Daarnaast – hier komt de kat op de koord – moeten zogenaamde ‘niet-tarifaire’ handelsbelemmeringen zoals sanitaire en fytosanitaire maatregelen worden verminderd door middel van gezamenlijke normen of wederzijdse erkenning. Met andere woorden, de ‘deal’ zegt dat er verder zal worden onderhandeld.
Geen handelsakkoord
Zoals eerder gemeld in Boer&Tuinder is deze ‘deal’ eerder een voornemen of verbintenis tussen twee handelspartners en geen handelsakkoord. Een handelsakkoord is werk van vele jaren en honderden bladzijden tekst. Meer dan handjesklap. Onderhandelingen voor een Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) tussen beide handelsgrootmachten zijn destijds in 2013 opgestart en uiteindelijk door Trump zelf afgeblazen. Ook de EU verklaarde in 2019 dat de onderhandelingen achterhaald en niet langer relevant waren. Niet, dus! Inmiddels had Trump in zijn eerste ambtsperiode al zijn aanval op Europa ingezet. De EU werd onder meer verplicht om meer energie en soja in te voeren. Toch bevat de deal van vorige maand, ook al gaat het maar om enkele bladzijden, belangrijke passages die de EU en de Europese landbouw nog zuur kunnen opbreken. Probleem is dat ze door de beide partijen niet altijd op dezelfde wijze worden verstaan en uitgelegd. Dat is met de Trump-administratie wel vaker het geval en wekt weinig vertrouwen. Het is duidelijk dat een deal nodig was om een verdere goede samenwerking tussen de EU en de VS te verzekeren. De EU heeft de VS immers nodig. Ook omgekeerd?
De Trump-methode wordt ‘shock and awe’ genoemd. Shockeer en dwing ontzag af. Dit is een militaire strategie die een snelle overheersing van de tegenstander op het oog heeft door inzet van een overweldigende macht. De tegenstander is verrast en verlamd en komt zelf met een oplossing aandraven. Zo ook de Europese Unie. Nochtans heeft de EU meermaals met tegenmaatregelen gedreigd, maar heeft ze die telkens weer ingetrokken. Hoe dan ook ligt de lijst klaar in de schuif. Op die lijst staan ook maatregelen die Europese landen en sectoren zoals de landbouwsector kunnen schaden. Echter, een handelsoorlog is (voorlopig) vermeden. Oef!
Wat zegt Pieter Verhelst, lid van het Hoofdbestuur van Boerenbond?
Von der Leyen zegt dat het akkoord stabiliteit en voorspelbaarheid voor burgers en bedrijven aan weerszijden van de Atlantische oceaan met zich meebrengt. Wat zeg jij?
“De Amerikaanse president herschrijft fundamenteel de naoorlogse spelregels en herijkt het vrijhandelsdenken. De handboeken zijn duidelijk, vrijere handel is een win-win voor iedereen. Maar de strategische spelregels van het harde geopolitieke schaakbord zeggen iets anders. De schokgolven die de aanpak van Trump veroorzaken zullen we nog regelmatig voelen vooraleer het systeem zich opnieuw stabiliseert. En, het valt af te wachten in welke plooi het systeem zal vallen. Dit akkoord, dat er eigenlijk geen is, brengt weer even wat relatieve rust maar zal nog door troebel water gaan. Uiteindelijk is een ‘deal’ altijd beter dan ‘no deal’. Maar dat betekent niet dat we ons moeten laten chanteren. Het is een dunne lijn om op te lopen, ook voor de VS trouwens.”
Is landbouw aan het ergste ontsnapt of mogen we nog iets verwachten?
“De Europese landbouwsector heeft enkele zeer duidelijke rode lijnen wanneer het gaat over handelsakkoorden. Er kan in geen geval sprake zijn van invoer van met hormonen of met andere groeibevorderaars gekweekt vlees. Ook de invoer van zogenaamde chloorkippen is een no go. Dit is een uitdrukkelijke Europese maatschappelijke keuze die de Europese landbouwsector weliswaar met een kostenhandicap opzadelt. Het zou absoluut boeren- én consumentenbedrog zijn op deze rode lijn toe te geven. Al blijft dit nu buiten schot, de druk vanuit de VS hierop blijft groot. Denk aan het feit dat de VS de niet-tarifaire handelsbelemmeringen ter sprake wil brengen. Langs de andere kant zorgt het akkoord ervoor dat er tot nader order geen Europese tegenmaatregelen komen onder meer op Europese invoer van sojaproducten vanuit de VS wat een negatieve impact zou hebben op onze veehouderij.”
Wat overheerst?
“Een zucht van opluchting overheerst. Niemand zat te wachten op escalatie en de markt vraagt bovenal duidelijkheid. De escalatie is voorlopig afgewend. De duidelijkheid is nog wat zoeken omdat de details van het akkoord op hoofdlijnen eigenlijk nog moeten uitgewerkt worden. Daar kunnen en zullen nog verrassingen, losse eindjes en te herbespreken zaken inzitten die opnieuw tot spanningen zullen leiden. Dat kan over de tarieven op farmaceutische producten gaan, die voor België cruciaal zijn, of over de belangen van de Duitse automobielsector, de Franse wijnen en sterke dranken of toch nog eens over hormonenvlees en chloorkippen omdat die voor de Amerikaanse boeren een speerpunt zijn. Vraag is vooral waarmee Raad van Ministers en het Europees Parlement nu eigenlijk moeten instemmen. Wat nog maar eens aangeeft dat het een akkoord is dat er eigenlijk geen is.”
Er komt meer druk op goedkeuring van Mercosur en andere handelsakkoorden als uitwijkmogelijkheid voor Europese producten …
“Ongetwijfeld, maar ook op dringende verbetering van de werking van de eigen Europese interne markt. Mercosur is geen zegen voor de land- en tuinbouwsector, ook niet in deze nieuwe en trouwens snel veranderende context. De afzetopportuniteiten voor onze sectoren zijn marginaal ten opzichte van de extra import die we zullen moeten slikken. Op zoek gaan naar handelsovereenkomsten waarmee we strategische afhankelijkheden kunnen diversifiëren en handel kunnen versoepelen is altijd goed – maar niet ten koste van de sector en zijn gevoelige sectoren zoals pluimvee, rundvlees, suiker,… én niet door zomaar een gelijk speelveld over boord te gooien.”
Geo-economie
“Geen vrijhandel zonder spelregels. Ook het gezelschapsspel Monopoly heeft spelregels”, zei gewezen Belgisch premier Jean-Luc Dehaene ons ooit. Trump wijzigt echter de naoorlogse spelregels. Hij zet ze naar zijn hand. Merkwaardig hoe juist de Britten (brexit) en de Amerikanen, die de architecten zijn van de naoorlogse spelregels, zich er nu willen vanaf maken. Dit luidt een tijdperk van geo-economie in. Bij geo-economie wordt machtspolitiek bedreven met behulp van economische middelen. Het doet denken aan het mercantilisme van de 17de eeuw. Geo-economie beperkt, blokkeert of stimuleert economische activiteiten om de macht van de staat tegenover geopolitieke rivalen te vergroten. Private ondernemingen worden in een rol geduwd die ze niet gewend zijn en waarvoor ze niet zijn uitgerust. Staatsinterventie neemt opnieuw de overhand. Mondiale waardenketens moeten worden vervangen door nationale of regionale productieketens. Maar dat doe je niet zomaar. Hoe moet de EU reageren? Waarden en normen die aan haar grondslag liggen worden onderuitgehaald. Denk aan wereldwijde handel en investeringen gebaseerd op een gelijk speelveld.
Laatste vraag: moeten we paniekeren?
“De succesrecepten van onze groei en ontwikkeling uit het verleden zullen nu niet plots veranderen: sterke allianties, op regels gebaseerde open economieën die stabiliteit en zekerheid brengen en kunnen groeien door een vrijere handel. Dat moet ons uitgangspunt blijven. De VS is – terecht – nerveus over de nieuwe blokvorming in de wereld. De verliezers van de naoorlogse periode zijn bewust en sterk geworden. Zij verenigen zich en dagen ons uit. Maar de reactie lijkt overroepen. En, dat is nog zacht uitgedrukt. De naïviteit die wij als Europa toonden, was trouwens ook misplaatst. The threat is real! Maar het recept van ons succes tot nu toe blijft overeind. Vandaar zou ik zeggen: ‘stay together’ binnen een sterke Europese Unie en een blijvend trans-Atlantisch bondgenootschap en overtuig ‘those on the fence’. Dat zijn vele landen in Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Niet allemaal, want sommige hebben immers al duidelijk kant gekozen.”
“We willen respect voor maatschappelijke keuzes bevestigd zien.”
Ontdek tijdens de Demoreeks Klimaat & Technologie praktische innovaties voor land- en tuinbouwbedrijven. Bekijk demo’s op het veld, stel vragen en laat je inspireren door concrete oplossingen uit de praktijk.
Ontdek in onze economische sectoroutlook vleesvee hoe Boerenbond en KBC samen hun gemeenschappelijke economische kennis toegankelijk maken voor leden en klanten. Een beknopte webinarvideo voor en op maat van onze vleesveehouders.
Ondanks de vele voorzorgen die werden genomen om het draaglijker te maken voor de dieren, heeft de combinatie van hitte en hoge luchtvochtigheid voor oversterfte gezorgd op heel wat veehouderijen. Rendac heeft een achterstand, maar belooft de achterstand zo snel mogelijk weg te werken.
Boerenbond bracht landbouwers in Ronse en Wetteren samen rond slim energiebeheer, met praktische inzichten over zonnepanelen, batterijen en kosten op het erf.
De stormschade van 27 op 28 juni heeft heel wat mais doen omvallen. Landbouwcentrum voor Voedergewassen publiceerde nu een beslissingsboom die je helpt te beslissen wat je moet doen na schade.
Op het jaarlijkse BASF-proefveld in Pont-à-Celles presenteerde het bedrijf onder andere een nieuw bladluizenmiddel in bieten en twee nieuwe producten in de bestrijding van aardappelplaag.
Binnen het Europese project Re-Greenhouse kunnen glastuinbouwers zich kandidaat stellen voor een begeleidingstraject met een nieuwe energietool. Die helpt om na te gaan welke hernieuwbare of alternatieve energiebronnen technisch en economisch interessant kunnen zijn voor jouw bedrijf. Inschrijven kan tot 23 augustus 2026 om 17 uur.
Ontdek tijdens de Demoreeks Klimaat & Technologie praktische innovaties voor land- en tuinbouwbedrijven. Bekijk demo’s op het veld, stel vragen en laat je inspireren door concrete oplossingen uit de praktijk.
Ontdek in onze economische sectoroutlook vleesvee hoe Boerenbond en KBC samen hun gemeenschappelijke economische kennis toegankelijk maken voor leden en klanten. Een beknopte webinarvideo voor en op maat van onze vleesveehouders.
