Zachtere en nattere winters maken van winteronkruiden een steeds grotere uitdaging in de biologische akkerbouw en groenteteelt. Vooral vogelmuur, straatgras en echte kamille profiteren van de milde omstandigheden en kunnen zich snel opbouwen in de bodemzaadbank. Om beter te begrijpen welke factoren deze soorten stimuleren of afremmen, onderzochten UGent, Inagro en ILVO de winteronkruidzaadbank op 50 biologische praktijkpercelen.
Typische winterperceeltoestanden met welig tierende winteronkruidflora. Rechts: CSA winterpreiperceel met vogelmuur en straatgras (foto 17/03/2025). Links: wintergraanperceel met vogelmuur en echte kamille (foto 15/04/2025).
De resultaten tonen aan dat de verborgen onkruiddruk sterk verschilt tussen percelen. Sommige bevatten minder dan 5.000 onkruidzaden per vierkante meter, terwijl andere meer dan 50.000 zaden per vierkante meter herbergen. Straatgras bleek het meest voorkomende winteronkruid, terwijl echte kamille op sommige percelen zelfs volledig ontbrak.
De gewasrotatie speelt een belangrijke rol. Een hoger aandeel breedrijige zomergewassen, zoals aardappelen en groenten, gaat samen met minder echte kamille in de zaadbank. Die soort wordt immers vaak bestreden tijdens de zaadbedbereiding en via mechanische onkruidbeheersing in het gewas. Vogelmuur gedraagt zich anders: deze snelgroeiende jaarrondkiemer profiteert van open gewassen die laat op het veld blijven staan, zoals prei of wortelen.
Ook grondbewerking beïnvloedt de winteronkruiddruk. Ploegen bleek vooral effectief tegen straatgras doordat de zaden diep worden begraven en hun kiemkracht verliezen voordat ze opnieuw aan de oppervlakte komen. Voor echte kamille lijkt een beperkte, doordachte inzet van ploegen aangewezen, vooral na jaren met sterke zaadproductie.
Een vals zaaibed verlaagt vooral de zaadbank van echte kamille en kan ook straatgras terugdringen. (x-as: aantal keer vals zaaibed in de laatste 5 jaar).
Een vals zaaibed biedt bijkomende mogelijkheden. Deze techniek verlaagt vooral de zaadbank van echte kamille sterk en kan ook straatgras terugdringen. Voor vogelmuur was het effect beperkter doordat deze soort vanuit grotere diepte kan kiemen.
Naast teeltmaatregelen blijken ook bodemkenmerken van belang. Percelen met veel plantbeschikbaar fosfor vertonen hogere zaadbanken van vogelmuur en straatgras. Echte kamille komt vaker voor op bodems met veel arbusculaire mycorrhiza en op slempgevoelige gronden met een ongunstige calcium-magnesiumverhouding. Een actief en evenwichtig bodemleven kan dus bijdragen aan een lagere onkruiddruk.
De studie bevestigt dat er geen universele oplossing bestaat voor winteronkruiden. Elke soort reageert anders op gewasrotatie, grondbewerking en bodemkwaliteit. Door maatregelen af te stemmen op de dominante onkruiden kunnen biologische telers de opbouw van de zaadbank afremmen en toekomstige problemen voorkomen.
Onderzoek uitgevoerd in kader van het bio onderzoeksproject “Winteronkruiden proactief aanpakken in biologische akkerbouw en groenteteelt”, met financiële steun van het Agentschap voor Landbouw en Zeevisserij van Vlaanderen.
J. Feys, M. De Meester, B. De Cauwer (Universiteit Gent) J. Barbry, L. Delanote (Inagro) K. Willekens (ILVO)
Op de Vlaamse Carbon Farming Dag in Lennik ontdekten landbouwers, onderzoekers en bedrijven hoe levende bodems, nieuwe technologie en samenwerking carbon farming vooruit kunnen helpen.
Hoop op herstel van de graanhandel via de Zwarte Zee drukt de tarwe- en maïsprijzen. De markt blijft volatiel zolang de situatie rond Oekraïense export onzeker is.
Voor Patrick en Chiel Lemahieu-Ameloot begint een teeltplan niet bij de hoogste opbrengst, maar bij bodem, rotatie en wat hun bedrijf aankan. Ontdek hoe ze rekenen met gemiddelden én ruimte laten voor onzekerheid.
VCBT legt uit hoe appels en peren niet langer op buikgevoel worden beoordeeld: met vijf objectieve metingen maken ze sappigheid, knapperigheid, kleur, veegschade en plukmoment meetbaar.
Boerenbond heeft een aantal bedenkingen bij de nitraatresiducampagne die momenteel aan de gang is. We zoomen dieper in op de landbouwcijfers en gaan op zoek naar de lievelingskost van de Vlaming.
Op de Vlaamse Carbon Farming Dag in Lennik ontdekten landbouwers, onderzoekers en bedrijven hoe levende bodems, nieuwe technologie en samenwerking carbon farming vooruit kunnen helpen.
Meer dan 200 lokale mandatarissen volgden Boerenbonds webinar over het BRV. Ontdek waarom we hen vroegen landbouw een volwaardige plek te geven in het Vlaamse ruimtelijk beleid.
Voor Patrick en Chiel Lemahieu-Ameloot begint een teeltplan niet bij de hoogste opbrengst, maar bij bodem, rotatie en wat hun bedrijf aankan. Ontdek hoe ze rekenen met gemiddelden én ruimte laten voor onzekerheid.
Aardbeien telen vraagt lange dagen, maar Luc Fleerackers kiest bewust voor balans: naast zijn bedrijf maakt hij enthousiast tijd voor zijn gezin en de hobby's.
Voor het viaduct van Gentbrugge zijn zeven haalbare alternatieven geselecteerd. Ontdek tijdens een infomarkt wat de plannen betekenen voor de E17, E40 en R4 en hoe u uw mening kunt geven.
De eerste resultaten van frambozen onder zonnepanelen zijn veelbelovend: minder waterverbruik, meer klasse 1-fruit en een koeler teeltklimaat. Maar de opbrengst hangt af van het type paneel.
