Persoonlijke beschermingsmiddelen bij werkzaamheden in een behandeld gewas
Aangemaakt op
Na bespuiting van een gewas met een gewasbeschermingsmiddel moet je minstens wachten tot de spuitresten opgedroogd zijn en de kas voldoende geventileerd is, vooraleer je het veld of de kas opnieuw betreedt. Om dit te verduidelijken, worden vanaf nu nieuwe waarschuwingszinnen toegevoegd aan de toelatingen van gewasbeschermingsmiddelen.
Wie na een behandeling in het behandelde gewas werkt, komt in contact met de opgedroogde residuen van dit middel op het gewas. Dit kan leiden tot gezondheidsproblemen, zelfs als de toepassing een aantal dagen of weken ervoor plaatsvond. Het risico hangt onder meer af van de toxiciteit van het middel, de toegepaste dosis, de afbraaksnelheid van de residuen op het gewas, en de duur en intensiteit van het contact met het gewas.
Om het blootstellingsrisico tot een aanvaardbaar niveau te beperken, is het vaak nodig om een wachttijd in acht te nemen vooraleer er zonder persoonlijke beschermingsmiddelen in het gewas gewerkt kan worden. Wanneer het naleven van de volledige wachttijd technisch niet mogelijk is, omdat bepaalde werkzaamheden (zoals inspectie, snoeien, vruchtdunning, oogst) eerder uitgevoerd moeten worden, dan is het noodzakelijk om tijdens die activiteiten beschermende handschoenen en/of basisbeschermingskledij te dragen. Het strikt naleven en correct toepassen van deze risicobeperkende maatregelen is bepalend voor de bescherming van de gezondheid van de werkers en voor de geldigheid van de toelating voor het betreffende gebruik van het gewasbeschermingsmiddel.
Aangepaste voorschriften op de toelatingen
Om de noodzakelijke beschermingsmaatregelen bij werkzaamheden in een behandeld gewas te verduidelijken, werden in 2025 twee nieuwe waarschuwingszinnen opgesteld:
Om de gezondheid te beschermen, is het noodzakelijk om (chemisch bestendige handschoenen en) basisbeschermingskledij (die armen en benen bedekt) te dragen bij kortstondig (minder dan 2u per dag) en weinig intens contact met het gewas (bijv. tijdens inspectie of irrigatie). Afhankelijk van product tot product kan het gaan tot en met 1/2/3/4/7/10/14/21/28 dagen na behandeling.
Om de gezondheid te beschermen, is het noodzakelijk om (chemisch bestendige handschoenen en) basisbeschermingskledij (die armen en benen bedekt) / een lange broek te dragen bij langdurig contact (meer dan 2u per dag) of bij intens contact met het gewas (bijv. bij onderhoud en/of oogst). Afhankelijk van product tot product kan het gaan tot en met 1/2/3/4/7/10/14/21/28 dagen na behandeling].
Alle activiteiten die langer dan 2 uur per dag duren, ongeacht of ze intens contact met het gewas inhouden of niet, vallen onder de tweede zin. Ook alle activiteiten die intens contact met het behandelde gewas omvatten, zelfs wanneer ze minder dan 2 uur per dag duren, vallen onder de tweede zin.
Wanneer volgens de risicobeoordeling de aangegeven persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) langer dan 28 dagen na de toepassing van het gewasbeschermingsmiddel gedragen moeten worden, wordt er geen termijn vermeld. n dat geval moeten de voorgeschreven PBM altijd gedragen worden tijdens de beschreven activiteit, ongeacht wanneer de behandeling plaatsvond.
Geleidelijke aanpassingen sinds 2025
De nieuwe zinnen zullen geleidelijk aan op de toelatingen verschijnen. Ze worden sinds juni 2025 toegevoegd bij nieuwe toelatingen of vernieuwing van toelatingen en bij nieuwe gebruiken van bestaande toelatingen. Hierdoor zijn er tijdelijk verschillen mogelijk tussen gebruiken binnen een toelating, of tussen toelatingen van verschillende producten. We wijzen erop dat het gebruik van de nieuwe zinnen niet duidt op een groter risico voor een specifieke teelt of product, maar enkel een verduidelijking inhoudt voor de gebruiker van het gewasbeschermingsmiddel.
In de vroegere waarschuwingszinnen werd voorgeschreven om persoonlijkse beschermingsmiddelen (PBM) te dragen bij welbepaalde taken (inspectie/onderhoud/manipulatie/oogst), terwijl het risico vooral afhangt van de concrete handeling en de mate van fysiek contact met het gewas. Zo houdt inspectie vanuit een tractor een andere risico in dan inspectie wandelend doorheen het veld. Bij inspectie wordt ook al eens onkruid of een zieke plant uitgetrokken (onderhoud of manipulatie). Om beter overeen te komen met de handelingen in de praktijk, worden de voorschriften opgesplitst in 2 afzonderlijke zinnen waarin de activiteiten beschreven worden op basis van de intensiteit en de duur van contact met het gewas.Voorheen werden in waarschuwingszinnen vooral beschermende handschoenen vermeld, omdat basisbeschermingskledij als goede landbouwpraktijk werd verondersteld. In de praktijk blijkt het dragen van een overall of een lange broek en een hemd met lange mouwen echter sterk te variëren naargelang het weer. Daarom wordt de vereiste beschermende kledij voortaan expliciet vermeld wanneer dit volgens de risicobeoordeling noodzakelijk is. Ook wanneer dit (nog) niet op het etiket staat, blijft het aanbevolen om uit voorzorg altijd basisbeschermingskledij te dragen bij werkzaamheden in een behandelde teelt. Die kledij beperkt de blootstelling aan opgedroogde spuitresiduen en is extra belangrijk wanneer niet precies bekend is welke middelen wanneer in de teelt werden toegepast. Daarnaast beschermt ze ook tegen UV-straling en insecten. Bij warm weer is dit niet altijd comfortabel, maar het blijft belangrijk om hier bewust mee om te gaan.
In de waarschuwingszinnen wordt de termijn na toepassing van het gewasbeschermingsmiddel aangegeven waarbinnen de vermelde PBM verplicht gedragen moeten worden. Deze termijn komt per definitie overeen met de wachttijd waarvan sprake in de inleiding. Pas na deze wachttijd kan de werker volgens de risicobeoordeling zonder PBM het perceel betreden en het gewas manipuleren. Het invoeren van een wachttijd voor bepaalde activiteiten is steeds te verkiezen boven het dragen van PBM.
Graag verwijzen we naar deze pagina van de FOD volksgezondheid voor meer uitleg over:
de activiteiten die weinig intens of intens contact met het gewas omvatten,
basisbeschermingskledij en chemisch bestendige handschoenen,
de verantwoordelijkheid van de werkgever, risicoanalyses en de hiërarchie van preventiemaatregelen voor gezondheid en veiligheid op het werk (het STOP-principe) waarin PBM de laatste optie is,
courante misvattingen over het risico bij herbetreding in een opgedroogd perceel en bij de oogst.
Bayer toont op zijn proefplatform hoe gewasbescherming evolueert naar gerichte, goed getimede combinaties. Van aardappelen tot tarwe en mais: resistentie, timing en formulering bepalen steeds vaker het verschil.
Beitems Bodemfestival bracht landbouwers, onderzoekers en machinebouwers samen rond bodemgezondheid, met demo’s, getuigenissen en praktijkinzichten over innovatie, precisielandbouw en duurzaam bodembeheer.
Boerenbond bracht landbouwers in Ronse en Wetteren samen rond slim energiebeheer, met praktische inzichten over zonnepanelen, batterijen en kosten op het erf.
Aardappeltelers in de EU schakelen terug na de prijs- en voorraadcrisis: het areaal consumptieaardappelen daalt fors, vooral in Vlaanderen, terwijl de vrije markt voor verwerking uitzonderlijk zwak blijft.
Doornappel rukt op in meerdere percelen: snel ingrijpen voorkomt zaadvorming en verspreiding. Kom meer te weten over de aanpak per teelt en lees hoe je planten veilig verwijdert.
Bayer toont op zijn proefplatform hoe gewasbescherming evolueert naar gerichte, goed getimede combinaties. Van aardappelen tot tarwe en mais: resistentie, timing en formulering bepalen steeds vaker het verschil.
Beitems Bodemfestival bracht landbouwers, onderzoekers en machinebouwers samen rond bodemgezondheid, met demo’s, getuigenissen en praktijkinzichten over innovatie, precisielandbouw en duurzaam bodembeheer.
Doornappel rukt op in meerdere percelen: snel ingrijpen voorkomt zaadvorming en verspreiding. Kom meer te weten over de aanpak per teelt en lees hoe je planten veilig verwijdert.
De sectorvakgroep Fruit trok naar Diest voor een boeiende bijeenkomst over driftreductie, robuuste rassen en inspirerende bedrijfsbezoeken bij fruit-, witloof- en wijnbedrijven.
In bieten duikt de eerste cercospora op na de combinatie van een lange hitteperiode hitte en buien. Controleer je percelen snel en start tijdig met een preventieve behandeling om schade te beperken.
Proefstation voor de Groenteteelt en Proefcentrum Hoogstraten fuseren tot Harvestis. De directeurs leggen uit hoe die nieuwe praktijkonderzoeksfederatie telers beter wil ondersteunen met gerichte innovatie.
