In België is het gebruik van chloorprofam (CIPC) op aardappelen sinds 1 juli 2020 verboden. De naleving van dat verbod wordt opgevolgd via staalnames in aardappelbewaarloodsen in heel Europa. Daarbij wordt gekeken of nergens de (tijdelijke) maximale residulimiet wordt overschreden, die kan wijzen op gebruik van CIPC. In seizoen 2024-2025 werden in dat kader 114 stalen genomen in België. De resultaten voldeden overal aan de norm.
Bij een verbod op het gebruik van een gewasbeschermingsmiddel om van gezondheidsredenen wordt normaal een Europese verordening gepubliceerd die de maximale residulimiet (MRL) op 0,01 mg/kg brengt (detectielimiet). Brancheorganisatie Belpotato nam in 2020 initiatieven om dit mee in goede banen te leiden. Belpotato stelde een reinigingsprotocol voor loodsen ter beschikking van de sector maar zocht ook mee naar een oplossing voor het uitrollen van een tijdelijke MRL. De tMRL werd door Verordening 2021/155 in 2021 aanvankelijk vastgelegd op 0,4 mg/kg en werd dat najaar ook van toepassing. De MRL is niet onmiddellijk verlaagd naar 0,01 mg/kg maar de sector kreeg de kans om de MRL stelselmatig te verlagen op voorwaarde dat jaarlijkse analyseresultaten van CIPC in aardappelbewaarloodsen worden voorgelegd.
Nieuwe tMRL vanaf 6 januari 2026
De resultaten van de acties van hebben een positieve daling van CIPC-residuen in heel Europa laten zien, waarbij de tMRL werd nageleefd. Op basis van de ingezamelde data van vorige seizoenen verlaagde de Europese Commissie de tMRL in aardappelen naar 0,35 mg/kg (EU Regulation 2023/377). Een verdere verlaging van de tMRL naar 0,2 mg/kg is recent gestemd en van toepassing vanaf 6 januari 2026. Daarover was Belpotato.be in zeer nauw contact met Belgapom over het bemonsteringsplan voor de voorbije en de komende jaren. Ook stelde Belpotato.be een veiligheidsadvies voor verneveling ter beschikking van de sector, als alternatief voor het gebruik van CIPC.
Meten is weten
Belpotato, met grote steun van Belgapom, werkt al enkele jaren mee aan deze jaarlijkse staalname die Europees gecoördineerd wordt. Ook in opslagseizoen 2024-2025 werden CIPC-residuen verder gemonitord. Op basis van het voorstel vanuit de Europese aardappelverwerkers (EUPPA) was het streefaantal voor België opnieuw 220 stalen. CKCert voerde de staalnames uit, Primoris deed de analyses. De aardappelverwerkende bedrijven bezorgden Belgapom elk een lijst met bewaarloodsen die als basis diende voor de bemonstering door CKCert. Tijdens Interpom 2024 kon je op de stand van Boerenbond ook opgeven of je wou meewerken aan deze analyses van CIPC in de aardappelloodsen. De staalname en samenwerking binnen de Europese koepelorganisatie EUPPA stelt ons in staat om voldoende resultaten te genereren die aan de Europese Commissie kunnen bezorgd worden als rechtvaardiging van de tMRL.
Goede resultaten voor België
In seizoen 2024-2025 werden 114 stalen genomen in België. De meerderheid van deze stalen (93%) toonde geen CIPC-residu. In slechts acht stalen werd een CIPC-residu hoger dan 0,01 mg/kg gedetecteerd. Stalen positief voor CIPC vertoonden residugehaltes tussen 0,013 en 0,066 mg/kg. Deze stalen waren bijgevolg allemaal onder de huidige tMRL van 0,35 mg/kg. Zelfs de nieuwe tMRL lijkt geen probleem te zijn. De resultaten tonen aan dat de CIPC-residuen in Belgische aardappelbewaarloodsen jaarlijks blijven dalen. In 2025 ging de Europese Commissie akkoord met de vraag van de sector om de rapportagefrequentie te verlagen naar een keer per twee jaar. De eerstvolgende staalnamecampagne zal dus doorgaan in seizoen 2026-2027.
Het gros van de genomen stalen van het voorbije bewaarseizoen komt uit de provincie West-Vlaanderen (22,81%), gevolgd door Oost-Vlaanderen (19,30%) en Henegouwen (18,42%). Net zoals vorig seizoen was Fontane de meest bemonsterde variëteit (58,77%), gevolgd door Jelly (7%) en Bintje (6%). De staalnames werden uitgevoerd tussen januari en mei van dit jaar.
Deze resultaten tonen aan dat de landbouwers heel wat en correct de maatregelen blijven opvolgen. Intensieve reiniging van kisten en loodsen brengt echt mooie resultaten. We hopen dat deze trend zich de komende jaren kan verderzetten.
