GLB, MAP7 en duurzaamheid hoog op de agenda van de sectorvakgroep akkerbouw

​Meer aandacht voor de akkerbouwer in het nieuwe GLB

Terwijl er Europees op het hoogste politieke niveau nog gesleuteld wordt aan het Europees meerjarig financieel kader, is Vlaanderen zich al volop aan het voorbereiden op het nieuwe GLB dat op 1 januari 2028 van start gaat. De vraag is of die timing realistisch blijft? De inhoudelijke lijnen worden wel nu uitgetekend en daarin wil de sectorvakgroep akkerbouw zijn verantwoordelijkheid opnemen. In deze fase is het cruciaal dat we het huidige GLB-budget minstens op peil houden en eigenlijk moet dit worden geïndexeerd. Door de vele vergroeningsmaatregelen voelt dit niet meer aan als een zuiver landbouwbudget, dit is zeer belangrijk in het publieke debat.

Voor de akkerbouwers is het belangrijk dat sectorale interventies, zoals de GMO voor groenten en fruit, buiten het geoormerkt budget worden gebracht en met aanvullend budget worden ondersteund. Voor de sectorvakgroep akkerbouw is het duidelijk dat er meer steun mag gaan naar de plantaardige productie, ook in instrumenten als het VLIF mag dit meer expliciet naar boven komen. Het VLIF wordt als een zeer belangrijke hefboom gezien, waar verder verbeterd kan worden. De diversiteit aan ecoregelingen, beheersovereenkomsten en agro- en milieumaatregelen mag breed blijven zodat er voor iedere landbouwer iets inzit, weliswaar met belangrijke aandacht voor de definitie van een actieve boer wie van deze steunmaatregelen gebruik mag maken.

De sectorvakgroep akkerbouw wil zoveel mogelijk maatregelen met een link naar de landbouwproductie, niet-productieve gewassen zoals faunamengsel over volledige akkers wordt niet gewaardeerd en wordt niet als duurzaam ervaren. Wel zijn er meer mogelijkheden nodig voor het beheren en onderhouden van bufferstroken. De inspanningen die boeren doen, moeten blijvend worden gewaardeerd omdat de kosten gemaakt worden en het resultaat niet altijd zeker is en afhankelijk is van veel factoren die niet altijd te voorspellen zijn. De sectorvakgroep akkerbouw hecht ook meer belang aan de ecoregelingen ten opzichte van de beheersovereenkomsten. Vanuit het beleid is het wel een aandachtspunt om de voorwaarden niet jaarlijks aan te passen, omdat dit aanleiding geeft tot het maken van fouten. In veel van de huidige regelgeving is er geen mogelijkheid tot pleksgewijze onkruidbestrijding waardoor veel boeren afhaken, hier dient echt gekeken te worden naar een oplossing. De huidige kennisportefeuille wordt vrij complex ervaren, gevraagd wordt naar en voldoende groot aanbod van aanbod gestuurde vormingen en opleidingen.

Sleutels tot duurzaamheid zelf vasthouden

Sinds enkele jaren, mede onder druk vanuit de keten en het beleid, werkt Vegaplan aan een duurzaamheidsmonitor. De monitor moet om de 3 jaar worden ingevuld, als voorbereiding op de Vegaplan audit. De Vegaplan duurzaamheidsmonitor heeft als doel om de duurzaamheidsinitiatieven die reeds worden toegepast in de primaire plantaardige productie in kaart te brengen en te kwantificeren en zo te voldoen aan de maatschappelijke en commerciële verwachtingen op het gebied van duurzaamheid. Daarnaast biedt dit instrument ook een overzicht aan de landbouwers van mogelijke duurzaamheidsinitiatieven die zij vrijblijvend op hun bedrijf kunnen implementeren om zo hun duurzaamheid te verhogen. We merken dat zo’n duurzaamheidsmonitor geen statisch gegeven is en moet mee evolueren met de tijd.

De sectorvakgroep akkerbouw denkt daarom mee na over de mogelijke evoluties van deze duurzaamheidsmonitor. Toch is er ook een duidelijke rode lijn waar de sectorvakgroep aangeeft dat er geen bijkomende inspanningen of gegevensdelingen meer kunnen gevraagd worden van de boer als daar niets extra financieel tegenover staat. Met dit cruciaal aandachtspunt gaan we volgende sectorvakgroepen verder aan de slag om te kijken waar er mogelijkheden liggen.

MAP7 evalueren met gezond boerenverstand

De sectorvakgroep akkerbouw is verbaasd dat er zoveel druk is op een snelle evaluatie van MAP7. Belangrijk is de oefening die opgestart is over de evaluatie van de MAP-meetpunten in Vlaanderen om na te gaan of er wel overal voldoende impact van de landbouwsector meetbaar is. Een evaluatie van MAP7 was volgens ons pas mogelijk conform de afspraken na twee winterjaren na het ingaan van de nieuwe maatregelen in MAP7. We merken ook dat nog niet alles wat afgesproken was, uitgevoerd is in kader van MAP7. Denk maar aan het ontbreken van een wettelijke basis voor het verlengen van de uitrijregeling voor het effluent. De sectorvakgroep vraagt zich af waar men op wacht om dit wettelijk wel mogelijk te maken? Best is nu om eerst daarop te focussen in plaats van nu al terug te beginnen met nieuw beleid uit te vinden.

De sectorvakgroep geeft aan dat er geen marge is voor extra beleid en dat het belangrijk is dat er een signaal komt naar de sector om ook eens goed naar het terrein te velde te kijken. Iedereen is tegen kalenderlandbouw, maar in totaal onverantwoorde agrarische omstandigheden van extreme droogte en bijzonder hitte verplicht worden om vanggewassen in te zaaien uit schrik voor een boete is echt wel een brug te ver. De sectorvakgroep akkerbouw verwacht een duidelijk signaal van het beleid en wil dat er veel meer gekeken wordt naar de goede agrarische praktijken zodat dit ook vertaald kan worden in de regelgeving. Tot slot merkt de sectorvakgroep op dat de impact van de droogte en hitte op de opbrengst en N-opname van de gewassen zeer groot zal zijn. Dit zal een zeer grote impact hebben op de reststikstof bij sommige teelten waarbij het essentieel zal zijn om de x-factor die voorzien is bij de aanpassing van de reststikstofnormen in rekening te brengen.