Beleidsplan Ruimte Vlaanderen: erkenning van land- en tuinbouw als strategische sector

De Vlaamse Regering heeft een akkoord gevonden over het ontwerp van Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, met daarin ook een nieuw beleidskader" Ruimte voor land- en tuinbouw". Het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen is de opvolger van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen en bepaalt de krijtlijnen voor het ruimtelijk beleid in Vlaanderen tijdens de komende decennia. Het nieuwe ontwerp bevat een aantal duidelijke en belangrijke keuzes voor de land- en tuinbouwsector.

Boerenbond is alvast tevreden dat de Vlaamse Regering 765.000 hectare landbouwgrond als landbouwgrond erkent en zo ook het strategisch belang van onze land- en tuinbouwsector bevestigt. Maar het is nog belangrijker dat land- en tuinbouwers de grond die ze vandaag gebruiken ook in de toekomst effectief kunnen blijven gebruiken als landbouwgrond. Landbouw moet in deze gebieden bovendien te allen tijde als de normale activiteit beschouwd worden. Daarom is het belangrijk dat er een wettelijk initiatief komt om landbouwgrond te beschermen.

Land- en tuinbouw van strategisch belang

Het plan vertrekt expliciet vanuit het strategische belang van de Vlaamse land- en tuinbouw voor onze voedselzekerheid. De Vlaamse Regering erkent ook expliciet de cruciale economische en maatschappelijke rol van de sector als leverancier van voedsel, grondstoffen en ecosysteemdiensten. Landbouw wordt gezien als een economische motor die de basis vormt voor onze agrovoedingsketen en die bovendien in belangrijke mate het uitzicht van het Vlaamse landschap bepaalt.

Voldoende ruimte voor landbouw: 765.000 ha

Het is logisch dat voor voedselproductie ruimte nodig is. Het ontwerpplan stelt daarom als doelstelling 765.000 ha agrarisch gebied voorop. Dat is 15.000 ha meer dan er voorzien is in het huidige Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. Er zal 30.000 ha aan harde bestemmingen worden omgezet in open ruimte, waarvan de helft voor landbouw en de andere helft voor natuur en bos. Binnen dat landbouwgebied wordt landbouw als hoofdgebruiker benoemd. Al wordt ook wel duidelijk gesteld dat een deel van de agrarische structuur verweven is met bos en natuur. 70.000 ha wordt daarom als natuurverwevingsgebied aangeduid, waarbinnen met stimulerend beleid kan worden ingezet op verhogen van de natuur- en landschapswaarden. Ook in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen was al sprake van 70.000 ha natuurverwevingsgebied. Belangrijk is nog dat het herbevestigd agrarisch gebied opnieuw uitdrukkelijk wordt benoemd. Wanneer dat gebied in de toekomst toch nog zou worden herbestemd, geldt een compensatienorm.

Toegang tot grond en inzet van publieke landbouwgronden

Het beleidsplan erkent dat grond de basis blijft voor Vlaamse land- en tuinbouwbedrijven. Toegang tot grond wordt daarom ook gezien als een fundament voor weerbare landbouwbedrijven. Het plan erkent dat de beschikbaarheid van publieke landbouwgronden een directe impact heeft op de toekomst van heel wat Vlaamse landbouwbedrijven. Daarom worden ook acties voorzien om het agrarisch gebruik van die publieke landbouwgronden te garanderen.

Aanpak van zonevreemd gebruik

Het landbouwgebied staat onder druk, onder meer door zonevreemd gebruik. Daarom zal er gewerkt worden met een strikt en eenduidig beoordelingskader voor nieuwe zonevreemde functiewijzigingen. De Vlaamse Regering wil de regels voor functiewijzigingen evalueren, landbouwsites maximaal voor landbouw behouden en sterker inzetten op agrarisch hergebruik van vrijkomende sites. Ook de positie van jonge landbouwers krijgt daarbij aandacht.

Nieuwe vorm van beheerplannen met meer flexibiliteit

Het beleidskader voor landbouw wil met een nieuwe vorm van beheerplannen voorkomen dat de aanleg van natuur op percelen een beperking inhoudt voor landbouwers. Zo’n beheerplan moet het mogelijk maken om tijdelijke natuur toe te laten: landbouwers kunnen inzetten op natuur, zonder dat die hen later in de bedrijfsvoering beperkt.

Ook nog aandachtspunten

Het beleidskader voor landbouw bevat ook enkele elementen die nog wat bezorgdheid oproepen. Zo wordt sterk ingezet op het principe dat het fysisch systeem mee sturend is. Daarbij krijgen bodem, waterhuishouding en klimaatadaptatie een grotere rol in toekomstige ruimtelijke keuzes.

Ook de ambitie om AGNAS-processen te versnellen, ook op het vlak van bijkomende bos- of natuuraanduiding, de ambities rond natuurverweving, groenblauwe dooradering, en het uitdoven van landbouwgebruik in groene bestemmingen, roepen nog vragen en bezorgdheden op.

Boerenbond volgt het proces verder op

Het huidige document betreft nog een voorontwerp. Over het voorlopig vastgestelde plan wordt een adviesronde en een openbaar onderzoek gehouden, zodat alle stakeholders en het ruime publiek feedback kunnen geven. De komende maanden zullen we het dossier verder analyseren en waar nodig ook de nodige inspraakreacties aanleveren.