Maandag 16 november organiseerde studiekring melkveehouders Brugge en infoavond over stikstofreducerende technieken voor melkveehouders die meer dan 25 procent reductie opleveren. Drie bedrijven mochten hun techniek voorstellen aan een groep van 50, in hoofdzaak zeer jonge melkveehouders. Het koetoilet van Hanskamp, de LelySphere van Lely en de Rundverluchter van CB groep kregen elk een klein uur om de voor- en nadelen van hun systeem uit te leggen.
Ammoniak reduceren
De 100% of klassieke melkveestal is een ligboxenroosterstal met natuurlijke ventilatie, waar koeien jaarrond in de stal blijven. Ammoniak ontstaat in een klassieke melkveestal in hoofdzaak op twee plaatsen. Als urine en faeces samen komen op de vloer van je stal en daar tijd krijgen om samen te reageren, dat is zowat 60% van de ammoniakproductie. De kleine helft van de ammoniak ontstaat in de mestopslag onder de roosters, waar een evenwicht in ammoniakconcentratie ontstaat, maar de natuurlijke ventilatie van de stal neemt deels ook de lucht van boven de mest mee en zo raakt die lucht uit evenwicht en stelt ze opnieuw ammoniak vrij. Ammoniak reduceren moet deze zaken vermijden. De drietechnieken doen dit ofwel door mest en urine gewoon deels niet samen te laten komen (urine afvangen in het koetoilet), ofwel door verblijftijd op de vloer te reduceren en de kelderlucht te wassen (Lelysphere), ofwel door de lucht van de volledige stal te wassen en niet natuurlijk te laten ontsnappen uit de stal (Rundverluchter). De meeste beschikbare technieken voor melkvee zijn vloersystemen die voorlopig allemaal 25 procent reductie halen, maar omdat je dit maar op een deel van je melkkoeien en niet op alle dieren op je bedrijf reductie kan toepassen, is dit vaak onvoldoende om je PAS referentie te realiseren met behoud van zelfde aantal melkkoeien.
Cowtoilet
Dylan Ruiterkamp van firma Hanskamp stelde het Cowtoilet of koetoilet voor of de R-1.29, techniek erkend voor 35% reductie. Deze omgevormde doorloopkrachtvoerbox start van het principe dat als je wrijft bij een koe op de strook tussen de vulva en de uier ze gaat urineren. Als dan een opvangpot met afzuiging er onder kan duwen en via vacuum de urine kan afzuigen naar een aparte gesloten opvang, kan deze urine niet reageren met faeces op de vloer van de stal of in de kelder. Door koeien te lokken met krachtvoer (min 1 kg per dag, min 1/3de van de dagelijkse KV gift) lukt het om koeien gemiddeld 5 keer per dag in het potje te laten gaan. In combinatie met beweiding mag het aantal bezoeken proportioneel met de beweidingstijd verrekend worden. Per 25 koeien is 1 koetoilet nodig, je vangt per koe zowat 10 liter urine per dag op, die je in functie van ideaal gebruik zowat 300 dagen moet kunnen bewaren of dus 3m³ per koe per jaar in dichte aparte mestopslag of zak.
Hanskamp heeft projecten lopen om, via een eenvoudig model van omgekeerde osmose, deze apart opgevangen urine om te vormen in een Renure meststof, die straks misschien aan 80kg boven de 170 kg N dierlijk kan toegepast worden. Met een waterslang ter plaatse en een paar minuten werk is het toestel proper en mestvrij te houden. Plaatsbehoefte is 1 meter breed en de lengte van een dubbele rij ligboxen. Cowtoilet integreren in een melkrobot is geen goed idee, want verstoort het werkritme en de functie van melkrobot. In de praktijk lukt het voor koeien om en 2,5-3 keer op bezoek te gaan in de melkrobot en minstens 5 keer in het koetoilet. Systeem is integreerbaar in zowel bestaande als nieuwe stallen, 5,5m² besmeurbare oppervlakte is ook hier een voorwaarde. Sedert 2de kwartaal staat het koetoilet op de PAS lijst en is ze aanvraagbaar in kader van PAS AERI VLIF, maar de eerste installati in Vlaanderen moet nog geplaatst worden.
‹
›
actiefoto’s LelySphere
Peter Vereyken van Lely stelde de LelySphere voor of de R-1.1, een installatie die oorspronkelijk gemaakt is om mest te gaan opsplitsen in verschillende stromen en uiteindelijk bleek zeer sterkt ammoniak te reduceren in het totaalplaatje (-77% van 13 naar 3 kg per melkkoe). Basis is een luchtwasser op de kelder (N-Capture). Om dit te kunnen realiseren moet je een onderdruk creëren in de kelder en dus zo veel mogelijk de luchtinlaat in de kelder beperken. Startend van de klassieke roostervloer, haak je inox latjes in de roosterspleten, zowat 2 tot 3 mm lager, met net genoeg gaatjes in de lat en marge rond de lat, zodat de urine wel snel kan weglopen en de faeces bovenop blijft liggen. De collector of meststofzuiger verwijdert de faeces regelmatig (12 keer per dag) van de vloer en kan de ‘dikke fractie’ ofwel lossen in de mestkelder bij de urine via een sifon, of in een externe opslag. Om praktische redenen ga je best je roosters opruwen voor dat je de inox strips er in haakt.
Grote uitdaging is de voorwaarde dat de meststofzuigers ook 3 liter water per vierkante meter per dag verspreiden over het vloeroppervlak, dat is bij maximum 5,5 m² besmeurbare oppervlakte per koe zowat 6m³ water die je moet hebben, kunnen verdelen en deels ook moet kunnen opvangen mee met de mest.
De N-capture wast via zwavelzuur de ammoniak uit de lucht en vormt vloeibare ammoniumsulfaat een kunstmestvorm die via de veldspuit verdeelbaar is over je teelten, maar heel snel uitkristalliseert, dus direct na gebruik de spuit meervoudig sproeien. Om de lucht te kunnen afzuigen is 30 tot 40 cm vrije ruimte tussen de onderkant van de roosters en/of de draagbalken en het mestvolume in de kelder noodzakelijk, maar dat je anderzijds geen valse lucht mag zuigen. Dat maakt dat je zeer goed moet weten hoe je kelder in elkaar zit. Bij nieuwbouw worden in de keldermuren extra gaten geboord net onder roosteroppervlak. De kelder kan ook zo ontworpen worden om de urine en faecesfractie apart te houden om later apart te bemesten om Renure te produceren. De N-capture kan 325m² kelder afzuigen, bij nieuwbouw kan het ook een kostenbewuste optie zijn om enkel onder de loopgangen een urineopvang en afzuigbare luchtgang te bouwen en de rest in een externe afgesloten mestopvang over te pompen, al dan niet met vergister ertussen.
Kostprijsgewijs is de Lelysphere natuurlijk een stevige investering, niet enkel aan installatiekosten, maar ook het onderhoud van collectoren, N-capture, maar ook energie- en waterverbruik. Op 1 bedrijf in Vlaanderen draait de Lelysphere ondertussen 2 jaar, een tiental installaties zijn ondertussen vergund.
Rundverluchter vanuit perspectief van de koeien
Rundverluchter of luchtwasser
Stijn Crombez en Stef De Cort van CB groep stelden het concept van de Rundverluchter of luchtwasser voor melkveestallen voor of de R-1.8 techniek die erkend is voor 45% ammoniakreductie. Basisvoorwaarde voor de fiche is wel minimaal 120 melkkoeien. Op varkensstallen is deze techniek de standaard, maar past dat ook op een normaal natuurlijk geventileerde melkveestal? En hoe doen koeien dat in volledig mechanisch geventileerd systeem?
Groot voordeel van deze techniek is dat je in je stal niet anders moet werken dan je gewoon bent, roosters of volle vloer, besmeurbare oppervlakte speelt geen rol, geen schuifsystemen of beurten tellen, enkel garanderen dat de lucht continu wordt afgezogen door de luchtwasser. CB groep spreekt over 70 tot 80% ammoniakreductie, maar de erkenning is 45%. De normale luchtinlaat moet vast of bijna dicht gemaakt worden, poorten mogen maximaal 5% van de tijd open staan om in en uit te rijden.
Bij nieuwbouw kan gekozen worden om compacter te bouwen (lager en kleiner), om minder volume lucht te moeten door de stal sleuren. Standaard zijn dan bijna dichte zijkanten, zoals vaste netten 97% dicht. Bij nieuwbouw kan aan de inlaatkant gekozen worden voor een padkoeling of adiabatische koeling die water mee verdampt in de ingaande lucht, plaatsen van ventilatoren in de stal is in principe niet meer nodig. Een kelder kan, maar een externe mestopslag kan perfect ook mee afgezogen worden naar de luchtwasser. Een serrestal bovenbouw is praktisch moeilijk om de correcte luchtgeleiding richting luchtwasser te garanderen.
De chemische luchtwasser op zwavelzuur vraagt een groot volume beschikbaar water om de werking van de wasser continu te garanderen. Is het water niet voldoende gegarandeerd beschikbaar, dan wordt er niet geplaatst. Het spuitwater is een kunstmest vorm, die via de juiste analyses en erkenningen vlot kan worden afgezet.
CB groep participeert in het het Circlair concept, waarbij de nitraatwasser met salpeterzuur in plaats van zwavelzuur werkt, maar die wel als groot voordeel zou hebben dat er amper nog water nodig is in de wasser. Het spuiwater wordt dan ammoniumnitraat ipv ammoniumsulfaat. Deze techniek komt veelbelovend uit testen op andere type stallen (o.a. kalveren), volgende stap zou kunnen zijn ze uit te meten op 4 tal melkveebedrijven.
Op vandaag draait de rundverluchter op 1 locatie in Vlaanderen, 2 volgende worden binnenkort geplaatst.
Al deze technieken hebben het voordeel dat ze dus meer ammoniak reduceren dan de 25 procent en het totaalplaatje op het bedrijf kunnen doen kloppen, maar er hangt een stevige investerings- en onderhoudskost aan met voorwaarden rond energie beschikbaarheid en vaak ook waterbeschikbaarheid. Correct uitvoeren volgens de PAS fiches is essentieel, lees ze meermaals vooraleer je er aan begint. Eens vergund is er voor deze technieken zowel bij renovatie als nieuwbouw een stevig percentage PAS AERM steun te krijgen, maar zeer correct uitvoeren van hoe de techniek is vergund is essentieel.
Heb je vragen over of deze technieken iets zijn? wil je aan de slag gaan met rekenen waar je kan uitkomen, weet dan dat je bij Boerenbond terecht kan voor een gratis gePASt advies bij onze PAS consulenten, meer daarover via deze link https://www.boerenbond.be/diensten/pas-advies
Studiekring Melkveehouders Brugge kijkt terug op een boeiende, informatieve studieavond.
Prijzen nuchtere kalveren: daling, vooral voor lichtere kalveren. Gaan jouw nuka's op export naar Nederland, bespreek dat alvast met je kalverhandelaar.
Voor export van kalveren naar Nederland moeten de kalveren in het kader van blauwtongbestrijding minstens 14 dagen vooraf met een insecticide behandeld worden. Dit moet door een dierenarts gebeuren die dit ook moet attesteren. Sinds begin november heeft het FAVV de controles hierop verscherpt.
De projectpartners benadrukken dat landbouwers nood hebben aan een duidelijk kader dat rechtszekerheid en een correcte vergoeding biedt wanneer ze vrijwillig investeren in natuur en landschap.
Tijdens deze infosessies komen telkens 5 digitale teeltregistratiesystemen voor akkerbouw en ruwvoeders aan bod. Vergelijk aanbieders en bereid je bedrijf voor op het verplichte digitale gewasbeschermingsregister vanaf 2027.
Ontdek tijdens praktijkbezoeken hoe biologische vleesveehouderij past binnen een regeneratief landbouwbedrijf, welke economische keuzes tellen en hoe je kwaliteitsvol rundvlees succesvol afzet.
Mogen frieten nog op het schoolmenu? Hoe pak je een bedrijfsoverdracht aan? En wat als een stalbrand alles verwoest? In deze aflevering van Boer&Bondig hoor je de antwoorden en ontdek je hoe pluimveehouder Wim zijn bedrijf na een zware brand weer opbouwde.
Ontdek tijdens de Lunchdate van 26 november hoe de nieuwe voertuigbibliotheek werkt, welke voertuigen je vanaf januari 2027 moet registreren en wat dit betekent voor je vergunning voor uitzonderlijk vervoer.
Het nieuwe Beleidsplan Ruimte West-Vlaanderen erkent landbouw als pijler van open ruimte en economie. Wat betekenen de keuzes rond water, bodem en hergebruik concreet voor landbouwbedrijven?
De Raad van State bevestigt dat nationale parken vandaag geen rechtsgevolgen hebben. Maar eerdere beleidsinstrumenten tonen hoe richtinggevende kaders later toch sturend kunnen worden—een risico dat de Vlaamse Regering volgens Boerenbond actief moet afdekken.
Meer dan 200 lokale mandatarissen volgden Boerenbonds webinar over het BRV. Ontdek waarom we hen vroegen landbouw een volwaardige plek te geven in het Vlaamse ruimtelijk beleid.
De bijgestuurde Ventilus-vergoeding is ontoereikend voor landbouwbedrijven. We vragen een billijke regeling voor schade aan stallen, loodsen en andere bedrijfsinfrastructuur.
Laat je tractoren registreren en regel meteen je vergunning voor uitzonderlijk vervoer. Ontdek waar je terechtkan voor een gratis zitdag in Westrozebeke en welke documenten je meebrengt.