Energie staat vandaag hoog op de beleidsagenda. De toenemende elektrificatie, schommelende energiekosten, ambitieuze klimaatdoelstellingen en een elektriciteitsnet dat steeds vaker onder druk staat, hebben een directe impact op de bedrijfsvoering en investeringsplannen van land- en tuinbouwbedrijven. De komende jaren staan bovendien verschillende beleidswijzigingen op stapel die gevolgen hebben voor onze sector. Dit zijn de ontwikkelingen die je best nu al op de radar houdt.
1. Vlaamse taxshift
Op 10 juli keurde de Vlaamse regering het voorontwerp van wijzigingsdecreet rond de Vlaamse energietaxshift een eerste keer goed. Vanaf 2028 verschuiven beleidskosten van de elektriciteitsfactuur naar fossiele brandstoffen voor verwarming. De bedoeling is duidelijk: elektriciteit goedkoper maken en fossiele verwarming duurder, zodat investeringen in elektrificatie, zoals warmtepompen aantrekkelijker worden.
De Vlaamse taxshift bestaat uit 3 verschuivingen, goed voor zo’n 316,9 miljoen euro aan lasten die verschuiven van de elektriciteitsfactuur naar fossiele brandstoffen voor verwarming. Daarnaast is er nog een bijkomende verlaging van de elektriciteitsfactuur van 174,6 miljoen euro. Voor de land- en tuinbouw betekent dit naar schatting een netto kostenverlaging van 10,4 miljoen euro. De beleidskosten op elektriciteit dalen met 15,9 miljoen euro, terwijl de kosten op fossiele brandstoffen met 5,4 miljoen euro stijgen.
Wat dit concreet voor jouw bedrijf betekent, hangt af van je energieprofiel: hoeveel elektriciteit, aardgas, stookolie of andere brandstoffen je verbruikt, en of je bent aangesloten op laag- of middenspanning. Bedrijven met een relatief hoog elektriciteitsverbruik kunnen voordeel halen uit de hervorming. Wie vooral verwarmt met fossiele brandstoffen zal rekening moeten houden met hogere kosten. Een overzicht van de impact van de verschuivingen op fossiele brandstoffen vind je via onderstaande link op onze website. Zo kan je nagaan wat de impact is op de energiekost op jouw bedrijf.
In het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) legt de Vlaamse overheid haar klimaatdoelstellingen vast en schetst ze hoe die moeten worden gerealiseerd. Voor de landbouwsector wordt een belangrijk deel van de inspanning verwacht via een verdere vermindering van de emissies uit energieverbruik. Die emissies komen onder meer van de verwarming van stallen en mobiele machines, maar het grootste deel is afkomstig van warmte-krachtkoppeling (wkk) uit de glastuinbouwsector. Daarom wil de Vlaamse regering werk maken van een convenant Glastuinbouw, met als doel deze energetische emissies te reduceren.
Onze glastuinbouwbedrijven hebben momenteel echter niet de technieken om van vandaag op morgen af te stappen van warmte-krachtkoppeling. De vraag is ook of dat maatschappelijk gezien wel wenselijk is. Wkk is niet alleen een bijzonder efficiënte technologie, maar speelt ook een cruciale rol in de Vlaamse elektriciteitsvoorziening. Glastuinbouwbedrijven met wkk’s hebben daarnaast vaak ook al e-boilers en ledbelichting. Deze verschillende installaties worden flexibel ingezet om ons elektriciteitsnet te ondersteunen en het net dus in balans te houden. Plots de lat te hoog leggen, zou dan ook niet alleen de glastuinbouwsector treffen maar het hele energiesysteem onder druk zetten.
Gesprekken convenant van start
De eerste sessies met vertegenwoordiging uit de hele sector vonden plaats in mei en juni. Het is de doelstelling om het convenant eind dit jaar klaar te hebben. In die sectorovereenkomst zullen verschillende beleidsmaatregelen worden opgenomen die de sector helpen om op een duurzame manier - zowel voor het klimaat als voor de sector - stappen vooruit te zetten.
De grote lijnen bestaan uit:
Energiebesparing
Elektrificatie van de verwarming (met e-boiler of met warmtepompen)
Alternatieve CO2-bronnen
Voor Boerenbond is het essentieel dat dit convenant evenwichtig is: dat de ambities in balans zijn met ondersteunend beleid, dat de sector voldoende tijd en budgetten krijgt om haar stappen te zetten, en dat men niet voorbijgaat aan de rol die de sector speelt in het energieverhaal. Daarom vragen we om enkele drempels vooraf weg te werken, onder meer over de tariefmethodologie van het capaciteitstarief en de pv-verplichting, die de elektrificatie van de warmte-invulling momenteel vertraagt of zelfs bedrijven afstraft bij elektrificatie. Intussen is er duidelijkheid over de Vlaamse energietaxshift. Over ETS2 (Emissions Trading System 2) wil de sector echter nog meer duidelijkheid: wordt de landbouw al dan niet opgenomen in het systeem? Er is tevens nood aan een sectorspecifieke EnergieBeleids- Overeenkomst (EBO) voor de glastuinbouw. Via die vrijwillige overeenkomst engageren bedrijven zich om hun energie-efficiëntie te verbeteren en hun emissies te verminderen, in ruil voor ondersteunende engagementen van de Vlaamse overheid.
3. Energierapportering
De Vlaamse regering werkt aan nieuwe regels rond energieefficiëntie voor bedrijven met een hoog energieverbruik. Daarbij worden de drempels voor verplichte energierapportering verlaagd. Hierdoor zullen vanaf 1 januari 2027 meer bedrijven onder de regelgeving vallen dan vandaag. Volgens de huidige regelgeving hebben bedrijven vanaf een finaal energieverbruik van minstens 20 TJ (ongeveer 5,6 GWh) een rapportageplicht. Afhankelijk van de categorie waarin je valt, gaat het om een energiebalans, energieaudit of conform verklaard energieplan. De nieuwe regels houden in dat bedrijven met een finaal energieverbruik van minstens 10TJ (ongeveer 2.8GWh) verplicht worden een energieaudit uit te voeren.
Na het opmaken van de energieaudit moeten maatregelen worden uitgevoerd die bijdragen aan energie-efficiëntie op jouw bedrijf, bepaald aan de hand van de terugverdientijd en afhankelijk van je verbruik. Vanaf januari 2027 komen daar ook hernieuwbare energiemaatregelen bij, die bijdragen aan energiebesparingen. Daarnaast zullen ondernemingen met een energieverbruik van meer dan 85 TJ een energiebeheersysteem moeten invoeren.
Glastuinbouwbedrijven hebben vaak een aanzienlijk hoger energieverbruik. Het is relevant om na te gaan of jouw bedrijf binnen het huidige of toekomstige toepassingsgebied zal vallen. Boerenbond volgt de verdere uitwerking van deze regelgeving op en zal de sector informeren zodra de definitieve Vlaamse uitvoeringsregels bekend zijn.
Je leest er hier meer over. er meer over. Zit je met vragen over hoe je je in orde kan stellen binnen de huidige of toekomstige rapporteringsplicht, neem dan contact op met je sectorconsulent.
Glastuinbouwbedrijven hebben vaak een aanzienlijk hoger energieverbruik. Het is relevant om na te gaan of jouw bedrijf binnen het huidige of toekomstige toepassingsgebied zal vallen.
4. Netcongestie: flexibiliteit en prioriteringskader als oplossingen
De voorbije jaren kregen een aantal bedrijven, ook in de land- en tuinbouwsector, te horen dat zij omwille van netcongestie geen nieuwe aansluiting kregen of hun aansluiting op het elektriciteitsnet niet meer konden verzwaren.
In Vlaanderen loopt het elektriciteitsnet steeds vaker tegen zijn limieten aan door de toenemende elektrificatie, hernieuwbare energieproductie en de aanvragen van datacenters en batterijparken.
Dit voorjaar werd het flexibiliteitskader voor bedrijven in zones met netcongestie versoepeld. Dit maakt het mogelijk voor Elia en Fluvius om aansluitingsformules met flexibiliteit aan bedrijven aan te bieden. Vroeger kon dat alleen wanneer er reeds een uitgewerkte netinvestering in het hoogspanningsnet of een transformatorstation was gepland.
Fluvius kan via de formule ‘Fall-Back Flex’ een aansluiting aanbieden waarbij je als bedrijf in principe over het volledig gevraagde vermogen beschikt. Bij dreigende netcongestie kan Fluvius je verbruik tijdelijk beperken. Indien je in de toekomst een nieuwe aansluiting of verzwaring van je aansluiting nodig hebt, raden we je aan om de netbeheerder tijdig te informeren.
Voorts werkt Vlaanderen aan een prioriteringskader om te bepalen welke aansluitingen voorrang krijgen op het elektriciteitsnet in gebieden die met een overbelast net te maken hebben. Zo wil men vermijden dat netcapaciteit wordt gereserveerd voor projecten die uiteindelijk niet doorgaan, terwijl andere investeringen wel klaar zijn om te starten. Tot nu toe gold het principe ‘Wie eerst komt, eerst maalt’. De Vlaamse meerderheidspartijen werken nu aan een voorstel met drie categorieën die moeten bepalen welke aansluitingsaanvragen voorrang krijgen.
Op de Vlaamse Carbon Farming Dag in Lennik ontdekten landbouwers, onderzoekers en bedrijven hoe levende bodems, nieuwe technologie en samenwerking carbon farming vooruit kunnen helpen.
Meer dan 200 lokale mandatarissen volgden Boerenbonds webinar over het BRV. Ontdek waarom we hen vroegen landbouw een volwaardige plek te geven in het Vlaamse ruimtelijk beleid.
Voor Patrick en Chiel Lemahieu-Ameloot begint een teeltplan niet bij de hoogste opbrengst, maar bij bodem, rotatie en wat hun bedrijf aankan. Ontdek hoe ze rekenen met gemiddelden én ruimte laten voor onzekerheid.
Aardbeien telen vraagt lange dagen, maar Luc Fleerackers kiest bewust voor balans: naast zijn bedrijf maakt hij enthousiast tijd voor zijn gezin en de hobby's.
Voor het viaduct van Gentbrugge zijn zeven haalbare alternatieven geselecteerd. Ontdek tijdens een infomarkt wat de plannen betekenen voor de E17, E40 en R4 en hoe u uw mening kunt geven.
De eerste resultaten van frambozen onder zonnepanelen zijn veelbelovend: minder waterverbruik, meer klasse 1-fruit en een koeler teeltklimaat. Maar de opbrengst hangt af van het type paneel.
