De zeer warme temperaturen deze zomer zorgen naast hittestress ook voor een daling van de peilen van de waterlopen. Tijdelijke onttrekkingsverboden zijn van kracht en de eigen watervoorraden raken stillaan uitgeput. Zowel op bevaarbare waterlopen als onbevaarbare waterlopen duiken op enkele plaatsen blauwalgen op waardoor het water ook niet meer onttrokken kan worden.
Code oranje en onttrekkingsverboden
De Droogtecommissie schaalt vandaag het beheerniveau voor droogte op naar code oranje. Dat betekent dat Vlaanderen in een fase van effectieve waterschaarste terechtkomt en dat maatregelen niet langer louter lokaal of preventief zijn. Ze worden nu gecoördineerd en afgestemd op Vlaamse niveau door de Droogtecommissie. De opschaling gaat gepaard met maatregelen als het sluiten van locaties voor mobiele onttrekkingen aan de bevaarbare waterlopen in het IJzerbekken en schepen gegroepeerd door sluizen laten varen.
Om landbouwers te ondersteunen, nu door de onttrekkingsbeperkingen minder oppervlaktewater beschikbaar is, laat minister Brouns de inzet van alternatieve waterbronnen verder faciliteren. Zo activeert hij de vrijstellingsregeling voor een waterhergebruikstoelating. "We maken het voor landbouwers mogelijk om gezuiverd afvalwater van voedingsbedrijven makkelijker te gebruiken voor irrigatie en beregening. Zo bieden we landbouwers extra perspectief in een moeilijke periode én zetten we een belangrijke stap richting duurzaam waterhergebruik. Water dat anders zou worden geloosd, krijgt zo een nuttige tweede bestemming. Ook openbare besturen kunnen eenvoudiger gebruik maken van dergelijk gezuiverd bedrijfsafvalwater, maar ook van het effluent van geselecteerde rioolwaterzuiveringsinstallaties van Aquafin", aldus Brouns.
Op de provinciale droogteoverleggen evalueert men constant de toestand in de waterlopen en nemen zo bijkomende maatregelen indien nodig. In heel wat onbevaarbare waterlopen en publieke grachten zijn de kritische drempelwaarden overschreden en gelden er momenteel onttrekkingsverboden. Op de kaart met onttrekkingsverboden kan je nakijken uit welke waterlopen je geen water mag oppompen.
De Droogtecommissie evalueert nu tweewekelijks de droogtetoestand, volg hier hun communicatie.
Door frequentere droogteperiodes komen blauwalgen steeds vaker voor en hebben ze een directe impact op de beschikbaarheid van water voor land- en tuinbouw. Blauwalgen kunnen gevaren inhouden voor de volksgezondheid. Vandaag leiden blauwalgen tot generieke captatieverboden, vaak op volledige waterlopen. Momenteel zijn blauwalgen vastgesteld op een aantal bevaarbare en onbevaarbare waterlopen, zie www.vlaamsewaterweg.be/nl/blauwalgen en vmm.vlaanderen.be/feiten-cijfers/water/kwaliteit-waterlopen/blauwalgen
In het IJzerbekken en het bekken van de Brugse Polders neemt de verzilting toe ten opzichte van de afgelopen weken en dit voornamelijk op de IJzer en de kanalen. De VMM volgt de verziltingstoestand in de waterlopen van de kustpolders op via de verziltingsdashboards:https://vmm.vlaanderen.be/feiten-cijfers/water/kwaliteit-waterlopen/verziltingsdashboard. Hier kan je voor een waterloop bij jou in de buurt de situatie opvolgen.
Alternatieve waterbronnen
Landbouwers die nood hebben aan alternatieve waterbronnen, bijvoorbeeld door een onttrekkingsverbod, kunnen uitwijken naar mobiele captatiemogelijkheden langs de kanalen of naar provinciale bufferbekkens.
Op Waterradar kan je nagaan of er bij jou in de buurt bedrijven zijn die (een beperkt volume) (gezuiverd) afvalwater ter beschikking stellen aan de landbouw als irrigatiewater. Via deze tool kan je via de selectieknop “aanbod scenario’s” kiezen welk type water voor jou bruikbaar zou zijn. Vervolgens geef je jouw adres in. De tool geeft alle beschikbare bedrijven in de buurt aan die (afval)water aanbieden voor afhaling. Een groen icoontje geeft aan dat het bedrijf in kwestie actief is en kan benaderd worden voor water afhaal. De contactgegevens en relevante informatie staan bij het bedrijf. Enkel bedrijven die een nog grondstofverklaring of watertoelating bezitten kunnen hun gezuiverd afvalwater aanbieden aan landbouwers, het aanbod is momenteel helaas beperkt. Volg steeds de geldende regels en wetgeving op die van toepassing zijn voor elk type van alternatieve waterbron. Door de vrijstellingsregeling waterhergebruik kunnen voedingsbedrijven nu eenvoudiger bedrijfsafvalwater aanbieden aan landbouwers. Verdere informatie over de vrijstelling volgt nog.
Ook Aquafin stelt hemelwater ter beschikking voor land- en tuinbouwers. De bufferbekkens van Aquafin vangen in natte periodes het overtollige regenwater op en voeren het vertraagd af naar beken en rivieren. Dit om wateroverlast te vermijden. Dankzij slimme sturing van het bekken kan het water echter ook bewust vastgehouden worden in droge periodes zodat het kan hergebruikt worden door land- en tuinbouwers. Zoek op de kaart naar jouw adres en kijk of er een groen bolletje in de buurt is. Indien je hierop klikt zie je het bufferbekkenvolume en de contactgegevens. Meer info: https://www.aquamarkt.be/pages/hemelwater#hemelwaterpotentieel
