Sectorvakgroep akkerbouw analyseert de aardappelmarkt, knelpunten met knolcyperus en flexibele arbeidsvormen

​Aandachtspunten in de Vlaamse aardappelteelt

Het Vlaamse aardappelareaal mag dan wel gedaald zijn met iets meer dan 20% in Vlaanderen, toch blijft de prijsvorming van aardappelen op de vrije markt dramatisch. Voorlopig zijn de omstandigheden ideaal in het nieuwe aardappelseizoen, waardoor het nog niet zeker is wat het effect zal zijn van de nieuwe oogst op de prijsvorming. Meer evenwicht tussen vraag en aanbod is nochtans cruciaal voor een duurzame aardappelteelt.

Midden april probeerden zoveel mogelijk aardappelen nog hun weg te zoeken naar de consument. Deelnemende aardappelbedrijven en Waste Warriors verkochten samen 130 ton aardappelen tijdens de actie. Daarnaast gingen er nog heel wat aardappelen naar de veevoeding en de vergisting. Ongeveer 6 500 ton is door middel van een grondstoffenverklaring al terug naar het land gebracht. De verwachting van de sectorgroep akkerbouw is dat dit aantal nog zal toenemen eens de graanstoppel beschikbaar is.

Tijdens de aardappelcrisis lanceerde minister Brouns het idee om een of meerdere producentenorganisaties voor de aardappel op te richten. De sectorvakgroep bekeek de wettelijke mogelijkheden en maakten een afweging met voor- en nadelen. Zo’n producentenorganisatie kan aanbod bundelen en de onderhandelingspositie versterken. Ook kan er aan risicospreiding gedaan worden via contracten met de producentenorganisatie, alhoewel deze ook individueel kunnen afgesloten worden. Naast de promotie via VLAM voor aardappelproducten, zou ook een producentenorganisatie nog meer kunnen inzetten op promotie en nieuwe afzetkanalen. Langs de andere kant maakt de sectorvakgroep de bedenking of een producentenorganisatie bij een overaanbod niet in dezelfde situatie terecht komt als de individuele boer. De overtuiging is er niet dat er meer impact zal zijn verderop in de keten, mede omwille van het feit dat aardappelen vrij gemakkelijk kunnen worden bewaard. Er lijkt op vandaag geen vraag naar een producentenorganisatie aardappelen te zijn, iets wat nog moeilijker zou zijn in het geval de prijzen op de vrije markt beter zijn dan de contractprijzen. De sectorvakgroep akkerbouw wil liever blijven inzetten op een brancheorganisatie zoals Belpotato.be.

Knolcyperus, een blijvende uitdaging

De huidige aanpak van knolcyperus levert niet het gewenste resultaat op, daarnaast zitten er hiaten in het controlesysteem omdat je de plant niet het jaarrond kan vaststellen. Toch hecht de sectorvakgroep akkerbouw zeer veel waarde aan de mogelijkheid om knolcyperus zoveel mogelijk uit te roeien. Daarom worden enkele voorstellen gedaan om IPM-eisen met betrekking tot knolcyperus te optimaliseren. Op het bedrijf worden de machines en apparatuur regelmatig gereinigd om verspreiding van schadelijke of quarantaine organismen te voorkomen. Om de verspreiding van knolcyperus te voorkomen, heeft de landbouwer bij cultuurpacht een overeenkomst beschikbaar, waarbij de verhuurder verklaart dat het betrokken perceel al dan niet vrij is van knolcyperus. De sectorvakgroep begrijpt deze maatregel maar ervaart dit wel als een last, vaak zelfs als een bron van discussie. Toch wil de sectorvakgroep op percelen met een gelokaliseerde besmetting van knolcyperus, dat het besmette deel inclusief een 10m marge afgesplitst en apart beheerd wordt. Bij percelen besmet met knolcyperus wordt maïs of een zwaardekkend gewas zoals wintergranen ingezaaid of braakland aangehouden. Een perceel besmet met knolcyperus is een perceel met meer dan 10m² aantasting op het perceel. Landbouwers passen ook volgende maatregelen toe op percelen met knolcyperus: als laatste bewerken, machines reinigen bij verlaten van het perceel, verboden grond af te voeren, herhaaldelijk mechanische en/of chemische bestrijding toepassen in de teelten waar dit mogelijk is om te voorkomen dat de aantasting uitbreidt vanaf het jaar van vaststelling. Door bovenstaande aanpassing en verduidelijking wil Boerenbond bekomen dat de betrokken land- en tuinbouwers toch de juiste teelten zouden kiezen in de strijd tegen de knolcyperus.

Akkerbouw met seizoensarbeid of flexi-jobs

Steeds meer komt de vraag naar boven vanuit de akkerbouwsector om ook flexibele arbeid te kunnen inzetten op piekmomenten. Door de vele media-aandacht leeft de vraag naar flexi-jobs in de akkerbouw, maar de sectorvakgroep stelt ook vast dat er veel onwetendheid is over het systeem van seizoenarbeid op akkerbouwbedrijven. Ondanks de mogelijkheden die er zijn in het systeem van de seizoenarbeid, die we zeker willen behouden, vraagt de sectorvakgroep akkerbouw om bij volgende sociale onderhandelingen terug te kijken naar de mogelijkheid om flexi-jobs te kunnen inzetten voor gepensioneerden. Het is dan aan de werkgever en de werknemer om te kiezen in welk systeem er kan tewerkgesteld worden. De sectorvakgroep bekijkt de financiële voor- en nadelen zowel door de ogen van de werkgever, alsook door de ogen van de werknemer. Bij een brutoloon van 12,43 euro/uur onder het systeem van seizoensarbeid kost het de werkgever 12,94 euro/uur, bij een flexi-job is dat 18,67 euro/uur. Maar voor dit brutoloon houdt de werknemer 8,33 euro/uur over als seizoensarbeiders met een eindbelasting van 33%, terwijl een flexi-job er wel 13,38 euro/uur aan overhoudt. Daarom is het belangrijk ook eens de oefening te doen vertrekkende vanuit de werknemer. Met een nettoloon van 13,38 euro/uur aan dezelfde voorwaarden als hierboven voor de werknemer, kost het de werkgever 19,98 euro/uur bij een seizoenarbeider en 18,67 euro bij een flexi-job. Voor de sectorvakgroep is het wel belangrijk dat we over het systeem van de seizoenarbeid kunnen onderhandelen met de sociale partners, in een systeem van de flexi-jobs kan de regering plots beslissen dat de lasten verhogen en daar is toch ongerustheid over geuit.

‹

›