Wat kan (en wat niet) bij de omzetting van een mondelinge pacht?
Aangemaakt op
Het Vlaams Pachtdecreet is de voorbije jaren grondig gemoderniseerd, met als doel meer rechtszekerheid te bieden aan zowel pachters als eigenaars. In dat vernieuwde kader groeit de aandacht voor het schriftelijk vastleggen van pachtovereenkomsten, zeker wanneer het gaat om oude mondelinge afspraken die al jarenlang bestaan. Hoewel een mondelinge pacht juridisch geldig blijft, leidt ze in de praktijk vaak tot onduidelijkheid, uiteenlopende interpretaties en een gebrek aan bewijs bij discussies. Het formaliseren van zulke overeenkomsten kan daarom een belangrijke stap zijn, al legt het decreet daarbij duidelijke grenzen op die niet altijd even goed bekend zijn.
Wanneer een van de partijen een mondelinge pacht wil omzetten naar een schriftelijke overeenkomst moet dit gebeuren via een formele uitnodiging per aangetekend schrijven. Zowel pachter als verpachter kan dit initiatief nemen. Reageert de verpachter niet op een verzoek van de pachter, dan kan de vrederechter uiteindelijk beslissen om de schriftelijke overeenkomst toch op te leggen, wat bovendien gepaard gaat met een automatische hernieuwing van de pacht voor negen jaar. Wanneer de verpachter het initiatief neemt en de pachter niet reageert, kan dat zelfs leiden tot een ontbinding van de pacht. Deze ingrijpende gevolgen worden echter niet toegepast wanneer er eerst discussie bestaat over de inhoud van de oorspronkelijke mondelinge afspraken, omdat de rechter dan eerst moet vaststellen wat precies overeengekomen werd.
Geen nieuwe bepalingen
De kern van de regelgeving is dat een schriftelijke omzetting uitsluitend mag gaan over modaliteiten die al in de oorspronkelijke mondelinge pacht waren opgenomen. Dat betekent dat de schriftelijke overeenkomst enkel een weergave mag zijn van wat destijds mondeling werd afgesproken, zonder toevoeging van nieuwe bepalingen. Dit is meteen de grootste valkuil.
In de praktijk proberen sommige partijen bij de omzetting toch nieuwe clausules in te schrijven, bijvoorbeeld bepalingen die pas sinds 1 november 2023 wettelijk mogelijk zijn. Een veelvoorkomend voorbeeld is de clausule die toelaat om een onroerend goed pachtvrij te vervreemden vanaf het achttiende jaar. Omdat deze mogelijkheid niet bestond op het moment dat de mondelinge pacht werd gesloten, kan ze onmogelijk retroactief worden toegevoegd. De pachter is dus nooit verplicht om dergelijke nieuwe bepalingen te aanvaarden, en elke poging om ze toch in de schriftelijke omzetting op te nemen, is juridisch ongeldig.
Wie nieuwe clausules wil invoeren moet eerst de bestaande mondelinge pacht beëindigen.
Wie wél nieuwe clausules wil invoeren, moet een andere weg bewandelen. De enige correcte methode is om de bestaande mondelinge pacht in onderling akkoord te beëindigen en vervolgens een volledig nieuw schriftelijk pachtcontract af te sluiten. Alleen in dat scenario kunnen partijen gebruikmaken van de nieuwe mogelijkheden die het Vlaams Pachtdecreet biedt. Een van de meest ingrijpende daarvan is de mogelijkheid om een pachtvrije vervreemding door te voeren vanaf het achttiende jaar. Deze clausule kan enkel worden opgenomen in een nieuw schriftelijk contract en moet duidelijk en ondubbelzinnig worden vermeld. De pachter moet volledig geïnformeerd zijn over de draagwijdte van deze bepaling en de eigenaar moet bij een latere opzegging de wettelijke termijnen en vormvereisten strikt naleven. Deze regeling biedt eigenaars op langere termijn meer flexibiliteit, terwijl de pachter gedurende de eerste achttien jaar de zekerheid behoudt die nodig is om investeringen te plannen en het landbouwgebruik te optimaliseren.
Vermijd langdurige procedures en onzekerheid
Het onderscheid tussen een omzetting van een mondelinge pacht en het afsluiten van een nieuw contract is dus essentieel. Waar de eerste strikt beperkt is tot het vastleggen van bestaande afspraken, opent de tweede de deur naar nieuwe mogelijkheden en clausules die inspelen op de hedendaagse noden van zowel landbouwers als eigenaars. Wie beide regimes door elkaar haalt, riskeert niet alleen nietige bepalingen maar ook langdurige procedures en onzekerheid. Daarom blijft een zorgvuldige, juridisch correcte aanpak onmisbaar. Het Vlaams Pachtdecreet biedt duidelijke kaders, maar het is aan de partijen om die correct toe te passen en, waar nodig, deskundig advies in te winnen.
Zit je na het lezen van dit artikel met vragen? Contacteer je dienstbetoonconsulent.
Beitems Bodemfestival bracht landbouwers, onderzoekers en machinebouwers samen rond bodemgezondheid, met demo’s, getuigenissen en praktijkinzichten over innovatie, precisielandbouw en duurzaam bodembeheer.
De sectorvakgroep Fruit trok naar Diest voor een boeiende bijeenkomst over driftreductie, robuuste rassen en inspirerende bedrijfsbezoeken bij fruit-, witloof- en wijnbedrijven.
De stormschade van 27 op 28 juni heeft heel wat mais doen omvallen. Het (Landbouwcentrum voor Voedergewassen) publiceert nu een beslissingsboom die je helpt te beslissen wat je moet doen na schade.
Campo Solar groeide in tien jaar van een tuinfeest uit tot een festival voor 30.000 bezoekers, met landbouw als hart van de beleving: tussen mais, bloemen en lokale smaken.
John Deere vernieuwde de T5- en T6-maaidorsers met meer digitalisering, automatisering en gebruiksgemak, zonder het beproefde schudderconcept los te laten. Capaciteit, cabine en precisielandbouw kregen een stevige upgrade.
Braambessen beleefden in 2025 een sterk jaar met stabiele prijzen, constante vraag en groeiend areaal. In 2026 start het seizoen nog beter, met in juni middenprijzen boven 10 euro/kg.
Boerenbond en Landelijke Gilden Oost-Vlaanderen brachten lokale mandatarissen samen voor Boer en Beleid: van pacht op publieke gronden tot plattelandspolitiek en actuele landbouwdossiers.
Sint-Truiden en de bedrijfsgilde bespraken leefmilieu, trage wegen, vastgoed en landbouwbeleid. Er komen concrete opvolgingen rond meldingen, hagenonderhoud, grachtenkaart en wateropvang.
Landbouwbedrijven overdragen buiten de familiekring is mogelijk, bewijzen Jonas, Estelle en Piet in Vlaanderen. Ze tonen dat succesvolle overnames draaien om ervaring, samenwerking en strategische begeleiding, met steun van initiatieven zoals Landmobiliteit.
De pachtprijzen voor Vlaanderen zijn voor de periode 2025-2028 herzien. Er is een gemiddelde stijging van 22% vastgesteld. De berekeningen hielden rekening met rentabiliteit, grondprijzen en externe factoren, zoals de impact van de oorlog in Oekraïne.
Klaas Devreese runt de Caiphashoeve, een biologisch melkveebedrijf in Leffinge. Zijn overstap naar bio begon in 2016, geworteld in zijn passie voor duurzame landbouw. Hij streeft naar circulair voedermanagement en een stabiele toekomst voor de biolandbouw.
