Veel onduidelijkheid over nieuwe bufferstroken in Verzamelaanvraag 2026 – Boerenbond vraagt schrapping nieuwe kaartlagen

​Bij de opening van de Verzamelaanvraag 2026 stellen we vast dat er twee nieuwe kaartlagen, in het kader van het Vlaams Actieplan Duurzaam Pesticidengebruik (VADP), zijn opgenomen. Die duiden kwetsbare groepen en kwetsbare gebieden aan, inclusief bijhorende bufferzones, hoewel hier vandaag nog geen wetgevend kader rond is.

Dit zorgt voor onduidelijkheden, want bij percelen die overlappen met deze kaartlagen wordt de indruk gecreëerd dat gewasbeschermingsmiddelen reeds verboden zijn. Deze signalering is voorbarig, leidt tot verwarring op het terrein en ondermijnt het vertrouwen in de administratieve procedures. Boerenbond heeft onmiddellijk en officieel aan bevoegd Minister van landbouw Jo Brouns gevraagd om de betrokken kaartlagen én de bijhorende automatische opmerkingen uit de Verzamelaanvraag 2026 te verwijderen, totdat het regelgevend kader volledig is uitgewerkt, officieel is goedgekeurd en helder is gecommuniceerd. Daarnaast herhalen we ons pleidooi voor passend een flankerend beleid.

Meerdere fouten in de nieuwe kaartlagen

Over deze nieuwe bufferzones vinden we in de toelichting bij de verzamelaanvraag geen duiding over wat al dan niet van toepassing is op dit moment. Bij indiening van de verzamelaanvraag krijgen landbouwers waarvan een perceel geheel of gedeeltelijk overlapt met één van deze lagen de opmerking dat geen gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is toegelaten, omdat het in de omgeving van een kwetsbare groep ligt of dat je het betrokken deel van het perceel kan zien op de kaartlaag ‘actieplan pesticiden – kwetsbare gebieden’.

We stellen meer fouten en inconsistenties in de nieuwe kaartlagen vast. Zo lijken aannames over toekomstige bufferzones reeds te zijn geïntegreerd, terwijl de juridische basis hiervoor ontbreekt. De afbakening is in bepaalde gevallen overdreven ruim, en de interpretatie van wat wel of niet tot een kwetsbaar gebied behoort, is onvoldoende transparant. Deze onnauwkeurigheden vergroten de administratieve last en kunnen leiden tot foutieve beslissingen door zowel landbouwers als controle-instanties.

De betrokken kaartlagen zijn ook niet op dezelfde manier opgebouwd. Bij de kaartlaag betreffende kwetsbare groepen is het duidelijk dat de toekomstige bufferstrook vrij van gewasbeschermingsmiddelen mee opgenomen is. Die is zeer ruim ingetekend en niet enkel rond de betrokken voorziening voor kwetsbare groepen. Dit zijn fouten die onaanvaardbaar zijn. Bij de kaartlaag kwetsbare gebieden is het niet duidelijk of dit over het kwetsbaar gebied dan wel de toekomstige bufferstrook vrij van gewasbescherming gaat. Ook hier vinden we voorbeelden van fouten die onaanvaardbaar zijn.

Er is nog geen wetgeving terzake, waardoor voor kwetsbare groepen de definitie nog niet duidelijk is over welke groepen en daarbij behorende instellingen dit gaat of voor kwetsbare gebieden welke de betrokken gebieden zijn. Volgens onze informatie zijn het departement Omgeving en het Agentschap voor Natuur en Bos bezig met deze wetgeving uit te werken. Wij vragen om hierbij betrokken te worden, wat tot u toe nog niet gebeurde.

Eerst regelgeving en heldere communicatie

Boerenbond heeft dan ook aan de minister gevraagd om de betrokken kaartlagen én de bijhorende automatische opmerkingen uit de Verzamelaanvraag 2026 te verwijderen. Minstens moet er eerst een uitgewerkt regelgevend kader zijn dat ook duidelijk gecommuniceerd is.

Een correcte en gedragen implementatie van de toekomstige bufferzones vereist bovendien een passend flankerend beleid. De huidige maatregelen via ecoregelingen en beheersovereenkomsten bieden hiervoor onvoldoende mogelijkheden, waardoor landbouwers dreigen geconfronteerd te worden met bijkomende beperkingen zonder toereikende compensatie of ondersteuning. Beide beslissingen moeten dan ook samen genomen worden.