Stappenplan voor wegwerken van aardappeloverschotten

​De afzet van aardappelen geteeld in 2025 verloopt dramatisch. Enerzijds zijn er gecontracteerde aardappelen en daarvan horen we dat de meeste worden afgenomen. Toch stellen we vast dat zelfs gecontracteerde aardappelen ook niet altijd worden afgenomen. Daarnaast zijn er nog heel wat vrije aardappelen, naar schatting nog zo’n 800 000 ton in België alleen.

In de eerste helft van maart werd duidelijk dat verschillende partijen zich aan het organiseren zijn om een actie op te zetten om de aardappel terug in de kijker te zetten. Samen met de sectorvakgroep akkerbouw heeft Boerenbond een aantal overwegingen gemaakt en enkele besluiten getrokken. Daarin werd duidelijk afgesproken welk stappenplan belangrijk is om een oplossing te zoeken voor de aardappelberg waar we geen bestemming voor vinden.

Een eerste belangrijke stap die genomen werd is het gesprek voeren binnen Belpotato.be omdat daar zowel de aardappelproducenten als de aardappelafnemers samen rond de tafel zitten. In deze brancheorganisatie hebben we de plicht om samen naar oplossingen te zoeken die structureel zijn. We moeten dus verder kijken dan de huidige crisis door een kader te scheppen waarbij zowel de boer duurzaam kan blijven ondernemen, alsook dat de duurzame relatie tussen de boer en de afnemer kan standhouden. Samen met de sectorvakgroep akkerbouw is opgelijst waar de grootste knelpunten liggen om samen met de afnemers naar die duurzame oplossingen te zoeken. Dit beloven geen gemakkelijke gesprekken te worden, maar het is evident dat we deze discussie aangaan.

Een tweede belangrijke stap is een oplossing zoeken voor de acute aardappelcrisis. Daarin is de eerste belangrijke stap ervoor zorgen dat zoveel mogelijk aardappelen en aardappelbereidingen tot bij de consumenten komen. Hiervoor waren initiatieven aan het broeden en heeft de sectorvakgroep akkerbouw de voor- en nadelen afgewogen over deelname aan een gemeenschappelijke actie. In samenwerking met VLAM is een actie uitgewerkt die in eerste instantie de aardappel positief in de verf wil zetten. Langs de andere kant is er de perceptie dat er te veel aardappelen zijn en dat we daar als sector niet graag mee in beeld komen. Als Boerenbond hebben we ook heel wat leden die zich doorheen de jaren gespecialiseerd hebben in de thuisverkoop van aardappelen. Ook voor hen mag een eenmalige actie geen grote nadelige gevolgen hebben. Doordat de aangekondigde actie laat in het verkoopseizoen komt, zal de impact ook beperkt blijven. Voor de consument is het belangrijk dat hij heel goed weet welke aardappelen hij koopt. Een frietaardappel is geen kookaardappel, en een chipsaardappel is geen frietaardappel. We rekenen op de aardappeltelers dat ook zij de consument informeren over het ras dat aangeboden wordt, zodat de consument er de juiste gerechten mee kan maken.

Omdat er te veel aardappelen zijn die hun weg richting de consument niet gaan vinden, is er ook een cascade in de waardeketen die we volgen in het zoeken naar oplossingen. Dit is ook een cruciaal te volgen stappenplan voor het bekomen van een grondstoffenverklaring bij de Vlaamse overheid. Zo een grondstoffenverklaring is nodig om overtollige aardappelen in het slechtste geval terug op het land te kunnen brengen. Een tweede belangrijke stap in de cascade zijn alle opties overwegen die potentieel hebben richting de veevoeding. Hiervoor hebben we op basis van wetenschappelijke adviezen suggesties gedaan over hoeveel aardappelen je kan verwerken in je veevoeding. Hierover wordt ook gericht gecommuniceerd naar de rundveehouders. In een derde stap van de cascade van de waardeketen als oplossing voor de acute aardappelcrisis komt de energieproductie. Hier raden we onze aardappeltelers aan om het potentieel richting biovergisters volledig te verkennen.

De allerlaatste stap om de acute aardappelcrisis op te lossen, is het terug uitvoeren van aardappelen op onze Vlaamse akkers. Hiervoor heeft Boerenbond ook een aantal wetenschappelijke aanbevelingen richting bodem- en plantengezondheid. Het is duidelijk dat er voor deze crisis geen enkele oplossing sluitend is. Iedereen zal op zijn eigen bedrijf enkele afwegingen moeten maken en stappen moeten zetten die de situatie op het individuele bedrijf oplossen.

De eerste stap, mogelijks wel de meest zichtbare in de media maar in de praktijk diegene die minst zal bijdragen aan een werkelijke oplossing, is belangrijk om zoveel mogelijk aardappelen tot bij de consument te krijgen. Boerenbond hoopt dat de combinatie van maatregelen die is uitgewerkt in dit stappenplan zal leiden tot een structurele oplossing voor de huidige aardappelcrisis in België. Ook de fiscus kan een oorzaak zoeken voor een dalende opbrengst ten opzichte van je productieareaal of je aangegeven inkomsten of verkopen. Dit is zowel relevant voor landbouwers die gebruik maken van het fiscaal landbouwforfait als voor landbouwers die gebruik maken van een fiscale boekhouding. De bewijsstukken die je nu verzamelt, zijn hierbij cruciaal. Als je echt overgaat tot het vernietigen van aardappelen raden we aan om dit vooraf kenbaar te maken bij de fiscus zodat ze dit kunnen komen vaststellen.