Speyebekken geeft landbouwers in Kortemark waterzekerheid

Een extra watervoorraad voor droge periodes én minder transport met watertanks. Dat biedt het nieuwe Speyebekken in Kortemark aan vijf landbouwers. Samen met groenteverwerker Verduyn en baksteenproducent Wienerberger investeren ze in een waterbuffer van 84.000 m³. Het project toont hoe samenwerking tussen landbouw en industrie concrete oplossingen kan bieden voor waterschaarste.

Het Speyebekken werd op dinsdag 29 september officieel te water gelaten. De komende maanden wordt het geleidelijk gevuld, zodat het systeem vanaf het voorjaar van 2027 volledig operationeel kan zijn. De opslagcapaciteit bedraagt 84.000 m³ water. Daarmee bouwen de betrokken landbouwers en bedrijven een belangrijke reserve op voor periodes waarin de beschikbaarheid van water onder druk staat.

Groevewater krijgt een tweede bestemming

Het idee ontstond uit een gesprek tussen Verduyn en Wienerberger. Bij de kleiontginning pompt Wienerberger jaarlijks tot 100.000 m³ groevewater op. Water dat het bedrijf zelf niet gebruikte, werd afgevoerd naar de Speyebeek. Tegelijk hebben landbouwers en de nabijgelegen groenteverwerker tijdens droge periodes behoefte aan een betrouwbare waterbron.

Met het nieuwe bekken op het terrein van Wienerberger worden vraag en aanbod samengebracht. Het water wordt lokaal opgeslagen en vervolgens verdeeld onder de partners. Verduyn krijgt een bijkomende waterbron voor het wassen en verwerken van groenten, terwijl de landbouwers hun gewassen kunnen beregenen.

Meer zekerheid voor de teelten

De nood aan alternatieve waterbronnen is groot. Landbouwers in West-Vlaanderen de voorbije tien jaar in acht jaren te maken met captatieverboden op onbevaarbare waterlopen. Die beperkingen vallen vaak samen met de momenten waarop gewassen het meeste water nodig hebben.

Voor de deelnemende landbouwers betekent het Speyebekken dan ook meer dan extra opslagruimte. Een beschikbare watervoorraad helpt hen om hun teelten door droge periodes te loodsen en de oogstkwaliteit te beschermen.

“Dat geeft rust en zekerheid voor onze teelten, komt de kwaliteit ten goede en verhoogt de kans op een goede oogst”, zegt landbouwer Klaas Soenen.

Ook praktisch maakt het project een verschil. Een lagedrukleidingnet van ongeveer vier kilometer brengt het water dichter bij de landbouwpercelen.

Samen investeren en afspraken maken

Het bekken, het pomphuis en het leidingnetwerk vertegenwoordigen samen een investering van ongeveer één miljoen euro. Naast een aanzienlijke eigen inbreng van de partners krijgt het project steun vanuit de Vlaamse Blue Deal, de Provincie West-Vlaanderen en LEADER Westhoek. “Projecten zoals Speyebekken tonen dat samenwerking loont.”, stelt Bart Naeyaert, gedeputeerde West-Vlaanden.

Vijf landbouwers en Verduyn verenigden zich daarvoor in de coöperatie Speyebekken. Binnen die samenwerking worden investeringen en risico’s gedeeld en worden afspraken gemaakt over het beheer en de waterverdeling. Inagro en VITO Kennispunt Water begeleidden het traject van de eerste verkenningen tot de realisatie.

Inspiratie voor andere landbouwbedrijven

Het Speyebekken illustreert hoe landbouwers samen met naburige bedrijven hun watervoorziening kunnen versterken. De realisatie vraagt wel tijd: een geschikte locatie, vergunningen, financiering en duidelijke afspraken tussen de gebruikers zijn bepalend voor het slagen van zulke projecten.

Voor landbouwers die zelf mogelijkheden zien om lokaal water op te slaan en te delen, kan deze aanpak inspiratie bieden.

Inagro en VITO Kennispunt Water ondersteunen landbouwers en bedrijven die een gelijkaardige samenwerking willen verkennen. Meer informatie is verkrijgbaar bij watermakelaar Dries Mergaert via dries.mergaert@inagro.be.