​Langetermijngebruik van landbouwgrond fiscaal stimuleren

Wie wil investeren in een toekomstgericht bedrijf, heeft nood aan rechtszekerheid en langetermijnperspectief. Vandaag wordt het echter voor veel actieve landbouwers - en zeker voor jonge en kleinere bedrijven - steeds moeilijker om grond in eigendom te verwerven of duurzaam in gebruik te nemen.

Het Vlaams regeerakkoord 2024-2029 erkent dit probleem expliciet en kondigt de ontwikkeling aan van een fiscaal gunstregime om de toegang tot grond te verbeteren en speculatie tegen te gaan. Dat engagement biedt een belangrijke kans om het beleid effectief te sturen in de richting van actief landbouwgebruik.

Huidige fiscaliteit: weinig sturend

Vandaag houdt de Vlaamse fiscaliteit weinig rekening met de manier waarop landbouwgrond wordt gebruikt. Bij schenking of vererving gelden algemene tarieven, zonder stimulans om gronden duurzaam in landbouwgebruik te houden. Bij verkoop werd een tarief van 10% behouden voor onbebouwde landbouwgronden, maar dan weer zonder verder voorwaarden na verkoop.

Dat contrast is opvallend. In andere beleidsdomeinen, zoals natuurbeheer of wonen, worden fiscale instrumenten wél ingezet om gewenst gedrag te stimuleren. Zo bestaan er aanzienlijke vrijstellingen voor natuurbeheer en sterk verlaagde registratierechten voor de aankoop van een eerste woning.

Ook in het buitenland zien we duidelijke fiscale keuzes. Nederland koppelt een vrijstelling van overdrachtsbelasting aan het landbouwgebruik over een langere periode, Frankrijk voorziet een sterk verlaagd tarief bij voortgezet landbouwgebruik en ook voor schenkingen en erfenissen bestaan daar gunstregimes. Dit toont aan dat fiscaliteit een krachtig instrument kan zijn om landbouwgebruik te verankeren.

Een duidelijke richting: belonen en ontmoedigen

Boerenbond pleit ervoor om ook in Vlaanderen fiscaliteit actief in te zetten als sturend instrument. De kern is eenvoudig: wat bijdraagt aan duurzaam landbouwgebruik moet fiscaal beloond worden, wat dat gebruik ondergraaft moet ontmoedigd worden.

Concreet stelt Boerenbond voor om de fiscaliteit niet louter te koppelen aan de bestemming, maar tegelijk ook de focus te leggen op het gebruik. Zo kan me het verkooprecht substantieel verlagen bij verkoop aan actieve landbouwers of bij langdurige verpachting (en als tegengewicht een hoger tarief aanhouden voor landbouwgrond die na verkoop uit agrarisch gebruik verdwijnt).

In de erf- en schenkbelasting kan men kortingen voorzien voor gronden die in langdurige pacht (minstens 27 jaar) of loopbaanpacht worden gegeven en omgekeerd het huidige tarief aan te passen voor agrarische gronden die niet worden gebruikt waarvoor ze bestemd zijn.

Centraal staat daarbij het stimuleren van langdurig landbouwgebruik, via voorwaarden rond gebruik na verkoop, langdurige pacht, met een minimale looptijd van 27 jaar of een loopbaanpacht. Dat zijn instrumenten die landbouwers de nodige zekerheid om te investeren en hun bedrijf uit te bouwen.

Belangrijk is ook dat het bestaande fiscale regime voor familiale landbouwbedrijven behouden blijft. Dit systeem ondersteunt reeds de continuïteit van actieve bedrijven en vormt een essentieel onderdeel van een coherent beleid.

Oproep aan het beleid

Boerenbond vraagt de Vlaamse overheid om het engagement uit het regeerakkoord snel en concreet te vertalen in beleid.